Uzasadnienie
Pismem z [...] r. R. N. (dalej: skarżący, wnioskodawca) złożył skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej przez Prokuratora Rejonowego w T., zarzucając w niej nieudzielanie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem oraz bezczynność organu administracji publicznej, czym – w jego ocenie – naruszono: art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej u.d.i.p.). W związku z tym wniósł o:
- 1. zobowiązanie Prokuratora Rejonowego w T. do załatwienia sprawy zgodnie z wnioskami z: [...] r. oraz [...] r., w terminie wyznaczonym przez Sąd;
- 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;
- 3. w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do załatwienia sprawy aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;
- 4. przyznanie od organu na podstawie art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy;
- 5. zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania według chronologii zdarzeń następujących po skierowaniu przez niego wniosku z [...] r. do Prokuratora Rejonowego w T. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżący wskazał, że postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia, stanowi informację publiczną w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w przewidzianym ustawą terminie udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z [...] r., wskazując, że żądana informacja nie podlega rozpoznaniu w trybie u.d.i.p., a na podstawie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Następnie stwierdził, że przebieg procesu myślowego dokonywany przez organ procesowy nie może zostać uznany za informację w sprawach publicznych, o czym poinformował pismem skarżącego.
W tym miejscu wskazać należy, że wywiedzenie skargi i odpowiedź na nią poprzedził następujący ciąg zdarzeń:
- - pismem z [...] r., doręczonym za pomocą platformy e-PUAP [...] r., skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. informacji w zakresie przesłania odpisu prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. akt [...];
- - pismem z [...] r. organ poinformował skarżącego, że postanowienie o umorzeniu w przedmiotowej sprawie nie jest prawomocne z uwagi na zaskarżenie go przez uprawnionego. Zatem wnioskowana informacja zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. nie podlega rozpoznaniu w trybie tej ustawy, lecz na podstawie art. 156 § 1 Kpk;
- - pismem z [...] r., doręczonym za pomocą platformy e-PUAP [...], skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. informacji w zakresie przesłania postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt [...], argumentując, że postanowienie o umorzeniu dochodzenia lub śledztwa jest informacją publiczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a) p.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa albo podejmowane czynności materialno-techniczne - możliwe jest zaskarżenie braku wymaganego prawem zachowania się organu administracji. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z nich uprawnieniach i obowiązkach.
Obowiązujące przepisy prawa unijnego wyznaczają podstawowe zasady i reguły odnoszące się do zagadnień prawa dostępu do informacji publicznej. Prawo obejmuje wszelkie posiadane przez organy sektora publicznego przejawy działań, faktów lub informacji - oraz wszelkie kompilacje takich działań, faktów lub informacji - niezależnie od zastosowanego w tym celu środka (zapisane na papierze, zapisane w formie elektronicznej lub zarejestrowane w formie dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej - por. art. 2 pkt 3 lit a dyrektywy 2003/98 WE, Rady i Parlamentu Europejskiego z 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego (Dz. Urz. WE 2003 seria L Nr 345, poz. 90 ze zm.).
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy.
W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zobowiązany był do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że postępowanie wywołane skargą cechuje pewna specyfika, gdyż do skutecznego wniesienia skargi nie jest wymagane wcześniejsze wezwanie danego organu do usunięcia naruszenia prawa, w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że stan faktyczny nie jest sporny.
Wnioski zostały złożone w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Spór zaś dotyczy ustalenia prawa dostępu w trybie u.d.i.p. do:
- - prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania, co zostało objęte wnioskiem z [...] r.;
- - postanowienia wraz z uzasadnieniem o umorzeniu postępowania, co zostało objęte wnioskiem z [...] r.
W sprawie niekwestionowane jest, że Prokurator Rejonowy jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy.
W art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., wśród danych publicznych, które podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna, wymieniona została treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: - treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, a także treść orzeczeń sądów powszechnych.
Zatem wniosek o przesłanie kopii postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem, objęty został treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., gdyż mieści się wśród danych publicznych, które podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna. W przepisie tym wymieniono treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, a także treść orzeczeń sądów powszechnych. W zakresie objętym treścią tej regulacji mieści się zatem – jako inne rozstrzygnięcie - postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia, a także – wymienione wprost w tym przepisie – orzeczenie sądu wydane po wniesieniu aktu oskarżenia albo wniosku o warunkowe umorzenie postępowania lub wniosku o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających. (Por. np. wyroki: NSA z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt. I OSK 440/10, WSA 15 marca 2019 r. sygn. akt IV SAB/Gl 232/18, publ: CBOIS).
W tym miejscu wskazać przyjdzie, że w przypadku skierowania wniosku o udzielenie informacji publicznej organ zobowiązany jest dokonać jednej z następujących czynności: udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia w formie czynności materialno-technicznej lub też wskazać, że nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 cytowanej ustawy), - odmówić w drodze decyzji udostępnienia informacji z powodu wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p. lub umorzyć postępowanie, w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 16 tej ustawy, w formie decyzji administracyjnej;- odmówić w drodze decyzji udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać przyjdzie, że organ prawidłowo rozpoznał wniosek skarżącego z [...] r. w zakresie żądania przesłania prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania. Zasadnie wskazał organ w piśmie z [...] r., że nie jest dysponentem tej informacji, gdyż żądane postanowienie nie jest prawomocne. Faktem jest, że organ nieprawidłowo poinformował skarżącego, że wnioskowana informacja zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. nie podlega rozpoznaniu w trybie tej ustawy, lecz na podstawie art. 156 § 1 K.p.k., jednak nie ma to wpływu na sposób załatwienia sprawy.
W tym stanie rzeczy żądanie skargi załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem z [...] r. jest bezzasadne i skarga w tym zakresie podlega oddaleniu, o czym orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku.
Natomiast jeśli chodzi o wniosek z [...] r., żądający przesłania kopii postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem, to organ w jego załatwieniu pozostaje w bezczynności. Nie jest zasadne stanowisko organu prezentowane w odpowiedzi na skargę, że w przewidzianym ustawą terminie udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z [...] r. wskazując, że żądana informacja zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. nie podlega rozpoznaniu w trybie tej ustawy, a na podstawie art. 156 § 1 K.p.k.
Słusznie wskazał organ, że dostęp do akt głównych śledztwa lub dochodzenia i akt sądowych postępowania karnego reguluje art. 156 K.p.k. Jednakże złożony wniosek o przesłanie kopii orzeczenia umarzającego postępowanie wraz z uzasadnieniem, nie dotyczy dostępu do akt.
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Ponadto, według art. 5 ust. 2 tej ustawy, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, z wyłączeniami o których mowa w tym przepisie.
Jednakże wystąpienie przesłanki z art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p., ograniczającej prawo do informacji publicznej powoduje, że organ jest zobowiązany wydać decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji ze wskazaniem podstaw i uzasadnieniem oceny w zakresie zaistnienia tej przesłanki. Takiej decyzji organ nie wydał.
Reasumując organ bezpodstawnie przyjął w piśmie z [...] r. (będącym odpowiedzią na wniosek skarżącego z [...] r.) iż żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej, a w konsekwencji, nie udzielił odpowiedzi skarżącemu na jego kolejny wniosek z [...] r. Wobec tego organ pozostaje bezczynny, pomimo skierowania do wnioskodawcy pisma z [...] r.
Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie - bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności ale również wtedy, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale nie podejmując tych działań, które były wymagane w danym stanie sprawy. Przykładowo - nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub nie skierował do wnioskodawcy pisma zawierającego wnioskowaną informację.
W związku z tym, skargę należało uwzględnić, zobowiązując organ do załatwienia wniosku strony skarżącej z [...] r. w terminie określonym w wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność wymienionego podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach sprawy nie było bowiem podstaw do innej oceny, skoro sposób postępowania organu w sprawie wniosku był wynikiem błędnego przekonania, że pismo z [...] r., wystosowane do wnioskodawcy stanowi wykonanie obowiązków w zakresie rozpatrzenia wniosku.
Z tych samych przyczyn Sąd uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Skoro bowiem nie miało miejsca rażące naruszenie prawa, to brak było również podstaw do wymierzenia organowi grzywny. To zaś uzasadniało oddalenie skargi w tym zakresie, o czym orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku.
Na mocy art. 200 p.p.s.a. rozstrzygnięto w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, na które składał się wpis od skargi.
Skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.