Uzasadnienie
A. C. (skarżąca, strona) pismem z [...] r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prokuratury Rejonowej w Z. (organ) w udostępnieniu informacji publicznej w związku z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej z [...] r.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik postepowania, a to art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2019.1429 t.j, dalej: udip) poprzez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu ustawowego terminu. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze, zobowiązanie do rozpoznania wniosku za przyznaniem kosztów postepowania.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że [...] r. za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie, który prokurator wydał postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie pobicia nieletniego kibica przez policjantów oraz o nadesłanie skanu tegoż postanowienia. W ocenie skarżącej nie budzi wątpliwości, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a wniosek takiej informacji dotyczył. Wobec nieudzielenia informacji skarga stała się zasadna.
Prokurator Rejonowy w Z. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że skarga wpłynęła do Prokuratury Rejonowej [...] r. W wyniku podjętych działań ustalono, że wniosek strony nie został zarejestrowany w jakichkolwiek urządzeniach ewidencyjnych Prokuratury Rejonowej, w tym w rejestrze IP gdzie rejestruje się wnioski o udzielenie informacji publicznej. Wniosek zlokalizowano jednakże w folderze kosz wraz z wiadomościami o charakterze SPAM. W związku z powyższym wniosek skarżącej został niezwłocznie rozpoznany i jeszcze [...] r. drogą mailową udzielono skarżącej informacji będących w posiadaniu organu oraz poinformowano o przyczynach niemożności udzielenia dalszych informacji.
W ocenie organu nie doszło do zarzucanej mu bezczynności, gdyż wiadomość zawierająca wniosek skarżącej została odczytana przez pracowników Prokuratury Rejonowej [...] r. i w tym tez dniu udzielono informacji w dostępnym organowi zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z art. 21 udip stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim podmiotowy i przedmiotowy, a wynikający z przepisów prawa obowiązek działania i podjęcia stosownego rozstrzygnięcia, a dopiero później, że obowiązku tego, w nakazanym terminie, organ nie wypełnia. Od niedziałania organu trzeba odróżnić sytuację, w której odpowiada on na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wskazując formę, sposób i termin udostępnienia żądanych informacji.
Zatem jakikolwiek przejaw działania ze strony podmiotu zobowiązanego w sprawie o udostępnienie informacji publicznej wyklucza zarzut bezczynności (wyrok NSA z 11.09.2012 r., sygn. akt I OSK 1135/12; wyrok WSA w Szczecinie z 28.04.2011 r., sygn. akt II SAB/Sz 19/11, wszystkie powołane: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Realizując powinności wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ podejmuje dwojakiego rodzaju działania, a to załatwia sprawę w drodze czynności materialno-technicznej lub wydając decyzję. Czynnością materialno-techniczną (pismem) udziela żądanej informacji lub informuje o tym, że: wniosek nie znajduje oparcia w przepisach prawa, żądana informacja nie jest informacją publiczną, organ nie jest w posiadaniu informacji lub obowiązuje inny tryb udostępniania (np. BIP i itp.), nie ma podstaw do zastosowania trybu określonego w art. 14 ust. 2 udip. Decyzję natomiast wydaje w przypadku: odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na przesłanki ograniczające dostępność; odmowy udostępnienia informacji przetworzonej z powodu nie wykazania interesu publicznego; umorzenia postępowania, jeżeli wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji stosownie do art. 14 ust. 2 udip.
W tego rodzaju sprawach, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że informacje o jakie zwróciła się skarżąca stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlegają udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Po wtóre skarżony organ jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, a zatem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 4 udip). Okoliczności te nie były kwestionowane przez organ, który niezwłocznie po odnalezieniu w systemie poczty elektronicznej wniosku skarżącej udzielił żądanych informacji oraz wskazał z jakich przyczyn nie może udzielić informacji w pozostałym zakresie wskazując jaki podmiot nimi dysponuje. Powyższe legło u podstaw rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku. W powyższym zakresie Sąd orzekł w pkt 2 sentencji, mając na uwadze art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Jednocześnie ustalenie, że organ nie pozostaje bezczynny nie zwalnia Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce i czy miała ona charakter kwalifikowany (z rażącym naruszeniem prawa). Sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. lub zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz skarżącej (w rozpoznawanej sprawie z tym ostatnim żądaniem nie wystąpiono).
W orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 21.06.2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27.03.2013 r., sygn. akt II OSK 468/13).
W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przypisania takich cech działaniom organu. Okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny. Skarżąca wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożyła [...] r., zaś [...] r. wpłynęła skarga na bezczynność organu. W tym samym dniu w folderze kosz, w wiadomościach SPAM zlokalizowano wniosek skarżącej, a następnie drogą mailową udzielono informacji. Zdaniem Sądu okoliczność ta nie pozwala na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa.
Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 149 pkt 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 wyroku Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosków o udostępnienie informacji publicznej w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Kierując się zaś tymi względami Sąd, w pkt 3 sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie. Z kolei o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).