Uzasadnienie
Pismem z 13 listopada 2022 r. E.D. (dalej: skarżący) zwrócił się do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w P. (dalej: Dyrektor lub organ) o udostępnienie informacji publicznej odnośnie wyszczególnionych 10 faktur VAT opiewających ogółem na kwotę około 1 500 000 zł dotyczących remontów wraz z naprawami instalacji elektrycznej prowadzonych przez organ. Skarżący domagał się informacji i dokumentacji dotyczącej prac remontowo-budowlanych objętych wskazanymi fakturami.
W odpowiedzi, Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] w P., w piśmie z 28 listopada 2022 r. oświadczył, że nie udzieli wnioskowanych informacji, bowiem traktuje wniosek skarżącego jako przejaw rażącego nadużycia prawa podmiotowego w zakresie dostępu do informacji publicznej, w ramach którego skarżący z premedytacją uniemożliwia organowi realizację zadań nałożonych na ten organ przez przepisy prawa.
Organ wskazał, że skarżący na przestrzeni 2020 r. i 2021 r. złożył do różnych organów Gminy P. ponad 100 wniosków o udostępnienie informacji publicznych, na które została mu udzielona odpowiedź. W niniejszej sprawie organ uznał, że doszło do "nadużycia prawa podmiotowego w postaci prawa do informacji publicznej". Wniosek dotyczący informacji co do remontów oraz inwestycji budowlanych przeprowadzonych na terenie kierowanej przezeń placówki jest bowiem w ocenie organu przez stronę nadużywany. W szczególności, co kilkanaście dni kalendarzowych skarżący składa kolejne wnioski, które sprowadzałaby się do udostępnienia na jego rzecz kilkuset stron dokumentów. Organ podkreślił, że każdorazowe przewertowanie kilku tysięcy stron dokumentacji (zmierzające do wyłączenia dokumentów objętych danym wnioskiem) niewątpliwie byłoby działaniem, które negatywnie wpłynęłoby na pracę placówki.
W ocenie Dyrektora Szkoły składanie kolejnych wniosków ma na celu rażącą dezorganizację pracy. Powołując wyrok WSA z 20 marca 2019 r. sygn. akt II SAB/Ke 6/19 organ wskazał na tożsamość stanu faktycznego w niniejszej sprawie co w tym orzeczeniu. Podkreślił przy tym, że zasadniczo odmowa udostępnienia informacji publicznej powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, a nie zwykłym pismem, jak w niniejszej sprawie, chyba, że z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, odmowy jej udzielenia w takiej formie nie można zakwalifikować jako bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
W skardze do WSA w Gliwicach, skarżący zarzucił organowi bezczynność, przezi nie udzielenie mu żądanych informacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana jest na podstawie kryterium legalności. Obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Jednakże sąd, w myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co daje podstawę i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem akt lub czynność organu, lecz ich ewentualny brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.
W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udzielenia informacji na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, ze zm. – dalej: u.d.i.p.), która reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę oraz tryb udostępniania informacji publicznej.
Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] w P. jest podmiotem zobowiązanym, na gruncie u.d.i.p., do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Odnosząc się do zakresu przedmiotowego, należy wskazać, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Jest ono – zarówno przez doktrynę, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych – rozumiane bardzo szeroko, co wiąże się z upowszechnieniem zasady transparentności życia publicznego. W świetle tych regulacji przyjąć należy, że informacją publiczną są wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone.
Informacje dotyczące wykorzystania środków publicznych na prace remontowo-budowlane niewątpliwie stanowią informacją publiczną. Zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. f u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o majątku, którym dysponują. Zatem zasady dysponowania nim, mają charakter informacji publicznych, które podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach u.d.i.p.
Należy wskazać, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji albo nie podjął stosownej czynności.
Należy wskazać, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bezczynność polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Jedynie w przypadku, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek, co do zasady, następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).
W kontrolowanej sprawie organ nie wykonał żadnej z powyższych czynności, kierując do skarżącego pismo z 28 listopada 2022 r., informujące, że nie udzieli wnioskowanych informacji, bowiem złożony wniosek z 13 listopada 2022r. stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. W piśmie tym organ nie odniósł się w ogóle do kwestii będących przedmiotem pytania strony, arbitralnie stwierdzając, że ilość wniosków kierowanych przez skarżącego do Gminy P. stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej.
Należy zatem stwierdzić, że odpowiedź organu w niniejszej sprawie nie mieści się w żadnej, przewidzianej prawem formie. Jak już wskazano odmowa udostępnienia informacji publicznej powinna bowiem mieć formę decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu negatywna reakcja na wniosek bez zachowania przepisanej prawem formy w swoich skutkach nie różni się od całkowitej bierności. Brak decyzji odmownej uniemożliwia skarżącemu weryfikację zajętego przez organ stanowiska, które podlega odrębnemu zaskarżeniu i nie może zostać przesądzone w niniejszym postępowaniu. Dopiero w ewentualnym przyszłym postępowaniu zainicjowanym na skutek odmowy udostępnienia informacji publicznej dokonanej w prawidłowej formie możliwe będzie rozstrzygnięcie, czy odmowa taka jest zasadna.
Należy przy tym podkreślić, że o nadużyciu prawa do informacji publicznej można mówić wówczas, gdy nie kwestionuje się samego prawa, lecz sposób czynienia z niego użytku. Ilość wniosków składanych przez skarżącego do innego organu nie może uzasadniać bierności Dyrektora Szkoły w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, co skutkowało koniecznością zobowiązania organu do rozpatrzenia tego wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Organ rozpoznając wniosek skarżącego z 13 listopada 2022 r. przyjmując, że żądane dane są informacją publiczną powinien je udostępnić albo uznając, że nie mogą być one udostępnione powinien wydać stosowną decyzję w tym przedmiocie.
Jednocześnie w ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Nie wynikała bowiem z lekceważącego stosunku do złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, bowiem organ zareagował na wniosek skarżącego. Jednak w istocie nie rozpatrzył wniosku, arbitralnie stwierdzając, że wnioski skarżącego do różnych organów Gminy P. są przejawem rażącego naruszenia prawa. Organ nie może powoływać się na nadużycie prawa do informacji publicznej dotyczące innych organów. A zatem udzielona przez organ odpowiedź zwykłym pismem informującym o odmowie do udzielenia informacji z uwagi na nadużycie prawa do informacji, które dotyczy innych organów stanowi naruszenie prawa do informacji publicznej zarówno co do treści jak i formy tej odpowiedzi.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.