Uzasadnienie
Pismem z 13 kwietnia 2023 r. K. K. (dalej: "Wnioskodawca" lub "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy O. (dalej: "organ") w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W treści tego wniosku skarżąca wniosła o skany faktur za zakup przez Urząd Miasta i Gminy O., MiG O. kawy w 2022 r.
W skutek bezczynności skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacje publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902).
Wobec powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie Burmistrza Miasta i Gminy O. do rozpoznania jej wniosku z 21 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy jednocześnie wnosząc o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała, że wnosząc o informację publiczną polegającą na przedstawieniu przez Burmistrza faktur za zakupioną w 2022 r. kawę – nie otrzymała odpowiedzi na swój wniosek, a jedynie email zawierający odpowiedź złożoną z pisma przewodniego oraz skanów – jak określono w piśmie - faktur za zakup kawy w 2022 r. Skarżąca poinformowała, że dokumenty zostały przetworzone w takim stopniu, że nie dało się stwierdzić czym są, do kogo należą, kiedy zostały wystawione i przez kogo.
W uzasadnieniu podkreśliła, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 29 października 2021 r. (Dz. U z 2021 r. poz. 1979) art. 3 ust. 1 faktura dokumentująca dostawę towarów lub świadczenie usług powinna zawierać: datę wystawienia, numer kolejny, imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy, nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, miarę i ilość dostarczanych towarów, cenę jednostkową towaru, kwotę należności ogółem.
Zdaniem skarżącej dane zawarte w odpowiedzi organu nie spełniają wymogu powyższego rozporządzenia, dlatego też uznała, że organ nie udzielił odpowiedzi i z tego względu pozostaje w zwłoce w załatwieniu złożonego wniosku.
W odpowiedzi na skargę Organ zwrócił uwagę, że przedłożone w odpowiedzi na wniosek skarżącej skany zbiorczych faktur zostały zanonimizowane w części dotyczącej pozostałych produktów które nie były przedmiotem wniosku. Jednak w wyniku złożonej skargi do tutejszego Sądu Organ odnotował niewłaściwie przesłaną odpowiedź na wniosek i 25 kwietnia 2023 r. ponownie przesłał skarżącej prawidłowo zanonimizowane faktury.
Na koniec organ podkreślił, że przesłany do skarżącej email z 5 kwietnia 2023 r. zawierał podpis Sekretarza Miasta i Gminy O. upoważnionej przez Burmistrza Miasta i Gminy O..
Na koniec organ wniósł o oddalenie skargi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 poz. 2492 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak z kolei stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.
Wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
Podkreślenia wymaga, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W kontrolowanej sprawie skarżąca wskazała, że domagała się udostępnienia informacji zawartej we wniosku z 21 marca 2023 r. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Sąd wskazuje, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania "informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", a ponadto "informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa". Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p.
Jak stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Powyższe reguły doznają pewnej modyfikacji w przypadku, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w ocenie jego adresata, dotyczy "informacji przetworzonej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wiąże się to z doniosłym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej rozróżnieniem na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną".
W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, jeżeli w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku (jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej) nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), albo nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Oznacza to, że w wypadku, gdy dany podmiot będąc właściwym i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w trybie i w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p., wbrew tym przepisom, ani nie udostępni w nakazanym terminie – w drodze czynności materialno-technicznej w sposób i formie zgodnych z wnioskiem – żądanej informacji, ani nie wyda stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub o umorzeniu postępowania, ani też nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o ww. okolicznościach, to tym samym zaistnieje sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.
Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Dokonując analizy niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że żądanie skarżącej dotyczyło udostępnienia informacji publicznej oraz, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie przedmiotowego wniosku dotyczącego skanu faktur za zakup przez UMiG oraz MiG O. kawy w 2022 r.
W niniejszej sprawie miała miejsce bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej z 21 marca 2022 r., o czym sąd orzekł w pkt. I wyroku, bowiem ustawowy termin na udzielnie informacji upłynął 5 kwietnia 2023 r.
Terminy udostępnienia informacji publicznej zostały przez organ bezsprzecznie przekroczony. W ocenie Sądu jednak działanie to nie było zamierzone.
Wskazać w tym miejscu należy, że odpowiedź była udzielona skarżącej 5 kwietnia 2023 r., jednak do odpowiedzi organ omyłkowo dołączył zeskanowane dokumenty nie spełniające wymogu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października 2021 r. Przekazane bowiem zostały faktury ze zanonimizowanymi pozycjami o które skarżąca nie pytała. W wyniku omyłki organ 25 kwietnia 2023 r. przesłał skarżącej prawidłowo zeskanowane faktury odpowiadające na wniosek z 21 marca 2023 r.
Z powyższych względów Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł również w pkt. 1 wyroku.
Zaznaczyć należy, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy więc do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.
Wskazania w tym miejscu wymaga, że po wniesieniu skargi organ 21 marca 2023 r. udzielił stronie skarżącej żądanych informacji. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł w pkt 2 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącej.
Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził w punkcie pierwszym sentencji, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, dostępny jw.). Chodzi tu o naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy mieć bowiem na względzie, że nieudostępnienie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt III. sentencji wyroku, zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, obejmującej kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi.