Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 listopada 2021 r. M. H. wywiódł skargę na przewlekłość/bezczynność w rozpatrzeniu, przez Caritas Diecezji [...] w G., jego wniosku o udzielenie pomocy z Funduszu Sprawiedliwości. Wskazał, że pomiędzy Ministerstwem Sprawiedliwości a Caritasem G. zawarta została umowa z dnia 7 stycznia 2021 r., w wyniku której Caritas G. został dysponentem środków wskazanych w art. 43 § 10 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2019 r. poz. 676, ze zm. – dalej w zwanej k.k.w.).
Skarżący podał, że wniosek o pomoc wysłał w maju 2021 r., następnie w czerwcu 2021 r. a w październiku 2021 r. złożył ponaglenie. Jego wniosek do dnia sporządzenia skargi nie został jednak rozpoznany. Zwrócił się o nałożenie kary w wysokości 20.000 zł oraz przyznania rekompensaty za zwłokę w wysokości 10.000 zł.
W odpowiedzi na skargę organ podał, że wszelkie wnioski, w tym składane przez skarżącego, realizował w terminie i zgodnie z umową zawartą w dniu 20 grudnia 2019 r. z Funduszem Sprawiedliwości w ramach projektu dotyczącego realizacji zadań w zakresie udzielania pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz osobom najbliższym na lata 2020-2022 r. Wyjaśnił również, że pierwszą korespondencją jaka w 2021 r. wpłynęła do organu od skarżącego był list z 20 października 2021 r. następną ww. skarga. Do organu nie wpłynęła natomiast wcześniejsza korespondencja, na którą powołuje się skarżący. Organ wskazał, że skarżący otrzymał pełen zakres wsparcia, jakiego w ramach powołanego projektu można udzielić osobie przebywającej w zakładzie karnym lub w areszcie śledczym.
Nadto, organ zwrócił uwagę, że skarżący został poinformowany o możliwości kontynuacji udzielania pomocy po opuszczeniu jednostki penitencjarnej. W załączeniu organ nadesłał do Sądu ww. umowę z dnia 20 grudnia 2020 r., korespondencję skarżącego oraz udzielone na nią odpowiedzi.
Pismem z dnia 2 marca 2022 r. ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącego.
Na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2022 r. pełnomocnicy stron podtrzymali odpowiednio skargę oraz odpowiedź na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t,j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne – stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (tj. sprawy obejmujące – co do zasady – decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnymi zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa) albo przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidulane interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające).
Ponadto sąd administracyjny, na mocy art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych.
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu należy wskazać, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności (przewlekłości) podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych.
W ocenie Sądu w obowiązujących przepisach prawa, zarówno znajdujących się w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i w przepisach prawa materialnego brak jest podstawy prawnej do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udzielenia pomocy postpenitencjarnej.
Zauważyć należy, że stosownie do art. 43 § 8 pkt 3 k.k.w. (powołanego jako podstawa wskazanej już umowy zawartej w dniu 20 grudnia 2019 r. pomiędzy organem a Ministrem Sprawiedliwości) środki Funduszu są przeznaczane na pomoc postpenitencjarną osobom, o których mowa w pkt 2 (tj. m.in. osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych) udzielaną przez podmioty wymienione w art. 38 § 1, z wyłączeniem osób godnych zaufania.
Pomoc postpenitencjarna jest jedną z form pomocy społecznej udzielanej skazanym, członkom ich rodzin oraz pokrzywdzonym.
Od dnia 1 stycznia 2012 r. obowiązują nowe zasady udzielania tej pomocy oraz gromadzenia środków, z których jest przyznawana. Przede wszystkim wprowadzona została do porządku prawnego nowa instytucja: Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości (art. 2 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska). Jest on funduszem celowym w rozumieniu ustawy o finansach publicznych.
Pomoc postpenitencjarna nie wchodzi zatem w zakres postępowania administracyjnego. Postępowanie w tym zakresie jest uregulowane ustawą Kodeks karny wykonawczy i szczegółowym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 września 2017 r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości (Dz.U. z 2019 r. poz. 683, ze zm.).
Działania zaś podmiotów przewidzianych w tych aktach prawnych w zakresie przyznania pomocy penitencjarnej nie kształtują sytuacji prawnej strony i nie wywołują skutków prawnych o charakterze władczym z zakresu władztwa administracyjnego. Innymi słowy nie mamy tu do czynienia z sytuacją związku między ustaleniem, bądź potwierdzeniem określonego obowiązku lub uprawnienia (lub ich odmową), a możliwością realizacji takiego uprawnienia, czy obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
Reasumując, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w tej sprawie nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, gdyż jej przedmiotem jest skarga na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) w zakresie żądania nie mieszczącego się w kognicji tego sądu, wyznaczonego treścią art. 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.