Uzasadnienie
Pismem z 4 lutego 2026 r. P. B., B. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezydenta Miasta M. w przedmiocie wniosku o udostępnienie akt sprawy dotyczących wiarygodności deklaracji o dochodach członków gospodarstwa domowego w sprawie związanej z postępowaniem w przedmiocie wynajmu lokali z gminnego zasobu mieszkaniowego.
W odpowiedzi na skargę organu podkreślił, ze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w sprawach związanych z weryfikacją dochodów najemców lokali gminnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek zbadać, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego.
Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. Obejmuje on orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne,
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach,
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W myśl § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Z powyższych przepisów wynika, że kontrola działalności czy też bezczynności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Wskazać należy, że sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania spraw innych niż sądowo-administracyjne, w szczególności tych, których rozpoznanie należy do właściwości sądów powszechnych.
Kwestię przydziału lokalu mieszkalnego, w sprawach związanych z postępowaniem w przedmiocie wynajmu lokali z gminnego zasobu mieszkaniowego, czyli też jak w przedmiotowej sprawie, weryfikacji dochodów najemców lokali gminnych regulują przepisy ustawy 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020, poz. 611 t.j.). Postępowanie takie kończy się bowiem nie decyzją administracyjną ale oświadczeniem o wypowiedzeniu dotychczasowego czynszu składanym w trybie kodeksu cywilnego, gdzie gmina występuje jako wynajmujący a nie podmiot władzy publicznej.
Przyznanie przedmiotowego lokalu następuje więc w formie czynności prawnej właściwej prawu cywilnemu, a nie w formie władczego aktu administracyjnego wydawanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 t.j.). Wykluczona jest zatem możliwość dochodzenia swojego interesu prawnego zarówno w administracyjnym toku instancji, jak i w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. uchwała SN z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. akt III ZP 37/97, lex nr 31733). Wszelkie zatem spory wynikłe na tle kwestii związanej z uprawnieniami do przedmiotowego lokalu mieszkalnego nie podlegają kognicji sądu administracyjnego, a zatem również skarga na bezczynność Prezydenta Miasta M. w przedmiocie wniosku o udostępnienie akt sprawy dotyczących wiarygodności deklaracji o dochodach członków gospodarstwa domowego w sprawie związanej z postępowaniem w przedmiocie wynajmu lokali z gminnego zasobu mieszkaniowego jest niedopuszczalna.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji