Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r. znak [[...]] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. poinformował H. P., że w następstwie jej wniosku z dnia 11 lutego 2014 r. o wykreślenie wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej sporządzono z urzędu w dniu 4 kwietnia 2014 r.: dokument wyrejestrowania ww. z ubezpieczeń – ZUS ZWUA, dokument wyrejestrowania płatnika składek – ZUS ZWPA oraz dokumenty rozliczeniowe korygujące za okres 04/2009 – 02/2014 – ZUS DRA.
W dniu 28 kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga H. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w przedmiocie wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych.
We wniesionej skardze ww. wskazała, że bezskutecznie domaga się od organu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpoznania jej wniosku w sprawie wykreślenia wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, który złożyła we wrześniu 2010 r., a następnie ponowiła w lutym 2014 r.
W odpowiedzi na skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wbrew twierdzeniom skargi nie pozostaje w bezczynności. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2013 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wydał bowiem decyzję o niepodleganiu przez H. P. ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od dnia 8 sierpnia 2012 r. do 7 listopada 2012 r. i od 6 grudnia 2012 r., a nadpłacone składki zostały zwrócone wnioskodawczyni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Rozpoznając konkretną sprawę sąd administracyjny powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy przedmiot wniesionej skargi podlega jego kontroli.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ww. aktu normatywnego skarga na bezczynność organu administracji publicznej wniesiona do sądu administracyjnego jest dopuszczalna w sprawach, w których właściwy jest sąd administracyjny. Innymi słowy, skarga na bezczynność organu administracji publicznej przysługuje wyłącznie w sprawach, w których rozstrzygnięcie podejmowane przez organ administracji publicznej może być zaskarżone do sądu administracyjnego.
Z kolei kryterium kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne zostało określone w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), w świetle której sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma zatem charakter ograniczony, co oznacza, że objęte nią są jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Jak wynika z powyższych wstępnych rozważań przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność nie może być każda bezczynność organów administracji publicznej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ww. ustawy jej przedmiotem może być bezczynność postępowania tylko w przypadkach określonych w pkt 1-4a, tj. gdy organ był obowiązany załatwić sprawę administracyjną poprzez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia (na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a także innych niż określonych w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie ustalenia wymagało, czy wyrejestrowanie z ubezpieczeń społecznych jest sprawą z zakresu administracji publicznej rozstrzyganą w drodze jednego z ww. aktów oraz czy w następstwie wniosku skarżącej Zakład Ubezpieczeń Społecznych - obowiązany był wydać jakikolwiek akt administracyjny, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustalenia wymagało ponadto, czy w związku z tym doszło do naruszenia dyspozycji art. 35 § 1 – 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), względnie zapisów zawartych w przepisach odnoszących się do ubezpieczeń społecznych a określających terminy załatwienia sprawy w postępowaniu prowadzonym z wniosku osoby podlegającej ubezpieczeniom (z uwagi na treść art. 35 § 3 oraz art. 180 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku czynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonywane w zakresie wyrejestrowania z ubezpieczenia społecznego w oparciu o regulacje zawarte w art. 36 i n. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.). nie są czynnościami podejmowanymi w formach, które wskazano w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwłaszcza nie mają charakteru aktów o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy.
Należy bowiem zauważyć, że w art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy chodzi o czynności, które na mocy obowiązującego prawa kształtują bądź modyfikują treść określonych praw i obowiązków strony, nie zaś takie, które mają charakter wyłącznie materialno -techniczny i podejmowane są jedynie w ramach następczej realizacji skutków prawnych aktu (bądź czynności), stanowiącego podstawę tych praw i obowiązków.
Tymczasem wyrejestrowanie z ubezpieczenia (stanowiące następstwo zgłoszenia dokonanego przez płatnika składek) należy do drugiej z opisanych wyżej kategorii. Tytułem objęcia skarżącej ubezpieczeniami społecznymi oraz wynikających z tego faktu praw i obowiązków było prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyrejestrowanie z ubezpieczeń było natomiast wyłącznie czysto techniczną czynnością stanowiącą konsekwencję wygaśnięcia tytułu do ubezpieczeń społecznych i samo w sobie nie kształtowało jej praw oraz obowiązków.
Ponadto należy wskazać, że tryb postępowania w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych został określony w rozdziale 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zasadniczo rozpatrywanie ww. spraw należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od decyzji którego przysługuje odwołanie do sądu powszechnego (vide: art. 83 ust. 2 ww. ustawy). Wśród rozstrzygnięć Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które mogą stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego (vide: art. 83 ust. 4 ww. ustawy) ustawodawca nie wymienił rozstrzygnięć podejmowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na tle problematyki wyrejestrowania z ubezpieczeń.
W świetle powyższego sprawa w przedmiocie wyrejestrowania z ubezpieczenia społecznego nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny zobligowany jest odrzucić skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości.
Skoro zaś zaskarżona bezczynność nie mieści się w granicach bezczynności, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ww. ustawy, to skargę której jest przedmiotem należało odrzucić.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w oparciu o regulację zawartą w art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił wniesioną skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w przedmiocie wyrejestrowania z ubezpieczeń, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.