Uzasadnienie
W dniu 23 listopada 2015 r. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się jednocześnie przyznania 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia z powodu strat moralnych i pogorszenia się jego zdrowia.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 2 kwietnia 2015 r. nr [...]. Do chwili obecnej odwołanie nie zostało rozpatrzone, zatem naruszono terminy określone w art. 35, art. 36 oraz art. 37 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W dniu 8 października 2015 r. skarżący wezwał organ odwoławczy do usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie w zakresie wyznaczenia terminu rozpoznania sprawy. Wyjaśniło, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wpłynęło do organu odwoławczego i sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt [...]. Dotychczas sprawa nie została załatwiona, a tym samym Kolegium pozostaje w stanie bezczynności. Ponadto, wniosło o stwierdzenie, że bezczynność w niemniejszej sprawie nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wynika ona ze znanego Sądowi z urzędu spiętrzenia spraw oczekujących na załatwienie w związku z niewystarczającą obsadą orzeczniczą oraz rozpoznawaniem spraw według kolejności ich wpływu.
W piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2016 r. skarżący polemizował z powyższym stanowiskiem organu odwoławczego i zauważył, że organ ten rozpatrzył już dwa odwołania jakie złożył jego ojciec od decyzji wydanych przez organ pierwszej instancji w kwietniu 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, m. in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.
Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku skarg na bezczynność w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Skarga na bezczynność organu odwoławczego jest zasadna.
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Pismo skarżącego z dnia 8 października 2015 r. spełnia wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", wobec czego skarżący wniósł skargę spełniając przesłanki przewidziane w art. 52 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy wskazać należy, że odwołanie skarżącego z dnia 9 kwietnia 2015 r. od decyzji organu pierwszej instancji wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 21 kwietnia 2015 r. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym – w myśl art. 35 § 3 k.p.a. - powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 21 maja 2015 r. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny istniejący w chwili orzekania. Z akt sprawy nie wynika, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze do dnia wydania wyroku rozpoznało odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 2 kwietnia 2015 r. nr [...], odmawiającej przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Nierozpatrzenie odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. świadczy o pozostawaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w bezczynności.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność organu, zobowiązując organ odwoławczy do rozpatrzenia odwołania skarżącego w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku).
Sąd stwierdził jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku).
Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa może być m.in. naruszenie zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwiania spraw.
W ocenie Sądu – mając z jednej strony na uwadze charakter sprawy (sprawa dotycząca prawa do zabezpieczenia społecznego, tj. przyznania świadczeń z pomocy społecznej) a z drugiej strony biorąc pod uwagę czasokres pozostawania organu w bezczynności (ok. 8 miesiecy), a także brak poinformowania skarżącego o przypadku niezałatwienia sprawy, przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) – należało uznać, że organ pozostając w bezczynności dopuścił się rażącego naruszenia prawa. To, że organ odwoławczy załatwia sprawy według kolejności ich wpływu nie może być dostatecznym kontrargumentem przy ocenie stopnia naruszenia prawa, bowiem organ odwoławczy rażąco przekroczył w niniejszej sprawie czas przewidziany przez ustawodawcę na wydanie rozstrzygnięcia, a sprawa nie należy do spraw o skomplikowanym stanie faktycznym czy prawnym.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter prewencyjny oraz kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu.
Skarżący w skardze wniósł o przyznanie mu 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia z powodu strat moralnych i pogorszenia się jego zdrowia.
Odnosząc się do powyższego Sąd nie uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżącego jakiejkolwiek sumy pieniężnej. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie, nie zaistniały jeszcze takie okoliczności, które Sąd uznałby za uzasadniające i usprawiedliwiające zastosowanie przez Sąd takiej sankcji wobec organu. Dodać należy również, że uzasadnienie zgłoszonego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej winno wskazywać szkody lub krzywdy, jakich doznała strona na skutek prowadzenia postępowania w sposób naruszający jej prawo do przeprowadzenia go bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżący w rozpoznawanej sprawie nie wskazał ani szkody, ani nie podjął próby sprecyzowania doznanych strat moralnych oraz pogorszenia się, w związku z bezczynnością organu, stanu zdrowia fizycznego i psychicznego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia, jest konieczność rozpoznania odwołania skarżącego z dnia 9 kwietnia 2015 r. w terminie 21 dni od dnia otrzymania przez organ odwoławczy prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Działając na podstawie art. 149a § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku).
W punkcie trzecim wyroku, na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd oddalił wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej.