Uzasadnienie
Wnioskiem z 7 kwietnia 2023 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy O. o udostępnienie informacji publicznej w postaci:
- - skanów kart przekazania odpadów zebranych 6 kwietnia 2023 r. z terenu wysypiska N. ul. [...];
- - skanu faktury za odebrane odpady.
Do wniosku dołączył zdjęcie kontenerów.
Pismem z 21 kwietnia 2023 r. nr [...] Wójt Gminy O. powołując się na art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 – dalej jako u.d.i.p.) przedłużył termin załatwienia sprawy do 6 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu powołał się na znaczną ilość otrzymanych wniosków o udostępnienie informacji publicznej oraz ich rozległą tematykę.
9 czerwca 2023 r. skarżący złożył do tut. Sądu skargę na bezczynność Wójta Gminy O. Organowi zarzucił naruszenie:
- - art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
- - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
- - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniona w terminie określonym w ust. 1, a podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący domagał się:
- - stwierdzenia bezczynności organu w związku z brakiem odpowiedzi na jego wniosek złożony 7 kwietnia 2023 r., która w jego ocenie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w sprawie nie występowały żadne okoliczności wyłączające winę organu;
- - zobowiązania organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenia określonej sumy pieniężnej.
W uzasadnieniu skargi powołując się na uchwałę NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08 oraz wyroki NSA z dnia 21 marca 2018 r. sygn. II OSK 3252/17, z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. II OSK 1031/12, z dnia 24 maja 2006 r. sygn. I OSK 601/05 domagał się ich zastosowania w sprawie. Jego wniosek spełniał bowiem wymogi, o których mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej, co więcej dotyczył informacji, o których mowa w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Organ zobowiązany był zatem do ich udzielenia. Ponieważ w terminie 14-dni nie odpowiedział na wniosek. Nie uczynił tego również w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Tym samym pozostawał bezczynny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wyjaśnił, że uchybił terminowi, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., ale nieznacznie, gdyż 13 czerwca 2023 r. udzielił odpowiedzi. Wprawdzie uczynił to po terminie i po złożeniu skargi, niemniej jednak termin ten ma charakter instrukcyjny. Jego upływ nie rodzi żadnych materialno-prawnych konsekwencji, a jedynie umożliwia wniesienie środków mających na celu zdyscyplinowanie podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Na potwierdzenie tego stanowiska powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2014 r. sygn. II SAB/Wa 10/14.
Ponadto powołując się na ilość wniosków składanych przez skarżącego w okresie od 2015 r. do 31 maja 2023 r. zauważył, że ten nadużywa prawa do informacji publicznej. Gmina zatrudnia bowiem ok. 30 pracowników, podczas gdy skarżący złożył 2050 wniosków o informację. Mogło zatem dojść do uchybienia terminu. Jednak po złożeniu skargi, organ zorientował się, że wyznaczony do załatwienia wniosku termin już upłynął. Dlatego też niezwłocznie to jest 13 czerwca 2023 r. udzielił żądanej informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
W punkcie wyjścia merytorycznych rozważań należy zauważyć, że rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu w załatwieniu wniosku strony z 7 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci:
- - skanów kart przekazania odpadów zebranych 6 kwietnia 2023 r. z terenu wysypiska N. ul. [...];
- - skanu faktury za odebrane odpady.
Strona zarzuca organowi, że informacja publiczna nie została udostępniona do dnia złożenia skargi.
Tymczasem organ twierdzi, że udzielił żądanej informacji, ale z opóźnieniem, które wynikało z ilość pism wysłanych przez skarżącego.
Wobec tak zakreślonej linii sporu należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) nie definiują pojęcia "bezczynności". Pojęcie to zostało jednak zdefiniowane przez doktrynę. I tak z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (vide: T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 109 oraz J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. 5, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017).
Istotą skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. O bezczynności można zatem mówić tylko do czasu załatwienia sprawy. Dlatego dokonując oceny, czy organ rzeczywiście pozostawał w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie składania skargi. W przypadku, gdy organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, przestaje pozostawać w bezczynności. Skoro przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek w przewidzianej przepisami prawa formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08.
W niniejszej sprawie w dniu złożenia skargi wniosek skarżącego z 7 kwietnia 2023 r. nie został rozpoznany, choć ten dotyczył informacji publicznej, której udostępnienie następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Odstępstwo od powyższej zasady przewidziane zostało w ust. 2 art. 13 u.d.i.p., w świetle którego jeżeli w powyższym terminie informacja nie może być udostępniona, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od złożenia wniosku. Na inny wyjątek wskazuje art. 15 ust. 2 u.d.i.p., w świetle którego, w sytuacji, gdy w wyniku udostępnienia informacji podmiot zobowiązany ma ponieść dodatkowe koszty związane ze sposobem udostępnienia lub koniecznością dokonania przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku podmiot ten w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku zobowiązany jest powiadomić wnioskodawcę o wysokości opłaty. W takiej sytuacji udostępnienie informacji następuje, co do zasady, po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy.
Ponieważ organ, jak sam przyznał, nie załatwił wniosku strony w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., gdyż stosownej odpowiedzi udzielił dopiero po złożeniu skargi na bezczynność, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał zasadność skargi w tym zakresie. Do dnia jej złożenia organ faktycznie pozostawał bezczynny. Nie załatwił sprawy w terminie przewidzianym. Dlatego postawiony organowi zarzut bezczynności okazał się słuszny.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku.
Natomiast dokonując dalszej oceny stanu faktycznego Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rozważając tę kwestię, Sąd miał na uwadze, że w orzecznictwie wskazuje się na stopniowanie naruszeń prawa: od "zwykłego", przez "naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy", aż po "rażące naruszenie prawa", które stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa, a utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem prawa nie jest słuszne. Tym bardziej, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze (tak NSA w wyroku z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 883/05 - LEX nr 299873).
W niniejszej sprawie mając na uwadze wyjaśnienia organu w kwestii ilości wniosków kierowanych przez skarżącego do organu oraz biorąc pod uwagę okres, jaki upłynął pomiędzy złożeniem przez stronę wniosku, a wniesieniem skargi i udzieleniem żądanej informacji - zdaniem Sądu - stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Dlatego też w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa.
Ponadto fakt, że żądana informacja została skarżącemu udzielona oznacza, że zobowiązanie organu do załatwienia wniosku stało się bezprzedmiotowe, dlatego Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji – umarzając postępowanie w tym zakresie.
Natomiast w pozostałym zakresie skarga została oddalona. Sąd wziął pod uwagę okoliczności w jakich doszło do przekroczenia terminu w załatwieniu sprawy oraz dyscyplinujący charakter art. 149 § 2 p.p.s.a. i nie znalazł dostatecznych podstaw do jego zastosowania, skoro organ wywiązał się finalnie z obowiązku udzielenia wnioskowanej informacji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.