Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 listopada 2015 r. M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta w przedmiocie nie rozpatrzenia jej skarg z dnia 30 marca 2015 r., 9 czerwca 2015 r. i 21 września 2015 r., na działalność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w których opisywała swoją ciężką sytuację życiową, finansową i zdrowotną w jakiej się znalazła.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się bowiem wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania jest dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a) jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a..
Innymi słowy nie każda bezczynność organu może być przedmiotem skargi. Jeżeli określona aktywność organu nie podlegała kognicji sądu administracyjnego to i kontroli sądowoadministracyjnej nie będzie podlegać bezczynność organu w tym zakresie.
Z analizy akt sprawy wynika, iż przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej jest bezczynność i przewlekłość Prezydenta Miasta dotycząca rozpatrzenia skarg M. T. z dnia z dnia 30 marca 2015 r., 9 czerwca 2015 r. i 21 września 2015r. na działalność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Zauważyć należy, że z treści ww. pism, podobnie jak z treści skargi z dnia 17 listopada 2015 r. wynika, iż mają one w istocie charakter "skarg powszechnych" złożonych w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. We wszystkich tych pismach skarżąca opisała swoją ciężką sytuację życiową, finansową i zdrowotną, podnosząc przy tym, iż gdy uległa wypadkowi, organy pozostawały w sposób rażący bezczynne i nie udzieliły jej żadnej pomocy oraz nie odpowiedziały na jej skargi i ponaglenia. Nadto nie poinformowały ją, kiedy jej skargi zostaną rozpatrzone, czym w konsekwencji dopuściły się licznych zaniedbań. Wyjaśniła również, iż skargi na bezczynność Prezydenta Miasta w rozpatrywaniu jej pism złożyła także do Wojewody, który przekazał je do Przewodniczącego Rady Miasta. Organ ten zdaniem skarżącej pozostawał również w bezczynności, co z kolei wiązało się ze złożeniem przez M. T. pisma ponaglającego oraz kolejnych skarg na bezczynność tych organów.
Przedmiotem skargi powszechnej uregulowanej w Dziale VIII k.p.a. mogą być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga powszechna jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Skargi takie są załatwiane w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną - zawiadomieniem skarżącego o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi. Zasadą jest, że organem właściwym do załatwiania skarg są organy wyższego stopnia lub organy sprawujące bezpośredni nadzór. W myśl art. 229 pkt 3 k.p.a., jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności prezydenta miasta jest rada gminy (miasta).
Wniesiona zatem przez skarżącą skarga odpowiada kryteriom przewidzianym dla skargi powszechnej określonej w dziale VIII k.p.a., której przedmiotem uczyniono działalność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg na czynności i akty wydawane w trybie przepisów Działu VIII k.p.a., związane z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani także do oceny prawidłowości postępowania skargowego prowadzonego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. Sąd kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ta forma działalności administracji (skargi powszechne w rozumieniu Działu VIII k.p.a.) nie została wymieniona w powołanym wyżej art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia: z dnia 6 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1571/12, z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, z dnia 18 listopada 2013 r. I OSK 2621/13 oraz wyrok z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11 – dostępne w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe oznacza, że również poza kognicją sądów administracyjnych jest bezczynność organów w zakresie rozpoznawania skarg powszechnych i przewlekłość postępowania w tym zakresie.
Skoro więc skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w postępowaniu sądowoadministracyjnym została wniesiona na bezczynność i przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta w sprawie nie podlegającej kognicji sądu administracyjnego, podlega ona odrzuceniu z mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.