Uzasadnienie
R. R. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Sądu skargę na bezczynność/ przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B. działającego przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie przesłania wniosku o niezaleganiu ze świadczeniami alimentacyjnymi oraz wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Z akt administracyjnych wynika następujący przebieg postępowania:
Ostateczną decyzją z [...] r. skarżący został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (dłużnika alimentacyjnego) wobec dziecka O. R. 19 lutego 2014 r. został skierowany do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w B. wniosek o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy.
7 kwietnia 2014 r. dłużnik alimentacyjny zgłosił się w MOPS w B., gdzie złożył oświadczenie majątkowe oraz przeprowadzono z nim wywiad alimentacyjny.
Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta B. zatrzymał skarżącemu prawo jazdy.
19 maja 2015 r. GOPS w A. (organ właściwy wierzycielki) wystosował pismo, w którym stwierdzono, że skarżący spłacił w całości swoje zadłużenie z tytułu świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego.
5 grudnia 2017 r. przedstawicielka ustawowa mał. W. R. (drugie dziecko dłużnika) złożyła wniosek o podjęcie wobec niego działań z powodu bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych.
Skarżący telefonicznie 11 grudnia 2017 r. domagał się od MOPS zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, a następnie pismem z 13 grudnia przesłanym drogą elektroniczną wezwał o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie [...] zł, domagając się złożenia przez organ właściwy dłużnika tj. Prezydenta Miasta B. wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Postanowieniem z dnia 3.09.2018r. sygn. akt IV SAB/GI 155/18 WSA w Gliwicach odrzucił poprzednią skargę p. R. ze względu na niewyczerpanie środków zaskarżenia w postaci ponaglenia.
Dnia 14.12.2018 r. wnioskodawca złożył ponaglenie.
Postanowieniem z [...] r. SKO w B. stwierdziło, iż Prezydent Miasta B. nie dopuścił się bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wystosowania wniosku o zwrot prawa jazdy.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przepisy art. 37 K.p.a. mają zapobiegać przewlekłości i bezczynności w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym tzn. kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego indywidualnego. Następnie przywołał treść art. 1 K.p.a. przepis ten wskazuje na zakres spraw objętych regulacją K.p.a., z tym że musi być uzupełniony poprzez przepisy prawa administracyjnego materialnego przewidujące załatwienie "sprawy" w określonej formie: co do zasady i najczęściej: w formie decyzji administracyjnej. W tej jednak "sprawie" przewidział ustawodawca w art. 5 ust 6 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. 2019 r., nr 670) specyficzny "wniosek o zwrot prawa jazdy".
Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie trafnie, chociaż "milcząco", MOPS odmawia sporządzenia wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, albowiem skarżący nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nadal jest dłużnikiem alimentacyjnym i akta nie potwierdzają regularnych spłat w 2018 r.
W złożonej skardze do sądu administracyjnego na bezczynność, strona zarzuca organowi niepodejmowanie działań zmierzających do zwrotu prawa jazdy, pomimo, iż w ocenie skarżącego nie jest on już dłużnikiem alimentacyjnym. Zarzucił, że w 2013 r. przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przedstawił dowody zapłaty alimentów, mimo to pracownicy MOPS, wysłali wniosek o zatrzymanie prawa jazdy w dniu19.02.2014 r do Starostwa. Ponadto podniósł zarzuty dotyczące postępowania administracyjnego z 2013 r. poprzedzającego wydanie decyzji z [...] r. o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego. Zarzucił, że matka jego córki spłaciła jakieś swoje zobowiązania u Komornika, pieniędzmi przeznaczonymi na utrzymanie dziecka, co uzasadnia treść pism komornika. Pracownicy MOPS nie zauważyli faktu wpłacania alimentów bezpośrednio na konto matki i wysyłają uporczywie zapytania do komornika, zamiast do niej. To, że komornik prowadzi bezskuteczną egzekucję nie oznacza że alimenty nie są płacone.
Ta okoliczność trwa do chwili obecnej w wysyłaniu zapytania do komornika. Skarżący podniósł, że w marcu 2018 r. stawił się u komornika i przedstawił dowody wpłat od lipca 2013 r. do marca 2018 r., które zostały skserowane (akta komornicze), po raz kolejny urzędnicy wysłali zapytania do komornika z 5.07.2018 r. W odpowiedzi komornik potwierdził fakt bezskutecznej egzekucji, ale zataił fakt posiadania kserokopii wpłat alimentów bezpośrednio na konto uprawnionej.
Następnie skarżący wskazał, że zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów,.zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika, gdy dłużnik umożliwi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, złoży oświadczenie majątkowe, podejmie pracę, zarejestruje się jako bezrobotny albo, w przypadku odmowy zarejestrowania jako bezrobotnego, zarejestruje się jako poszukujący pracy. Wszystkie te przesłanki zostały spełnione 7.04.2014 r. co potwierdziła dyrektor MOPS w odpowiedzi na zapytanie Rzecznika Praw Obywatelskich z 24.07.2018 r.
Skarżący zarzucił, że na posiedzeniu niejawnym 10 stycznia 2019 r. SKO stwierdziło, że organ pierwszoinstancyjny nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wystawienia decyzji o zwrot prawa jazdy, gdyż nie otrzymał wniosku od pracowników MOPS o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy zgodnie z obowiązującą ustawą.
Tymczasem zaistniała sytuacja ma miejsce w latach od 2013 r do teraz. Na dzień składania skargi tj. 28.01.2019 r MOPS B. nie wystosował żadnej korespondencji do MOPS A. w celu wezwania matki małoletniej do złożenia wyjaśnień zgodnie z K.p.a. co potwierdza niekompetencję, bezczynność i przewlekłość prowadzenia postępowania z uwagi na zaistniałą sytuację
W odpowiedzi na zarzuty skargi Dyrektor MOPS wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu skargi organ wyjaśnił, że nie zachodzą przesłanki z art.5 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, gdyż jak wynika ze znajdujących się w aktach zaświadczeń komorników sądowych (właściwych dla wierzycielek - córek skarżącego) obie egzekucje były bezskuteczne w okresie ostatnich 6 miesięcy, zarówno w 2018 r. jak i w 2017 r. Skarżący pomimo, iż złożył oświadczenie majątkowe i wywiad alimentacyjny, nie regulował zobowiązań alimentacyjnych w kwocie minimum 50% alimentów przez okres następujących po sobie 6 miesięcy. Nie było zatem żadnych podstaw do zwrócenia się z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Również w skardze złożonej do Sądu skarżący nie wskazał żadnych nowych dowodów na okoliczność płacenia co najmniej 50% kwoty bieżących alimentów przez okres ostatnich 6 miesięcy. Fakt spłacenia całego zadłużenia na rzecz GOPS w A. nie ma znaczenia - był to dług wobec funduszu alimentacyjnego, a nie wobec wierzycielek. Taka spłata nie oznacza wywiązywania się ze zobowiązań alimentacyjnych w rozumieniu art.5 ust. 6 powołanej ustawy. Zgodnie z art.2 pkt 3 powołanej ustawy dłużnikiem alimentacyjnym jest ten, kto jest osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji stwierdza organ egzekucyjny tj. komornik sądowy. Aby ubiegać się o zwrot prawa jazdy skarżący musiałby wykazać, że utracił status dłużnika alimentacyjnego (uchylono tytułu wykonawczy, egzekucja została umorzona) lub też, że przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% alimentów bieżących, co nigdy nie nastąpiło.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1367, zwanej w skrócie "p.p.s.a."), sądowa kontrola działalności organów administracji publicznej obejmuje również sprawy dotyczące bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekle prowadzonego postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma zapobiegać naruszeniu prawa, jakim jest nierozpoznanie przez organy administracji publicznej sprawy w terminach określonych przepisami prawa procesowego, stanowiąc tym samym środek dyscyplinujący organy do podejmowania działań w terminach przewidzianych przepisami prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych w art. 35 k.p.a. organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2012 r., III SAB/Gl 3/12, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. Ich łączne spełnienie obliguje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności.
W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzuca organowi bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania od lipca 2013 r., poprzez niewystąpienie do starosty o przywrócenie prawa jazdy, w oparciu o art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
W tym miejscu zauważyć trzeba, że decyzją z [...]r. nr [...], uznano skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec córki O. Powyższa decyzja została odebrana przez stronę 4 lutego 2014 r. i wobec niewniesienia środków odwoławczych stała się ostateczna. Następnie pismem z 19 lutego 2014 r. MOPS wystąpił z wnioskiem do Urzędu Miejskiego w B. o zatrzymanie dłużnikowi prawa jazdy. Decyzją Prezydenta Miasta z [...] r. skarżącemu zatrzymano prawo jazdy.
Wobec tych okoliczności wszelkie zarzuty dotyczące bezczynności i przewlekłości postępowania zakończonego decyzją z [...] r. nie mogą być rozpoznawane w toczącym się postępowaniu, gdyż mogły być podnoszone przez skarżącego w odwołaniu od decyzji MOPS z [...] r. lub decyzji Prezydenta Miasta z [...] r.
Z akt administracyjnych wynika, że po wydaniu tych decyzji, organ prowadził postępowanie i dokonywał czynności zainicjowanych wnioskami innych organów oraz samego skarżącego.
W dniach 22 i 23 maja 2014 r. Strona przedłożyła dowody wpłat tytułem alimentów dokonanych na konto matki małoletniej, które zgodnie z prośbą Strony pismem z 23 maja 2014 r. przekazano do Urzędu Miasta.
Udzielono odpowiedzi na pismo Urzędu Miasta z 18 czerwca 2014 r., czy istnieją przesłanki do wycofania wniosku o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz na podstawie informacji uzyskanej 2 kwietnia 2014 r. od komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne ustalono, że nie ustąpiły przyczyny zatrzymania prawa jazdy, gdyż dłużnik w okresie ostatnich 6 - ciu miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
W dniu 13 stycznia 2015 r. do MOPS wpłynęło pismo z Powiatowego Urzędu Pracy informujące, że skarżący utracił status osoby bezrobotnej, ponieważ nie zgłosił się w ww. Urzędzie w wyznaczonym terminie. W związku z powyższym pismem z 21 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego do udzielenia wyjaśnień. Powyższa korespondencja powróciła do Ośrodka z adnotacją "posesja opuszczona, dom spalony, właściciel wyjechał". Z akt sprawy nie wynika, żeby dłużnik poinformował Organ o zmianie adresu zamieszkania i korespondencyjnego.
Następnie 26 maja 2015 r. wpłynęło pismo z MOPS w A. informujące, że skarżący spłacił swoje zadłużenie powstałe z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki - O. Z informacji uzyskanej 11 grudnia 2017 r. od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. wynika, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego jest nadal prowadzone i posiada on w dalszym ciągu zadłużenie wobec wierzycielki. Ponadto w okresie ostatnich 6 miesięcy komornik nie wyegzekwował od dłużnika żadnych kwot tytułem alimentów, wierzycielka również nie poinformowała o fakcie otrzymywania alimentów bezpośrednio od dłużnika.
Natomiast 7 grudnia 2017 r. do Organu wpłynął wniosek pełnomocnika o podjęcie działań wobec skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego w związku z bezskuteczną egzekucją zasądzonych od Strony alimentów na rzecz drugiej córki: W. Z dołączonego zaświadczenia Komornika Sądowego wynika, że zadłużenie dłużnika wobec tej wierzycielki wynosi [...] zł (należność główna).
Skarżący telefonicznie skontaktował się z MOPS 11 grudnia 2017 r. domagając się zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Następnie 13 grudnia 2017 r. do MOPS wpłynęło drogą elektroniczną pismo Strony, wzywające do zapłaty zadośćuczynienia w kwocie [...] zł za pozbawienie uprawnień do prowadzenia pojazdów oraz wnoszące o jak najszybsze przesłanie postanowienia o przywróceniu uprawnień do Urzędu Miejskiego w B. W związku z powyższym Organ wystąpił do komornika i ustalił, że w okresie ostatnich 6 miesięcy tj. od 1 czerwca 2017 r. egzekucja należności alimentacyjnych na rzecz córki O. była bezskuteczna. Dłużnik posiada zadłużenie wobec wierzycielki w wysokości [...] zł. Zatem w niniejszej sprawie nadal nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 6 powoływanej ustawy stanowiące podstawę do skierowania wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
W dniu 28 grudnia 2017 r. MOPS poinformował skarżącego, że ww. roszczenie o odszkodowanie nie może zostać zaspokojone. Ponadto 3 stycznia 2018 r. poinformował skarżącego, jakie warunki muszą zostać spełnione, aby Organ mógł wystąpić z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
W tym stanie rzeczy Organ nie dopuścił się bezczynności ani opieszałości i bez zbędnej zwłoki poinformował skarżącego o podjętych działaniach i podjętym rozstrzygnięciu.
Kolejnym pismem z 4 stycznia 2018 r. skarżący, powołując się na przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużków alimentacyjnego oraz uregulowanie zadłużenia z tytułu wypłaconych przez MOPS w A. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej: córki O. wniósł o wyjaśnienie dlaczego nie został złożony wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Pismem z 30 stycznia 2018 r. poinformowano Stronę m.in., że wniosek o zatrzymanie prawa jazdy został skierowany na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że spłacenie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie stanowi okoliczności, o której mowa w art. 5 ust. 6 tej ustawy umożliwiającej skierowanie wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
W dniu 19 lutego 2018 r. do MOPS wpłynęło drogą elektroniczną kolejne pismo skarżącego, w którym wyjaśnił, że 26 maja 2015 r. nie był dłużnikiem alimentacyjnym, ponieważ nie posiadał zadłużenia wobec MOPS w A. Pismem z 26 lutego 2018 r. po raz kolejny Organ wyjaśnił skarżącemu, jakie warunki ustawowe muszą być spełnione, aby mógł zostać złożony wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ponadto poinformował skarżącego, że z informacji uzyskanych od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne wynika, że nadal posiada zadłużenie wobec wierzycielki z tytułu alimentów na rzecz córki O., że egzekucja alimentów w okresie ostatnich 6 miesięcy była bezskuteczna.
W dniu 29.03.2018 r. do MOPS wpłynęło kolejne pismo skarżącego - ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty [...] zł zadośćuczynienia za szkody moralne i fizyczne związane z niedopełnieniem obowiązków przez pracowników Organu związanych z zatrzymanym prawem jazdy. Pismem z 9 kwietnia 2018 r. zawiadomiono Stronę o odmowie zapłaty ww. kwoty jako pozbawionej jakichkolwiek podstaw prawnych. Powyższa korespondencja została wysłana na wskazany adres w [...] a następnie zwrócona z adnotacją "brak odbioru przesyłki".
W ocenie Sądu także przywołane wyżej fakty wskazują, że organ bezzwłoczne odpowiadał na pisma i wezwania skarżącego i nie dopuścił się bezczynności ani zwłoki w prowadzonym postępowaniu.
W tym miejscu wskazać przyjdzie, że Strona błędnie upatruje bezczynności lub opieszałości w działaniu organu, zarzucając organowi bezzasadne niewystąpienie z wnioskiem o zwrot prawa jazdy.
Słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z [...] r., że ustawa o Pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 5 ust. 6 wskazuje, że: "Uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy:
- 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub
- 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. "
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie doszło do spełnienia tych warunków, gdyż z przesłanych pism Komorników Sądowych z 6 i 9 lipca 2018 r. wynika, że Strona jest dłużnikiem alimentacyjnym wobec swoich córek. Organ administracji nie jest uprawniony do badania, czy przedłożone przez komorników informacje są zgodne ze stanem faktycznym. Czynności komorników podlegają zaskarżeniu do sądów powszechnych i w tym trybie, skarżący winien ustalać stan swoich zadłużeń. MOPS dopełnił swych obowiązków zwracając się do komorników sądowych o przesłanie informacji co do wysokości zadłużenia. W tym zakresie nie można zarzucić organowi opieszałości.
Nie można też zarzucić organowi bezczynności działania poprzez nie wyjaśnienie zarzutów skarżącego, że matka małoletniej córki O. pieniędzmi z alimentów spłaciła swoje zobowiązania wobec komornika. Nie można też zarzucić organowi, że MOPS nie zwrócił się do matki O. celem ustalenia właściwej kwoty zobowiązań skarżącego. Kwota zobowiązań jak już wcześniej wskazano wynika z informacji komornika, a jeśli Strona ją kwestionuje, to winna wyjaśnić tę okoliczność w postępowaniu przed sądem powszechnym. Ponadto Strona jest także dłużnikiem alimentacyjnym wobec drugiej córki W. Tymczasem odzyskanie prawa jazdy może nastąpić tylko wtedy, gdy spełnione zostaną warunki z art. 5 ust. 6 ustawy wobec obu córek.
Na zakończenie wskazać przyjdzie Stronie, że MOPS nie wystąpił z wnioskiem do starosty o uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z uwagi na odmienną od Strony skarżącej ocenę jego sytuacji jako dłużnika alimentacyjnego.
Zatem skarga na bezczynność/opieszałość organu jest bezzasadna, gdyż organ podjął szereg wskazanych wyżej działań celem wyjaśnienia sytuacji dłużnika. Ponadto kolejnymi pismami z: 28 grudnia 2017 r., 3 i 30 stycznia 2018 r., 26 lutego 2018 r. i 9 kwietnia 2018 r. informował Stronę o powodach niezłożenia wniosku do starosty o odzyskanie prawa jazdy.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.