Uzasadnienie
R.S. (dalej: strona, skarżący, skazany) złożył skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w G. (dalej: organ) w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z 20 października 2022 r.
Z akt administracyjnych wynika, że skarżący pismem z 20 października 2022 r. zwrócił się do organu z prośbą o wydanie zaświadczenia potwierdzającego następujący stan faktyczny wynikający z dokumentów: daty złożenia prośby o umożliwienie samodzielnego wykonania kopii akt przesłanych przez SO w K.; czy osadzony posiada w depozycie urządzenie wielofunkcyjne Brother; czy dyrektor wyraził zgodę na samodzielne wykonanie kopii akt sądowych; czy SO w K. wyraził zgodę na samodzielne wykonanie kopii akt; datę złożenia prośby o wykonanie kopii akt sądowych przesłanych przez SO w K. sygn. akt [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] na koszt organu; czy skazany wskazał do czego konieczne są kopie akt; czy dyrektor wyraził zgodę na wykonanie kopii akt; daty wydania skazanemu kopii akt.
Pismem z 27 października 2022 r. organ poinformował stronę, że: z uwagi na brak możliwości technicznych oraz możliwość otrzymania kopii akt od organu sądowego, prośba skarżącego została rozpoznana negatywnie, o czym został poinformowany w dniu rozpoznania prośby. W depozycie organu jest urządzenie wielofunkcyjne BROTHER. Pismem z 17 października 2022 r. administracja organu została poinformowana przez Sąd Okręgowy w K. o wyrażeniu zgody na dokonanie przez skazanego kopii nadesłanych akt. Funkcjonariusze organu nie są uprawnieni do wykonywania kserokopii akt sądowych.
W dacie złożenia przez osadzonego pisma został on przeniesiony do Zakładu Karnego w C. i tam przesłano mu odpowiedź.
Strona 2 listopada 2022 r. wystąpiła z ponagleniem do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K., żądając stwierdzenia bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. pismem z 8 grudnia 2022 r. wyjaśnił skarżącemu m.in., że "postanowienia k.k.w. stanowią lex specialis w stosunku do przepisów działu VII k.p.a. "Wydawanie zaświadczeń", a zważywszy, że R. S. swoje pisma kierował do organu postępowania wykonawczego w rozumieniu k.k.w., ich realizacja nastąpiła na podstawie przepisów szczególnych wynikających ze specyfiki postępowania karnego wykonawczego oraz stosunku karnoprawno-wykonawczego, jaki powstał w związku z umieszczeniem go w warunkach izolacji więziennej. W związku z powyższym, w okolicznościach niniejszej sprawy instytucja ponaglenia występująca w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o stwierdzenie bezczynności organu, akcentując, że organ nie wydał zaświadczenia i nie zastosował przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, bądź o jej oddalenie.
W ocenie organu prośba skazanego została rozpoznana w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1560, zwanego dalej rozporządzeniem).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
W pierwszej kolejności Sąd ocenił postawiony przez organ zarzut braku właściwości sądu administracyjnego i jego wniosek o odrzucenie skargi. Uzasadniając ten zarzut organ stwierdził, że wniosek skarżącego został rozpoznany w trybie określonym w art. 6 k.k.w. oraz w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, a tego typu sprawy nie należą do właściwości sądów administracyjnych określonej w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Sąd nie znajduje podstaw do odrzucenia skargi ze wskazanych przez organ powodów jako niedopuszczalnej. Decydujące znaczenie dla oceny, w jakim trybie ma być rozstrzygnięty wniosek wszczynający postępowanie ma jego treść, zawarte w nim żądanie. Wniosek skarżącego z 14 września 2022 r. w ewidentny sposób wskazuje na uruchomienie postępowania przewidzianego w Dziale VII k.p.a. "Wydawanie zaświadczeń" ze wskazaniem wprost jako podstawy prawnej przepisu art. 217 ustawy z 14 czerwca 1960 r. (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej: K.p.a.). Tryb ten nie został zastosowany, bo, jak twierdzi organ, przepisy k.k.w. oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów Działu VII K.p.a.
Poglądu tego Sąd nie podzielił. Nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że przepisy k.k.w., jego art. 6 § 2, art. 7 § 1 i 2 oraz przepisy wydanego na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r., są lex specialis w stosunku do przepisów K.p.a., Działu VII "Wydawanie zaświadczeń", a zatem osobie odbywającej karę pozbawienia wolności lub tylko przebywającej w areszcie śledczym nie przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 217 K.p.a. Odmienny jest zakres przedmiotowy tych regulacji. Przepisy k.k.w., co wynika z jego art. 1 § 1, dotyczą wykonywania orzeczeń w postępowaniu karnym. W tych ramach skazanemu przysługuje określone w art. 6 § 2 kodeksu prawo składania wniosków, skarg i próśb do organów wykonujących orzeczenie. Zarówno zakres przedmiotowy ustawy Kodeks karny wykonawczy jak i prawo kierowania wniosków, skarg i próśb do organu wykonującego karę wskazują na to, że te wnioski, skargi i prośby dotyczyć mają wykonywania orzeczeń w postępowaniu karnym.
Przepisy rozporządzenia należy stosować do skarg, wniosków i próśb osób osadzonych w zakładach karnych, dotyczących kwestii wynikających z regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Taka jest delegacja ustawowa z art. 249 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia z 13 sierpnia 2003 r. Również przepisy tego rozporządzenia nie niwelują przepisów K.p.a. dotyczących zaświadczeń, a zatem postępowania, w którym kierownik zakładu karnego występuje wobec osadzonego w charakterze organu administracyjnego, przepisy tego rozporządzenia nie są lex specialis w stosunku do Działu VII k.p.a., nie wykluczają jego zastosowania i nie stanowią o niedopuszczalności drogi sądowej w tej sprawie.
Przepis art. 217 K.p.a. przewiduje prawo każdego obywatela do wystąpienia do organu administracji z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego stan faktyczny i obowiązek organu wydania takiego zaświadczenia o ile wnioskodawca wykaże interes prawny. Warunkiem w tym przypadku jest istnienie stosunku administracyjnoprawnego, który niewątpliwie zachodzi pomiędzy kierującym zakładem zamkniętym a przebywającym w nim obywatelem, nawet jeśli ten pobyt jest przymusowy.
Wracając do wniosków skarżącego z 20 października 2022 r. stwierdzić należy, że nic nie wskazuje na to, by można było je zaklasyfikować jako wnioski, skargi i prośby dotyczące wykonania orzeczenia w postępowaniu karnym, czyli jako wnioski z art. 6 § 2 k.k.w. Skarżący nie odniósł się w tych wnioskach do sposobu wykonywania orzeczenia w postępowaniu karnym, nie zawarł w nich skierowanej do organu wykonującego orzeczenie skargi ani prośby na temat sposobu wykonywania orzeczenia w postępowaniu karnym.
Treść tych wniosków nie pozostawia wątpliwości co do tego, że intencją skarżącego było uruchomienie postępowania o wydanie zaświadczenia na podstawie przepisu art. 217 K.p.a. Trybu dla tego rodzaju postępowania przewidzianego w przepisach K.p.a. organ nie zastosował, co zresztą przyznaje, podkreślając, że zastosował tryb przewidziany w przepisach k.k.w., jego art. 6 § 2, art. 7 § 1 i 2 oraz przepisach wydanego na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r., a skargi na decyzje wydane w tym trybie należą do właściwości sądów powszechnych (art. 7 § 1 i 2 k.k.w.).
Sąd administracyjny rozstrzygający niniejszą sprawę nie zajął się skargą należącą do właściwości sądów powszechnych, a skargą na bezczynność w przedmiocie wydania zaświadczenia. Bezczynność organu administracji zdefiniowana została w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W tym przypadku przepis szczególny art. 217 § 3 K.p.a. przewiduje termin tygodniowy do wydania zaświadczenia.
Sąd nie podziela pojawiającego się w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, w myśl którego skazanemu lub tymczasowo aresztowanemu przysługuje prawo zwrócenia się do organu postępowania wykonawczego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 K.p.a., ale realizacja tego prawa następuje w myśl zasad określonych w przepisach k.k.w. jako lex specialis wobec K.p.a. (dla przykładu postanowienie NSA z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 316/23). Zdaniem Sądu przepisy k.k.w. nie mają takiego charakteru, a to z uwagi na odmienny zakres przedmiotowy tych regulacji wykluczający możliwość uznania, że realizacja uprawnień z K.p.a. następuje w trybie przepisów k.k.w., które dotyczą zupełnie innych stosunków prawnych.
Właściwość sądu administracyjnego w tej sprawie wynika z art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Przepis ten dopuszcza wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przekładając ten tekst na prostszy język – dotyczy on bezczynności lub przewlekłości postępowania, które nie zmierza do wydania decyzji lub postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a.), ani do podjęcia czynności z art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, czyli dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego.
Skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania w tego rodzaju przypadkach została przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Art. 3 § 2 pkt 9 tej ustawy dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postpowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego (jak również w wybranych działach Ordynacji podatkowej, co nas nie interesuje w tej sprawie). Art. 1 pkt 4 k.p.a. stanowi o tym, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje (między innymi) postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń. Skoro w nomenklaturze K.p.a. istnieje postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, to należy przyjąć, że uprawnienia i obowiązki wynikające z Działu VII K.p.a. "Wydawanie zaświadczeń" są tymi, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest w tej sprawie dopuszczalna.
W tym miejscu zauważyć należy, że wniosek skarżącego został załatwiony pismem z 27 października 2022 r., gdzie organ poinformował stronę, że: z uwagi na brak możliwości technicznych oraz możliwość otrzymania kopii akt od organu sądowego, prośba skarżącego została rozpoznana negatywnie, o czym został poinformowany w dniu rozpoznania prośby. W depozycie organu jest urządzenie wielofunkcyjne BROTHER. Pismem z 17 października 2022 r. administracja organu została poinformowana przez Sąd Okręgowy w K. o wyrażeniu zgody na dokonanie przez skazanego kopii nadesłanych akt. Funkcjonariusze organu nie są uprawnieni do wykonywania kserokopii akt sądowych.
Zatem w terminie 7 dni organ załatwił wniosek skarżącego, wypełniając dyspozycję art. 217 § 3 K.p.a.
Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, a takim środkiem jest, między innymi, ponaglenie przewidziane w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Mowa o ponagleniu skierowanym do organu wyższego stopnia. Środek ten został wyczerpany przez skarżącego. Pismem z 8 grudnia 2022 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. wyjaśnił skarżącemu, że instytucja ponaglenia występująca w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania, a jego wniosek został załatwiony w trybie k.k.w.
Podsumowując, mimo że organ procedował w niewłaściwym trybie, to udzielił w terminie odpowiedzi pisemnej na wniosek skarżącego zgodnie z art. 217 K.p.a.
W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.