Uzasadnienie
Skarżący Z. B. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Ujawnił, że na jego majątek składa się dom o powierzchni [...] m², w którym znajduje się mieszkanie o powierzchni [...] m² i nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha obsiana zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody określił na 1070 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania wskazał, że o przyznaną emeryturę ubiegają się komornicy i wierzyciele. Wydatki na utrzymanie ma jak każdy na odpowiednim poziomie. Część dochodów przeznacza na lekarstwa. Szambo, opał i wodę ma swoje, natomiast opłaca energię elektryczną.
Zarządzeniem z dnia 12 maja 2017 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie kopii wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu:
- - wyjaśnienie dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. [...] m2 i tylko jedną nieruchomość rolną o pow. [...] ha? Co stało się z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. [...] ha i domem o pow. [...] m2? Jeśli nieruchomość rolna o pow. [...] ha i dom o pow. [...] m2 zostały zbyte to pod jakim tytułem: darmym czy odpłatnym?
- - jeśli nieruchomość rolna o pow. [...] ha i dom o pow. [...] m2 zostały sprzedane to kiedy i za jaką cenę (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) oraz na co konkretnie skarżący przeznaczył środki pochodzące z takiej sprzedaży, skoro pieniędzy tych skarżący nie wykazuje obecnie w posiadanych zasobach?
- - jeśli nieruchomość rolna o pow. [...] ha i dom o pow. [...] m2 zostały nieodpłatnie darowane to konkretnie komu (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) i co skłoniło skarżącego do takiego rozporządzenia?
- - przedstawienie rachunku za prąd z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy, względnie wezwania o zapłatę,
- - wyjaśnienie na ile aktualnie w ujęciu rocznym skarżący szacuje przychód z obsiewanego zbożem gruntu rolnego o pow. [...] ha a ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu.
Skarżący uzupełnił w terminie braki formalne wniosku podając, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W pozostałym zakresie udzielił wybiórczych wyjaśnień. Wbrew wezwaniu, (zasłaniając się brakiem zrozumienia pytań) nie wyjaśnił dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha i co się stało z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. [...] ha i domem o pow. [...] m2? Zalecił zapoznanie się z aktami spraw w których kwestie te są podnoszone. Twierdząc, że obsiewany zbożem grunt wraz z rozpoczęta budową pływa w wodzie nie wyjaśnił na ile w ujęciu rocznym szacuje przychód z tego gruntu i ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu.
Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017 r. oddalił wniosek skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy skupił się na wybiórczym i niedostatecznym wyjaśnieniu przez skarżącego posiadanej sytuacji materialnej.
Skarżący wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarzucił naruszenie porządku prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu z kolei art. 245 § 2 wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073).
Zaskarżone postanowienie formułuje słuszną w ocenie Sądu tezę, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomimo przedstawienia dodatkowych wyjaśnień, nadal obraz sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego nasuwa wątpliwości, w szczególności w zakresie stanu posiadania nieruchomości.
Sąd nie jest w stanie dokonać oceny sytuacji majątkowej skarżącego w sposób, który by prowadził do jednoznacznego wniosku, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania z uwagi na nieudowodnienie przez skarżącego tej przesłanki.
Stwierdzić zatem należy, że referendarz sądowy prawidłowo i zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego