Uzasadnienie
Pismem z 21 lutego 2021r. skarżący D. K. i R. K. wnieśli do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (dalej: PPIS, organ) w przedmiocie nieudzielenia wnioskowanej informacji publicznej.
W treści skargi skarżący, powołując się na art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2019 poz. 1429 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.) zażądali:
- 1. zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
- 2. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2011 r., nr 34, poz. 173) o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- 4. zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazali, że PPIS wykonując czynności naruszył art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.; dalej jako k.p.a.) oraz przepisy dotyczące udostępnienia informacji publicznej;
Wskazali, że w odpowiedzi na wezwanie do wykonania obowiązku szczepienia złożyli pismo o udostępnienie informacji dotyczących zarejestrowanych powikłań poszczepien-nych, ciężkich NOP, przypadków śmiertelnych oraz gdzie powinni się udać w razie odczynów poszczepiennych i kto odpowiada za skutki uboczne szczepień. Pismo zostało przesłane do organu 2 stycznia 2023 r. Uważają, że odpowiedzi na zadane pytania w trosce o ich dzieci nie są wyczerpujące. Organ informuje, że nie posiada takich informacji albo nie posiada takich analiz lub powołuje się na regulacje u.d.i.p.
Odnośnie poszczególnych informacji zaznaczyli, że w punkcie Ad 10 odpowiedzi rzeczywiście jest taki fundusz kompensacyjny, który zajmuje się ludźmi ze skutkami ubocznymi szczepień ale warunek jest taki że pacjent musi przebywać w szpitalu nie krócej niż 14 dni lub w przypadku wstrząsu anafilaktycznego. Jednak pytają kto pomoże jeżeli dziecko nie spełni tych wymogów? Próbowali się dowiedzieć, kto jest odpowiedzialny za niepożądany odczyn poszczepienny, a lekarz poinformował ich, że przed szczepieniem każde dziecko pod kątem kwalifikacyjnym go do szczepienia temp. ogólne badanie dziecka oraz opiera się na wywiadzie z rodzicem o przebytych chorobach, uczuleniach lub samopoczuciu dziecka; wskazał również na skutki uboczne szczepień (NOP).
Dalej skarżący wyjaśnili, że w PPIS nie udzielono żadnej odpowiedzi. Pytania dotyczyły czy są szczepionki oczyszczone; dlaczego każą grzywnami skoro nie ponoszą odpowiedzialności za dany produkt?
Nadto podkreślili, że żadna ubezpieczalnia nie ubezpieczy dziecka ani osoby dorosłej od niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), gdyż nie ma takiego ubezpieczenia.
W konkluzji powołując się na orzecznictwo stwierdzili, że zasadnym jest żądanie zobowiązania PPIS do ukarania odpowiedzialnego pracownika winnego nieudzielenia informacji lub niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a., gdyż wnioskowane informacje są niezbędne, aby móc świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o nieuwzględnienie skargi. Stwierdził, że 4 stycznia 2023r. skarżący odrębnymi pismami, każdy w swoim imieniu, złożyli wniosek do o udostępnienie informacji publicznej, przedstawiając 12 pytań. Złożenie wniosku było reakcją na wysłane do skarżących wezwania z 28 grudnia 2022 r. do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletnich dzieci.
Wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedź na wniosek została udzielona bez zbędnej zwłoki tj. 16 stycznia 2023 r.; data otrzymania przesyłki 18 stycznia 2023 r. Zatem organ nie miał powodu powiadamiać o przyczynach opóźnienia oraz terminie, w jakim udostępni informację, gdyż nie odmówił udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1), ale udostępnił informacje będące w jego posiadaniu, przez niego wytworzone lub przez niego przetwarzane lub mu przekazane.
Wskazał także, że nie udzielił informacji dotyczących kompetencji innych organów administracji publicznej, nie wyraził swoich opinii, w tym medycznych lub innych eksperckich, gdyż nie mieści się to w pojęciu udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej; nie jest w posiadaniu takich danych, gdyż nie prowadzi badań ani analiz w zakresie ujętym w pytaniach. Nie udzielono odpowiedzi w zakresie objętym pytaniem o okres utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek, statystyki wykonanych szczepień u osób z podziałem na narodowości, odraczania szczepień przez lekarzy, liczby/kwot wypłaconych odszkodowań, badań, które można wykonać w celu nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności, polemiki w zakresie Konstytucji RP oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych. Podkreślił, że Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie uczestniczą w procesie obejmującym ponoszenie odpowiedzialność odszkodowawczej za szkodę związaną ze szczepieniem ochronnym.
Oprócz Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych podstawę prawną dochodzenia roszczeń związanych ze szczepieniem ochronnym stanowią przepisy Kodeksu cywilnego oraz Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjent (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn.zm.). Organy inspekcji sanitarnej jedynie pośredniczą w zbieraniu zgłoszeń Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP) w ramach obowiązkowego systemu zgłaszania NOP przez lekarzy. Podkreślił, że wskazał w odpowiedzi gdzie Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) można zgłaszać.
Nadto poinformował, że celem kwalifikacji do szczepienia jest upewnienie się co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki. Do kompetencji organów inspekcji sanitarnej nie należy odpowiedzialność za bezpieczeństwo preparatów szczepionkowych, a także wskazywanie preparatów szczepionkowych do przeprowa-dzania szczepień ochronnych. Szczepionki służące do przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych nabywa minister właściwy do spraw zdrowia zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne są podmiotami odpowiedzialnymi za dystrybucję i przechowywanie szczepionek służących do przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych. Szczepienia zalecane mogą być realizowane dowolnym preparatem szczepionkowym zarejestrowanym w Polsce, a pracownik inspekcji sanitarnej nie może ponosić odpowiedzialności za podmiot, który uzyskał pozwolenie na dopuszczenie szczepionki do obrotu.
Dalej wyjaśniono zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej; zaakcentowano skutki odmowy obowiązkowego szczepienia dziecka oraz podstawę prawną tego obowiązku.
W podsumowaniu organ stwierdził, że wbrew zarzutom zawartym w skardze udzielił odpowiedzi na każde pytanie oraz uczynił to w terminie ustawowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie.
W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując procedowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.
Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. o sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013 roku o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 143.
Rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu w załatwieniu wniosku strony o udostępnienie informacji zawartych w 12 pytaniach, dotyczących problematyki szczepień ochronnych dzieci.
Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Sprawy dot. informacji publicznej w dniu złożenia zapytania regulowała ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a ustawodawca zdefiniował pojęcie "informacji publicznej" w art. 1 ust. 1 i art. 6 tej ustawy wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2. Zatem prawo do uzyskiwania informacji publicznej obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Bezczynność natomiast na gruncie tej ustawy polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej.
W przedmiotowej sprawie nie zachodzi taka sytuacja. Organ pismem z 16 stycznia 2023r. udzielił odpowiedzi co do żądań zawartych we wniosku w zakresie w jakim dysponował posiadanymi informacjami.
Zatem biorąc pod uwagę ilość pytań (12) i obszerny ich zakres – stwierdzić należy, że żądane informacje w znacznej części wykraczały poza zakres kompetencji i wiedzy organu. Natomiast szczegółowe odpowiedzi organ udzielił co do zagadnień będących w jego posiadaniu.
Z powyższego wynika, że w takiej sytuacji nie można skutecznie organowi zarzucić bezczynności.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.