Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gl 410/22

Uzasadnienie

Pismem z 23 sierpnia 2022 r. A. T. (dalej: Strona, Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w G. (dalej: Dyrektor AŚ, organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Stan faktyczny przedstawiał się następująco:

Pismem z 18 lipca 2022r. Skarżący zwrócił się do organu, na podstawie art. 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 1764 ze zm., dalej "u.d.i.p."), o udostępnienie informacji publicznej w postaci:

1. 1. udostępnienia protokołu z rozpoznania dot. AŚ G., o którym mowa w § 12 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2016 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej (Dz.U. poz. 1804, ze zm.);
2. 2. udostępnienia Instrukcji Ochronnej dot. AŚ G., o którym mowa w § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2016 r.

W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor AŚ udzielił odpowiedzi, w której wskazał, że organ nie sporządzał protokołów, o których mowa w § 12 ust. 4 w/w rozporządzenia, a co za tym idzie, nie jest w ich posiadaniu.

Odnosząc się do punktu 2 wniosku wskazano, że instrukcja ochronna nie stanowi informacji publicznej, która podlega udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p.; została wytworzona na potrzeby jednostki; zawiera dane związane z jej funkcjonowaniem; nie jest skierowana do podmiotów zewnętrznych (pozasłużbowych). Charakter tego dokumentu sprawia, że ujawnienie zawartych w nim informacji godziłoby porządkowi i bezpieczeństwu jednostki.

Kwestionując powyższe Strona wniosła skargę do sądu administracyjnego podtrzymując dotychczasowe stanowisko i akcentując, że żądane dokumenty są informacją publiczną.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi powielając swe argumenty; podkreślono obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego w jednostce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 i 2185 – dalej jako k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 i 2707 – dalej jako O.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 813 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto, zgodnie z § 2a i § 3 tego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji, wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Natomiast zgodnie z w/w pkt 8 skargi na bezczynność podlegają kontroli sądowej jeśli dotyczą przypadku określonego w pkt 1 – 4. Rolą sądu administracyjnego jest uprzednie zbadanie skargi pod względem jej dopuszczalności. Stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego otwiera drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast skarga wniesiona na akty lub czynności, które nie podlegają kontroli w toku postępowania sądowo-administracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy (tak WSA w Olsztynie w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. II SAB/Ol 87/21, LEX nr 3210239).

W rozpoznawanej sprawie złożona skarga nie mieści się, zdaniem Sądu, w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2-3 p.p.s.a. kategorii czynności, a zatem nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Z treści skargi i statusu skarżącego - który jest osobą pozbawioną wolności - wynika, że żąda udostępnienia w rozumieniu u.d.i.p. dokumentów, których organ nie posiada – dot. pkt 1 wniosku; instrukcji ochronnej, która została wytworzona na potrzeby jednostki, zawiera dane związane z jej funkcjonowaniem i nie jest skierowana do podmiotów zewnętrznych (pozasłużbowych) – dot. pkt 2 wniosku.

Zauważyć więc należy, że żądane informacje obejmują dokumenty z § 12 pkt 4 oraz § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2016 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, wydanego na podstawie art. 249 § 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 127– dalej k.k.w.), określającego sposoby ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Powyższe zaś nie mieści się w w/w katalogu spraw administracyjnych ujętych w art. 3 p.p.s.a.

To oznacza, że powyższa sprawa nie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Z ustawy Kodeks karny wykonawczy wynika, że wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów tego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast uwzględniając potrzebę zapewnienia porządku wewnętrznego i bezpieczeństwa w zakładach karnych i aresztach śledczych w art. 249 ustawodawca zawarł delegację ustawową do wydawania aktów wykonawczych w celu realizacji celów k.k.w.

Nadto zgodnie z art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Sposób załatwiania takich wniosków, skarg i próśb reguluje obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1960 - dalej jako: rozporządzenie). Wymieniony akt normatywny kompleksowo reguluje kwestie związane z załatwianiem wniosków, skarg i próśb przez organy właściwe do ich rozpoznania, w szczególności poprzez określenie terminów ich załatwiania, stosowanego trybu, organów właściwych w tych sprawach oraz organów sprawujących nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę.

Z powyższego względu uzasadnionym będzie przyjęcie, że rozporządzenie jest aktem prawnym szczególnym wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z zakresu załatwiania spraw skarg i wniosków składanych przez osoby osadzone w zakładach karnych i aresztach śledczych. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3 - 6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego. Właściwym do rozpoznania skargi - co wynika z art. 7 § 2 k.k.w. – jest sąd powszechny.

Natomiast skarga do sądu administracyjnego na bezczynność składana na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy p.p.s.a. uzależniona jest od tego czy w danej sprawie dopuszczalna jest skarga na decyzje, postanowienia albo inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Jeżeli sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na dany akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy p.p.s.a. to w konsekwencji skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna.

Poza tym mając powyższe na względzie należy także stwierdzić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego dokonywane były poprzez udostępnianie aktów o charakterze wewnętrznym i mieściły się w katalogu z art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Także żaden z powołanych wyżej przepisów k.k.w. nie stanowi o stosowaniu, w zakresie regulowanym rozporządzeniem przepisów k.p.a. Jest to istotne zwłaszcza z punktu widzenia regulacji art. 1 § 2 k.k.w. do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Tym samym brak jest podstaw do prowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku, jakiego dotyczy skarga.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

1. - ---------------------- 5