Uzasadnienie
Pismem z 9 czerwca 2023 r. J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Z. w sprawie dotyczącej jego interwencji, którą zgłosił w Urzędzie Miejskim w Z. w dniu 23 lutego 2023 r. do protokołu nr [...] odnoszącej się do możliwości zbycia działki nr [...], stanowiącej własność Gminy Z. na rzecz skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że nie podlega ona kognicji sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu, nie podlega bowiem kognicji sądów administracyjnych.
Zgodnie z wyrażoną w art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą domniemania właściwości sądów powszechnych, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Oznacza to, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, obejmujący katalog aktów, względnie czynności lub bezczynności organów administracji podlegających kontroli sądowoadministracyjnej, został szczegółowo określony obowiązującymi przepisami prawa.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, związaną z wydaniem aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. (decyzji administracyjnych, określonego rodzaju postanowień oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa).
Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sądy administracyjne są właściwe w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Z. w sprawie umożliwienia skarżącemu wykup nieruchomości będącej własnością gminy w drodze bezprzetargowej. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie, którego przedmiotem jest wniosek podmiotu o zbycie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub – jak w niniejszej sprawie – jednostki samorządu terytorialnego, nie jest postępowaniem administracyjnym.
Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DZ. U. z 2023 r., poz. 344 – dalej u.g.n.) z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W szczególności nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji. Nieruchomości zbywane są w formie przetargowej (art. 37 ust. 1 u.g.n.) albo bezprzetargowej (art. 37 ust. 2 i następne u.g.n.). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 lipca 2009 r. I OPS 1/09 (dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), unormowania u.g.n., w zakresie dotyczącym obrotu nieruchomościami Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, regulują czynności cywilnoprawne w sposób szczególny w stosunku do ogólnych zasad określonych w Kodeksie cywilnym.
Publicznoprawny charakter tych podmiotów oraz przeznaczenie mienia, którym dysponują na zaspokojenie potrzeb wspólnoty stanowi uzasadnienie wprowadzenia ograniczeń w zakresie wynikających z kodeksu cywilnego fundamentalnych zasad swobody dysponowania mieniem i swobody zawierania umów. Ograniczenia te, dokonywane są na przykład poprzez procedurę przetargową. Nie powodują jednak, że spory w tym zakresie tracą cywilnoprawny charakter.
Z powołanych wyżej przepisów u.g.n. i uchwały wynika, że zawarcie albo odmowa zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie następuje w drodze aktu administracyjnego wydanego w postępowaniu administracyjnym, ani też w wyniku innych czynności z zakresu administracji publicznej. Zbycie nieruchomości następuje bowiem na podstawie przepisów prawa cywilnego, a nie prawa administracyjnego. Oznacza to w konsekwencji, że czynność prawna podjęta w tym przedmiocie przez organ gminy nie stanowi decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), względnie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), a zatem aktu podlegającego kontroli sądów administracyjnych.
Okoliczność ta, w świetle nie budzącego wątpliwości brzmienia art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., wyklucza z kolei dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o sprzedaż nieruchomości stanowiącej własność gminy. Brak jest również przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a., który przewidywałby możliwość wniesienia tego rodzaju skargi.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona w niniejszej sprawie bezczynność nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. stanowiącego, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Mając na względzie powyższe orzeczono jak w sentencji.