Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 października 2010r. skarżący Z. B. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa polegającej na nierozpoznaniu jego wniosku z dnia 17 maja 2010r. i niewydaniu decyzji przyznającej dopłaty do gruntów rolnych i zwierząt za rok 2010.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) przewiduje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów i jest dopuszczalna wtedy, gdy organ nie załatwia w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w trybie art. 36 k.p.a. sprawy w formie: 1) decyzji administracyjnej (pkt 1 art. 3 § 2 p.p.s.a);
2) postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (pkt 2 art. 3 § 2 p.p.s.a), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3 art. 3 § 2 p.p.s.a), innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4 art. 3 § 2 p.p.s.a), czy też pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanej w indywidualnej sprawie (pkt 4a art. 3 § 2 p.p.s.a.).
W myśl przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich), przy czym – zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. – przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie – taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Przepis art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) przewiduje, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 tej ustawy stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Przepis § 2 art. 37 k.p.a. określa jakie czynności podejmuje organ wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione.
Z kolei w myśl art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.), w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu administracyjnym jest Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Powyższe oznacza, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powinna być poprzedzona zażaleniem do organu wyższego stopnia, czyli Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek pisma, które mogłoby być uznane za żalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pismo skarżącego z dnia 7 września 2010r., ale nie jest ono zażaleniem. Pismo to zostało bowiem zaadresowane do Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a nie do Prezesa Agencji, a poza tym z jego treści wynika, iż jest to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a., środek prawny w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa przysługuje stronie jedynie w sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia. Ponadto środek ten dotyczy aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a (§ 3 art. 52 p.p.s.a.) oraz innych aktów (§ 4 art. 52 p.p.s.a.). Mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wskazują w art. 37 § 1 jednoznacznie, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia.
Zażalenie, o jakim mowa w powołanym art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia przewidzianym w art. 52 § 2 p.p.s.a., który strona musi wyczerpać, aby móc skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego, pod warunkiem jednak, że środek ten przysługiwał stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Cytowany art. 37 § 1 K.p.a. przewiduje taki środek zaskarżenia w przypadku bezczynności organu, ale tylko wówczas, gdy nad organem pozostającym w bezczynności jest organ administracji publicznej wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2006r., sygn. akt l OSK 480/06). W stosunku do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organem takim jest Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dopiero po wniesieniu takiego zażalenia, organ wyższego stopnia wydaje postanowienie w celu jego załatwienia.
Na takie postanowienie nie służą stronie żadne środki zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, a jedyną formą dalszego przeciwdziałania bezczynności organu jest wniesienie skargi na bezczynność do wojewódzkiego sądu administracyjnego, o jakiej mowa w przepisach art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 16 listopada 2004r., sygn. akt II SA/Gd 715/04).
Należy zatem zauważyć, że strona skarżąca nie spełniła warunku określonego w art. 37 § 1 k.p.a., albowiem przed wniesieniem skargi nie wystąpiła do organu wyższego stopnia, tj. Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z zażaleniem na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Należy również wskazać, że pismo skarżącego z dnia 7 września 2010r. wzywające do usunięcia naruszenia prawa nie może zostać potraktowane jako zażalenie wniesione na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., ponieważ skierowane zostało do organu pozostającego, zdaniem skarżącego, w bezczynności, a nie do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Skarga do sądu administracyjnego złożona bez wyczerpania przewidzianego ustawą środka zaskarżenia przysługującego w postępowaniu przed właściwymi organami, jest skargą niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i jako taka podlega odrzuceniu.
Sąd uznał zatem, iż skarżącemu służył przewidziany art. 37 § 1 k.p.a. środek zaskarżenia, z którego nie skorzystał przed wniesieniem skargi, a co stanowiło warunek dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu. Tym samym Sąd stwierdził, iż skarga Z. B. na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa została wniesiona przedwcześnie, bez wyczerpania środków zaskarżenia.
Mając powyższe na względzie Sąd – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione w pkt 1 – 5 art. 58 § 1 p.p.s.a.) wniesienie skargi jest niedopuszczalne – orzekł jak w sentencji.