Uzasadnienie
B.C., (zwana dalej: skarżąca, strona), domagała się od Spółdzielni Mieszkaniowej "G" w T. (zwana dalej: spółdzielnia, organ) udostępnienia informacji publicznej poprzez dostęp do akt, mających dotyczyć jej mieszkania, położonego w wymienionym mieście przy ulicy [...].
Stan faktyczny sprawy jest następujący.
W toku korespondencji ze spółdzielnią skarżąca wykazywała oprócz żądania udostępnienia informacji publicznej poprzez dostęp do akt, mających dotyczyć ww. mieszkania, także nieprawidłowości w ustalaniu pomieszczeń przynależnych do lokalu (piwnica) stanowiącego jej odrębną własność.
Spółdzielnia zrealizowała żądania w zakresie dotyczącym informacji publicznej, udostępniając do wglądu skarżącej całość posiadanej dokumentacji związanej z wymienionym wyżej lokalem, jak również przesłała kopie posiadanych dokumentów na jej adres pocztowy. Zarząd spółdzielni wyjaśnił również skarżącej podstawy i zasady wyodrębniania odrębnej własności lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi, wykazując, że do mieszkania skarżącej – stosownie do uchwał organów spółdzielni poprzedzających zawarcie umowy o ustanowienie odrębnej własności tego lokalu – nie przynależy odrębna piwnica, a jedynie ułamkowo określony udział we wspólnych pomieszczeniach piwnicznych.
W skardze do sądu administracyjnego, datowanej na dzień 2 czerwca 2023 r., skarżąca zarzuciła spółdzielni odmowę udostępnienia informacji publicznej poprzez udzielenie wglądu do akt dotyczących jej mieszkania własnościowego w roku 2021. Ponowiła również zarzuty dotyczące nieprzyznania jej piwnicy jako pomieszczenia przynależnego do lokalu mieszkalnego. Skarżąca wniosła "o pełną kontrolę powyższego, a w szczególności, czy Spółdzielnia działa zgodnie z prawem".
W odpowiedzi na skargę, złożonej przez spółdzielnię w dniu 29 czerwca 2023r., zawarto wniosek o oddalenie skargi w całości. Uzasadniając swoje stanowisko spółdzielnia przedstawiła szczegółowo przebieg zdarzeń, poprzedzających złożenie skargi. Spółdzielnia powołała się na swoje akty wewnętrzne regulujące tryb udostępniania dokumentacji. Wyjaśniła szczegółowo swoje stanowisko w przedmiocie pomieszczeń przynależnych, twierdząc, że niektóre z wyodrębnionych lokali, stanowiących obecnie własność ich mieszkańców, nie mają pomieszczeń przynależnych.
Wskazała, że pismem z dnia 15 listopada 2021 r. skarżąca zwróciła się do spółdzielni z prośbą o umożliwienie jej wglądu do "jej akt" w celu sporządzenia notatek i kopii. Pisemny wniosek skarżącej był poprzedzony wielokrotnymi informacjami udzielonymi ustnie. Pismem z dnia 21 listopada 2021 r., spółdzielnia zażądała od skarżącej wypełnienia formularza wniosku o udostępnienie dokumentów wewnętrznych, a w szczególności wykazania interesu prawnego, podstawy prawnej i celu udostępnienia danych. Podstawą prawną żądania, w zakresie zobowiązania do wypełnienia formularza, były akty wewnętrzne spółdzielni w postaci uchwał jej organów statutowych. Na wspomniane pismo spółdzielni skarżąca nie udzieliła jednak odpowiedzi.
Spółdzielnia w odpowiedzi na telefoniczną prośbę skarżącej przygotowała zaświadczenie dotyczące stanu formalno-prawnego posiadanego przez skarżącą lokalu. Zaświadczenie to, było datowane na 24 listopada 2021r., zostało wysłano listem poleconym i zostało odebrane przez skarżącą w dniu 7 grudnia 2021 r.
W dniu 12 kwietnia 2023 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przesłanie jej kserokopii całej dokumentacji, dotyczącej jej mieszkania, wraz z przydziałem. Również i tym razem spółdzielnia zobowiązała skarżącą do złożenia wniosku na formularzu.
Ponieważ skarżąca nie złożyła wniosku w tej formie, spółdzielnia wystosowała do niej kolejne pismo informujące o warunkach udostępnienia akt lokalu do wglądu oraz ponownie przesłała wniosek o udostępnienie dokumentów wewnętrznych (pismo Spółdzielni z dnia 12 maja 2023r., znak [...]).
W dniu 29 maja 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie dokumentów, a Zarząd Spółdzielni udzielił zgody na ich udostępnienie.
Ponadto w dniu 31 maja 2023 r. pracownica Spółdzielni skontaktowała się telefonicznie ze skarżącą w celu uzgodnienia terminu wglądu do akt lokalu mieszkalnego. Skarżąca odmówiła wizyty osobistej i zażądała przesłania kserokopii dokumentów listownie.
Pismem z dnia 5 czerwca 2023r., znak [...], Spółdzielnia poinformowała skarżącą, iż kserokopie dokumentów zostaną udostępnione i przesłane na adres lokalu mieszkalnego (pismo odebrane przez skarżącą w dniu 16 czerwca 2023 r.).
Skarżąca kolejnym pismem (wpływ do Spółdzielni w dniu 6 czerwca 2023 r.) ponownie poprosiła o kopie akt dotyczących mieszkania, a także zwróciła się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego opłaty za lokal. W odpowiedzi na powyższe. Spółdzielnia przygotowała zaświadczenie dotyczące lokalu mieszkalnego położonego w T. przy ul. [...] wraz z informacją w zakresie opłat eksploatacyjnych i za dostarczane do lokalu media (zaświadczenie z dnia 12 czerwca 2023r., znak [...], nadane przesyłką poleconą i odebrane przez skarżącą dnia 16 czerwca 2023 r.) Jednocześnie odpowiadając na pismo skarżącej z dnia 3 czerwca 2023r. (wpływ do Spółdzielni w dniu 06.06.2023 r.), Spółdzielnia poinformowała o przygotowaniu kserokopii dokumentów wraz z przydziałem lokalu mieszkalnego (pismo Spółdzielni z dnia 12 czerwca 2023r., znak [...], odebrane przez Skarżącą w dniu 16 czerwca 2023 r.).
Po dokonanych przez pracownika Spółdzielni uzgodnieniach telefonicznych ze skarżącą, przygotowane przez Spółdzielnię dokumenty miały zostać odebrane osobiście przez skarżącą w dniu 26 czerwca 2023r. Przekazanie dokumentów jednak nie nastąpiło, ponieważ skarżąca po przybyciu do siedziby Spółdzielni, oświadczyła w obecności dwóch pracowników spółdzielni, że nie odbierze dokumentów i że mają zostać tam, gdzie się znajdują.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1634 dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie.
W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując procedowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.
Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. o sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013 roku o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 143.
Rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu w załatwieniu wniosku strony o udostępnienie informacji zawartych w aktach posiadanego przez nią lokalu mieszkalnego.
Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Sprawy dot. informacji publicznej w dniu złożenia zapytania reguluje ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.), a ustawodawca zdefiniował pojęcie "informacji publicznej" w art. 1 ust. 1 i art. 6, tej ustawy wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2. Zatem prawo do uzyskiwania informacji publicznej obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Bezczynność natomiast na gruncie tej ustawy polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej.
W przedmiotowej sprawie nie zachodzi taka sytuacja, ponieważ organ udzielił odpowiedzi co do żądań zawartych we wniosku w zakresie w jakim dysponował posiadanymi informacjami.
Osią rozważań co do zgodności z prawem działań spółdzielni jest fakt udostępnienia skarżącej żądanej informacji publicznej. Przez udostępnienie należy tutaj rozumieć przygotowanie dokumentów, których skarżąca nie odebrała. W toku ich udostępniania doszło do kilkakrotnej wymiany stanowisk między stronami. Ich sens sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy informacja, której żądała skarżąca, miała charakter publiczny, oraz czy należało ją zakwalifikować jako informację przetworzoną. Przy najszerszym jednak nawet rozumieniu pojęcia informacji publicznej bezspornym pozostaje fakt, że skarżąca żądane informacje otrzymała. Zakres kontroli zgodności z prawem poczynań spółdzielni nie obejmuje przy tym zdarzeń sprzed dnia 7 grudnia 2021 roku: w tym dniu skarżąca otrzymała odpowiedź ma ostatecznie sprecyzowany wniosek o wydanie określonych dokumentów, i nie kwestionowała zakresu, w jakim informacji udzielono.
Ponowna aktywność skarżącej w omawianym zakresie przypada na okres od dnia 12 kwietnia 2023 roku, i ten właśnie okres współpracy stron podlega ocenie pod względem realizacji obowiązków związanych z udostępnianiem informacji publicznej.
Ustalony przebieg zdarzeń nie uzasadnia zdaniem Sądu przyjęcia tezy, aby w toku udostępniania skarżącej informacji publicznej miało miejsce naruszenie prawa.
Odnosząc się do wniosku skarżącej z 12 kwietnia 2023 roku spółdzielnia, pismem datowanym na tenże dzień, wezwała skarżącą do uzupełnienia wniosku przez wypełnienie stosownego formularza; dnia 29 maja formularz ten istotnie wpłynął do biura spółdzielni. Dwa dni później (31 maja 2023 r.) spółdzielnia telefonicznie zawiadomiła skarżącą o przygotowaniu żądanych dokumentów do przeglądania z możliwością wykonania fotokopii. Skarżąca jednak zażyczyła sobie przesłania kserokopii dokumentów drogą pocztową, poszerzając zarazem wniosek o żądanie wydania zaświadczenia o ponoszeniu opłat związanych z lokalem. W dniu 12 czerwca 2023 r. zaświadczenie zostało wysłane na adres skarżącej, która odebrała je cztery dni później. Strony uzgodniły termin osobistego odbioru przez skarżącą pozostałej części dokumentacji, w szczególności tzw. przydziału lokalu, na dzień 26 czerwca 2023. Skarżąca odmówiła jednakże ich przyjęcia; jej skarga do sądu administracyjnego nosi datę 2 czerwca 2023.
Sąd nie dopatrzył się w działaniach spółdzielni żadnych uchybień, związanych z obowiązkiem udostępniania informacji publicznej. Porównanie dat poszczególnych pism wskazuje jednoznacznie, iż w dniu złożenia skargi spółdzielnia oczekiwała na uzupełnienie przez skarżącą wniosku przez złożenie odpowiedniego formularza, który w ocenie Sądu służy sprecyzowaniu szczególnego interesu prawnego wymaganego dla udostępnienia informacji przetworzonej (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Uzupełnienie wniosku skarżącej nastąpiło w dniu 29 maja, i od tego dnia należy liczyć termin do udostępnienia informacji, wynoszący 14 dni (art. 14 ust. 2 cytowanej ustawy). Oznacza to, że skarga była i jest przedwczesna; co więcej, nie może być uwzględniona, ponieważ całość żądanej dokumentacji została skarżącej udostępniona w ustawowym terminie. Okoliczność, że strony umówiły się na późniejszy termin odbioru dokumentów, nie uchybia obowiązującym przepisom, skarżąca zaś nie może kwestionować terminu ustalonego zgodnie z jej życzeniem, ponieważ najwcześniejszy możliwy termin odbioru przypadał wcześniej, w ustawowym terminie.
Pomimo, iż pozostała część przedmiotowej sprawy, tj. kwestia przydziału pomieszczenia przynależnego w postaci piwnicy, nie pozostaje w granicach właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, Sąd wskazuje, że kontrola zgodności z prawem oznaczałaby badanie prawnej skuteczności oświadczeń woli stron zawierających umowę o ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego skarżącej. Zaś sprawy o nieważność lub wady oświadczenia woli należą do kognicji właściwego sądu powszechnego (art. 2 § 1 k.p.c.). Należy jedynie wskazać, że przy ocenie zgodnych oświadczeń woli stron obowiązuje, co do zasady, reguła volenti non fit iniuria (polskie tłumaczenie przybliżone: "chcącemu nie dzieje się krzywda"). Uchylenie się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu lub groźby regulują przepisy art. 84 – 86 kodeksu cywilnego.
Natomiast żadna ze stron nie prezentowała jednak Sądowi okoliczności związanych z całkowitą lub częściową nieważnością omawianej czynności prawnej. Sprawy danego rodzaju należą do właściwości sądu powszechnego, nie zachodzi więc potrzeba, ani możliwość jakichkolwiek badań tej kwestii lub formułowania dalej idących rozważań.
Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.