Uzasadnienie
Skarżący M. C., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł w dniu 10 maja 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dniu 11 grudnia 2023 r. złożono wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a w dniu 29 stycznia 2024 r. ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu pierwszej instancji.
W piśmie procesowym datowanym na dzień 15 września 2026 r. organ, odpowiadając na wezwanie Sądu, wyjaśnił, że w sprawie skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania pod znakiem WSC-IV.6151.31253.2025.MS skarżący nie wnosił ponaglenia na Wojewodę Pomorskiego. Zatem wnosi o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącego środków zaskarżenia.
Natomiast wezwanie wystosowane do pełnomocnika skarżącego, w którym zobowiązano go do wyjaśnienia w terminie 3 dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem skargi zostało wniesione ponaglenie do organu prowadzącego postępowanie – Wojewodę Pomorskiego, do organu wyższego stopniem, pozostało bez odpowiedzi. Przedmiotowe wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu 15 września 2026 r. (vide: UPD – k. nr 52 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
Art. 37 § 1 k.p.a. przewiduje, że w postępowaniu administracyjnym stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Zgodnie z art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się:
- 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;
- 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Stosownie do art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym:
- 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości:
- a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone,
- b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarżący pierwotnie złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy do Wojewody Zachodniopomorskiego (wniosek skarżącego został złożony w dniu 11 grudnia 2023 r.). W dniu 29 stycznia 2024 r. ustanowiony w postępowaniu administracyjnym pełnomocnik skarżącego wniósł, za pośrednictwem Wojewody Zachodniopomorskiego, ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, wskazując, że sprawa nie została załatwiona przez organ w terminie. W przedmiotowym ponagleniu zawnioskowano o: wyznaczenie organowi 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; wyjaśnienie przyczyn i ustalania osób winnych przewlekłości i bezczynności.
W związku ze zmianą miejsca zamieszkania skarżącego z miejscowości A. w województwie zachodniopomorskim na miejscowość G. w województwie pomorskim, pełnomocnik skarżącego w dniu 13 marca 2024 r. wystosował do Wojewody Zachodniopomorskiego wniosek o przekazanie sprawy według właściwości. Wojewoda Zachodniopomorski przekazał sprawę dotyczącą udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy do Wojewody Pomorskiego w czerwcu 2024 r., o czym poinformowano pełnomocnika skarżącego.
W dniu 10 maja 2026 r. pełnomocnik skarżącego, umocowany do reprezentacji strony także przed sądami administracyjnymi, wniósł w dniu 10 maja 2026 r. skargę, w której zarzucił Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Przedmiotowa skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego.
Zdaniem Sądu - uwzględniając powyższe przepisy oraz przedstawiony stan sprawy - skarga, w której pełnomocnik zarzuca bezczynność oraz przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu pozwolenia na pobyt czasowy, nie została poprzedzona wymaganym ponagleniem.
Sąd stoi na stanowisku, że poprzedzające skargę ponaglenie powinno odnosić się do zarzucanych przez stronę skarżącą zaniechań tego organu, którego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi do sądu. Ponaglenie nie jest bowiem środkiem zaskarżenia, który można traktować abstrakcyjnie i w oderwaniu od treści skargi.
W sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego dochodzi do zmiany organu właściwego do prowadzenia postępowania – np. z uwagi na przepisy dotyczące właściwości miejscowej – skarżąc do sądu administracyjnego bezczynność konkretnego organu w prowadzeniu sprawy (w tym przypadku Wojewody Pomorskiego), należy wcześniej złożyć adekwatne ponaglenie. Nie jest więc w tym zakresie zasadne powoływanie się na wcześniejsze ponaglenie dotyczące bezczynności innego organu, który już nie prowadzi postępowania (w tym przypadku Wojewoda Zachodniopomorskiego) i którego nie dotyczy dana skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania.
Skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, która nie została poprzedzona ponagleniem, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Sąd podkreśla, że wcześniejsze wniesienie adekwatnego ponaglenia nie jest tylko wymogiem formalnym skargi. Jest to wymóg, którego spełnienie może w istotny sposób wpłynąć na cały bieg sprawy. Ponaglenie należy widzieć jako dodatkowy środek zaskarżenia, który ma umożliwić zakończenie sprawy i zaprzestanie bezczynności lub przewlekłości, do jakiej dochodzi ze strony danego organu administracji, bez konieczności interwencji sądu administracyjnego. Jeżeli bowiem organ wyższego stopnia uznaje zasadność ponaglenia, nakazuje organowi zajmującego się daną sprawą jej załatwienie, jeżeli postępowanie na ten moment jest jeszcze niezakończone.
Jednocześnie, skoro zgodnie z przewidzianym trybem, ponaglenie powinno być wniesione za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę, niewątpliwie może też mieć taki skutek, że już samo zapoznanie się przez organ prowadzący sprawę z zarzutami ponaglenia, zmobilizuje go do podjęcia czynności w sprawie.
Tymczasem ponaglenie znajdujące się w aktach sprawy z dnia 29 stycznia 2024 r. dotyczyło bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i było wniesione za jego pośrednictwem. Nawet jego uwzględnienie nie skutkowałoby zobowiązaniem Wojewody Pomorskiego do rozpoznania sprawy. Podkreślenia wymaga, że ponaglenie wniesiono zostało w styczniu 2024 r., tj. w czasie kiedy Wojewoda Pomorski nie prowadził jeszcze sprawy z wniosku skarżącego.
Wniesienie skargi, w której skarżący zarzuca bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, powinno być zatem poprzedzone, przysługującym stronie skarżącej, środkiem zaskarżenia w postaci adekwatnego ponaglenia, tzn. ponaglenia kierowanego do właściwego nad Wojewodą Pomorskim organu drugiego stopnia, ale dotyczyć Wojewody Pomorskiego i być złożone za jego pośrednictwem.
Mając na uwadze akta przedmiotowej sprawy, w tym oświadczenie pełnomocnika zawarte w skardze, a dotyczącego tego, w jaki sposób dopełnił w imieniu skarżącego warunku wynikającego z art. 53 § 2b p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby poprzedził skargę adekwatnym ponagleniem.
W tej sytuacji uznać należało, że skarżący wniósł skargę bez wyczerpania środków zaskarżenia. Skarga nie dotyczy bowiem bezczynności i przewlekłości postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego, ale bezczynności i przewlekłości postępowania Wojewody Pomorskiego. Ponaglenie, na które powołuje się pełnomocnik skarżącego dotyczyło wprost bezczynności i przewlekłości Wojewody Zachodniopomorskiego. Jest to jedyne ponaglenie jakie strona wniosła w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne, Sąd postanowił, jak w sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.