Uzasadnienie
J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wójta Gminy Mikołajki Pomorskie w zakresie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
- 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako "u.d.i.p.", w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, a podmiot udostępniający informację publiczną ma obowiązek zapewnić możliwość przesłania informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 26 października 2023 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożył do Urzędu Gminy w Mikołajkach Pomorskich wniosek dotyczący przesłania, zwrotnym e-mailem, elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla drogi [...]. 27 października 2023 r. otrzymał potwierdzenie odbioru swojej wiadomości.
Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku (dostarczenia na serwer poczty elektronicznej organu), czyli 9 listopada 2023 r. W tym terminie, jak i do dnia sporządzenia skargi, skarżący nie otrzymał od organu żadnej odpowiedzi.
Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku z dnia 26 października 2023 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Mikołajki Pomorskie wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że pismem z dnia 26 października 2023 r., przesłanym drogą elektroniczną, skarżący wystąpił z wnioskiem o przesłanie elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla drogi [...]. Jednakże, przez niedopatrzenie pracownika, nie udzielono mu niezwłocznej odpowiedzi. Skarżący odpowiedż uzyskał 30 listopada 2023 r., tj. po wniesieniu skargi. Mianowicie poinformowano skarżącego, że urząd nie jest w posiadaniu wnioskowanej dokumentacji.
W piśmie procesowym datowanym na dzień 6 kwietnia 2024 r. skarżący oświadczył, że w związku z uzyskaniem odpowiedzi na swoje żądanie modyfikuje wniosek podniesiony w petitum skargi w ten sposób, że w miejsce zobowiązania organu do udzielenia informacji wnosi o stwierdzenie bezczynności na dzień przekazania skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Wójt Gminy Mikołajki Pomorskie należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu i jest uprawniony do jej udostępnienia. Nie jest również sporne, że informacja, której żądał skarżący miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Dodać należy, że w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ zobowiązany jest powiadomić wnioskodawcę, że nie jest w posiadaniu wnioskowanej informacji. Organ nie powinien pozostawić wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez odpowiedzi, a odpowiedź ta powinna być udzielona najpóźniej 14 dnia od otrzymania wniosku.
Przepisy prawa nie definiują pojęcia bezczynności. Jednakże w piśmiennictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Na gruncie przepisów u.d.i.p., bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.) lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) bądź w przypadku, gdy organ nie jest w posiadaniu danej informacji, nie zawiadamia o tym wnioskodawcy.
Nie ulega wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawie doszło do tak rozumianej bezczynności. Skarżący wniosek o udzielenie informacji publicznej złożył, za pośrednictwem poczty elektronicznej organu, w dniu 26 października 2023 r. Natomiast organ na ten wniosek zareagował odpowiednio dopiero po wniesieniu skargi (co miało miejsce w dniu 30 listopada 2023 r.), zatem 14-dniowy termin do udzielenia informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., nie został zachowany.
Skoro w dacie wniesienia skargi, czyli w dniu 26 listopada 2023 r., organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 26 października 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, Sąd stwierdził, że Wójt Gminy Mikołajki Pomorskie dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa będzie więc zasadne, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zaszły okoliczności, które wskazywałyby na kwalifikowaną postać naruszenia prawa przez organ. Przekroczenie 14-dniowego terminu przez organ nie było duże a organ po wniesieniu skargi udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek.
O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wójta Gminy Mikołajki Pomorskie na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.