Uzasadnienie
W dniu 28 czerwca 2026r. J. K. (dalej: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 16.03.2026 r. skarżący złożył w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie (dalej: "Miejski Zespół) wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w celu korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zasiłku pielęgnacyjnego oraz korzystania z karty parkingowej. 20.03.2026 r. Przewodniczący Miejskiego Zespołu wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Braki formalne zostały uzupełnione 31.03.2026 r. 10.06.2026 r. Miejski Zespół, na podstawie § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, wydał zawiadomienie o konieczności uzupełnienia dokumentacji medycznej o: aktualny wyniki badania EKG, aktualne wyniki badań analitycznych krwi - cukier, kartotekę z Poradni Kardiologicznej i Diabetologicznej z ostatnich dwóch lat, w terminie do 10.07.2026 r. Równocześnie organ nie zawiadomił strony postępowania, na podstawie art. 36 k.p.a., że wniosek nie może być rozpatrzony w terminie ustawowym przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. 3.06.2026 r. skarżący skierował ponaglenie na bezczynność Miejskiego Zespołu.
Ponaglenie wraz z uzasadnieniem i niezbędnymi odpisami akt sprawy wpłynęło do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (dalej: "Wojewódzki Zespół") 17.06.2026 r. W dniu 24 czerwca 2026 r. Wojewódzki Zespół wydał postanowienie o nr [...], w którym uznał ponaglenie na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie za uzasadnione, bowiem organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu. W uzasadnieniu podano, że postępowanie Miejskiego Zespołu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego budzi zastrzeżenia w zakresie stosowania przepisów dotyczących terminów określonych w k.p.a. Analiza nadesłanych odpisów akt sprawy wykazała, że Przewodniczący Miejskiego Zespołu nie zawiadomił strony postępowania o niezałatwieniu jej sprawy w terminie określonym w art. 36 k.p.a. Wojewódzki Zespół zobowiązał Przewodniczącego Miejskiego Zespołu, jako kierownika organu administracji publicznej do podjęcia czynności organizacyjnych oraz dyscyplinujących, mających na celu zapobieżenie sytuacjom bezczynności w prowadzonych postępowaniach, w tym przestrzegania terminów załatwiania spraw wynikających z przepisów k.p.a., zgodnie z art. 35 i art. 36 § 1 k.p.a. W dniu 14 lipca 2026r.
Miejski Zespół, działając na podstawie art. 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2026r., poz. 677) – wydał zawiadomienie o nr [...] o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2026r. skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. W uzasadnieniu skargi skarżący podał m.in., że organ pominął obowiązek wynikający z art. 37 k.p.a. nie wyznaczając terminu do jej załatwienia, czy też ukarania osób odpowiedzialnych; niezgodnie z faktami usiłował twierdzić, iż dopiero 31 marca 2026r. skarżący podpisał wniosek z 16 marca 2026r., czemu zaprzecza potwierdzenie przyjęcia z 16 marca 2026r. bez uwag o braku podpisu. Nieprawdą jest, iż cyt: "3.06.2026 r. Pan J. K. skierował ponaglenie na bezczynność Miejskiego Zespołu" – skarżący podał, że wysłał za potwierdzeniem odbioru 1.06.2026r. W dniu 10.06.2026 r. Miejski Zespół, po terminie i po ponagleniu, co najwyżej mógł wydać orzeczenie o niepełnosprawności, nawet gdyby skarżący takie doniósł, brałby udział w oszustwie polegającym na branie ich pod uwagę w orzeczeniu, którego termin ustawowo określono najpóźniej na 16 kwietnia 2026r.
Organ sugerował bez podstaw prawnych, jakoby świadcząca usługi SZ-1 zawarte w Biuletynie UM w Krakowie jednostka posiadała uprawnienia "organu administracji publicznej", podczas gdy podobnie, jak i inne świadczące usługi dla gminy "np. straż miejska" jest jednostką organizacyjną gminy, stanowiącą umundurowaną formację powołaną do ochrony porządku publicznego na jej terenie. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest wyrok WSA w Lublinie sygn. I SA/Lu 292/06 z 13.09.2006 r. Zdaniem skarżącego, twierdzenie: "Ponaglenie wraz z uzasadnieniem i niezbędnymi odpisami akt sprawy wpłynęło do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności 17.06.2026 r." jest sprzeczne z przysłaną kopią pisma Miejskiego Zespołu z 10.06.2026r., który twierdzi w piśmie o wysłaniu ponaglenia w dniu 10.06.2026r., co dowodzi brak przestrzegania terminów zarówno przez MZON jak i WZON.
Uzasadniając wniosek o odszkodowanie dla skarżącego, podał on, że został jako osoba niepełnosprawna po dwóch zawałach serca, ze stentem, z nerwicą serca i innymi towarzyszącymi chorobami wprowadzony w stres spowodowany bezpodstawnym prawnie żądaniem podpisu podpisanego wniosku przez f.p. i niepotrzebną nikomu pisaninę zajmującą czas na emeryturze, podczas gdy ww. powinien wypoczywać, czy też zajmować się wnuczkami, w dodatku z usiłowaniem doprowadzenia go do opisanego oszustwa. Nikt nie ma prawa niczego od skarżącego żądać, co nie jest nakazane obowiązkiem prawem, a tym bardziej uzależniać od tego przyjęcia wniosku. Zdaniem skarżącego, nie ma on obowiązku nikomu tłumaczyć się, w jaki sposób składa podpis. Dla Sądu mimo to wyjaśnił, że istnieją powody medyczne, które wynikają z istniejących chorób. Niemniej ww. został bezczelnie karalnie nękany pismem wysłanym nawet nie elektronicznie tylko nielegalnie pocztą z obowiązkiem osobistego zwrotu.
Ustawodawca nie przewidział możliwości donoszenia badań po ustawowym terminie, co jest logiczne - ustala się stan zdrowia na konkretny mieszczący się w terminie dzień. Trudno więc to inaczej zakwalifikować, jak czystą złośliwość i pokaz bezprawnej władczej siły, której ww. z mocy prawa nie posiada i przed czym przestrzegał w piśmie z 20 marca 2026r. Zdaniem skarżącego: "Z punktu widzenia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, w tym w szczególności wyroku z 14 grudnia 2017 r., ale także wyroku z 10 marca 2010 jest ważne podkreślenie zasady wyłączności ustawy przy wprowadzaniu ograniczeń w korzystaniu z konstytucyjnych praw i wolności, w wymogu wyłączności ustawy kryje się nakaz kompletności unormowania ustawowego, które musi samodzielnie określać wszystkie podstawowe elementy ograniczenia danego prawa, aby już tylko na podstawie przepisów ustawy można było wyznaczyć kompletny zakres tego ograniczenia.
Zatem samoistne określenie takich ograniczeń nawet w akcie wykonawczym uznaje się za niezgodne z art. 41 ust. Iw związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz niezgodne art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Szczegółowe warunki muszą wynikać z ogólnych (ustawowych) warunków. W związku z powyższym, żadne nawet rozporządzenie zawierające bezprawny obowiązek nie wywoła żadnych skutków prawnych (...)". Skarżący podał, że z uwagi na to, że do chwili obecnej sprawa przedłużenia okresu niepełnosprawności nadal nie została załatwiona, wniesienie skargi stało się uzasadnione i konieczne.
W świetle powyższego skarżący wniósł o wydanie orzeczenia o przedłużeniu niepełnosprawności na dalszy okres, ewentualnie o zobowiązanie Miejskiego Zespołu do wydania tożsamego orzeczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia akt organu wraz z wyrokiem na podstawie dostarczonej w dniu 16 marca 2026r. dokumentacji dot. 05-R i 07-S; stwierdzenie, że ww. organ dopuścił się rażącej bezczynności; stwierdzenie nieważności postanowień wydanych po terminie tj. po 16 kwietnia 2026r.; zasądzenie od ww. organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych; wymierzenie grzywny za nieterminowe załatwianie sprawy; zasądzenie od ww. organu na rzecz skarżącego odszkodowania w wysokości 20.000 zł.
W odpowiedzi na skargę Miejski Zespół podał, że wniosek skarżącego o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skierowany został, podobnie jak wszystkie wpływające wnioski, do wstępnej weryfikacji złożonej dokumentacji w zakresie oceny jej kompletności oraz konieczności ewentualnego jej uzupełnienia o badania potwierdzające rozpoznaną chorobę zasadniczą, a także określenie specjalności przewodniczącego składu orzekającego. W dniu 29 maja 2026 r, wystawione zostało zawiadomienie o konieczności uzupełnienia niezbędnej do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dokumentacji medycznej w terminie do dnia 10 lipca 2026 r. z pouczeniem, iż jej nieuzupełnienie w przepisanym terminie skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Wskazano, że w sprawie wypowiedział się również Wojewódzki Zespół, rozpatrując ponaglenie skarżącego, uznając, że organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa określonych w k.p.a., odnoszących się do terminów załatwiania spraw administracyjnych i tym samym dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu.
Zdaniem Miejskiego Zespołu, nieuzupełnienie do dnia 10 lipca 2026 r. dokumentacji medycznej niezbędnej do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego, jego wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pozostawiono bez rozpoznania w dniu 14 lipca 2026 r. W tej sytuacji skargę i argumentację w niej przywołaną uznać należy za bezzasadną i zmierzającą w sposób jednoznaczny do wymuszenia na Zespole odstąpienie od określonych prawem czynności, z naruszeniem obowiązujących w zakresie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności przepisów prawa, co stanowić może podstawę do wzruszenia wydanego w ten sposób orzeczenia, jako niepoprawnie konkretyzującego prawa i obowiązki strony postępowania. Brak jest zatem przesłanek uzasadniających uznanie istnienia bezczynności po stronie organu. W świetle powyższego wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać trzeba na treść art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026r., poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na wymienionej podstawie prawnej, Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po złożeniu ponaglenia do właściwego organu. W judykaturze podkreśla się, że strona nie musi nawet oczekiwać na rozpatrzenie ponaglenia przez właściwy organ. O dopuszczalności skargi w świetle art. 53 § 2b p.p.s.a. rozstrzyga samo "wniesienie" ponaglenia (zob. wyrok NSA z 25 września 2018 r. II OSK 1659/18, publ. CBOSA). W orzecznictwie wyrażano też wielokrotnie stanowisko, że wniesienie ponaglenia jednocześnie ze skargą spełnia wymóg formalny z art. 53 § 2b p.p.s.a. (zob. np. wyroki WSA we Wrocławiu: z 14 XI 2018 r., III SAB 48/18; z 14 III 2019 r., III SAB/Wr 226/18; z 12 IV 2019 r. III SAB/Wr 271/18 - publ. CBOSA). W przedmiotowej sprawie, wobec złożenia ponaglenia z dnia 17 marca 2024r., warunek formalny określony art. 53 § 2b p.p.s.a. został spełniony.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sąd rozpatrując skargę wniesioną na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy organowi można przypisać lub nie - stan bezczynności lub przewlekłości. Dodać przy tym należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest możliwe badanie innych kwestii, aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu w zwłoce.
Tym samym, przedmiotem sądowej kontroli – w odniesieniu do tego typu skarg – nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny, mający na celu ochronę praw jednostki, poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie takiego organu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 207/21, LEX nr 3315603; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Kr 13/14, LEX nr 1512583; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SAB/Wa 205/07, LEX nr 479291; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III SAB/Łd 62/07, LEX nr 451159).
Wymaga bowiem podkreślenia, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności (zob. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19).
W konsekwencji kognicja sądu jest w tym postępowaniu ograniczona do kwestii bezczynności i przewlekłości, co wyklucza możliwość oceny poprawności postępowania związanego z wykonywaniem danego obowiązku publicznoprawnego pod innymi względami. Strona ma natomiast możliwość kwestionowania postępowania i poprawności wydanych w jego toku rozstrzygnięć w odrębnym postępowaniu.
Sąd administracyjny rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania bada, czy podejmowane czynności zmierzały do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu były podejmowane, a także czy czynności podejmowane przez organ nie miały charakteru pozornego.
W tym miejscu wyjaśnić należy różnicę pomiędzy bezczynnością organu, a przewlekłym prowadzeniem przez ten organ postępowania. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że bezczynność jest kwalifikowaną formą przewlekłości, gdzie "władza milczy", a sprawa nie jest załatwiana. Natomiast przewlekłość postrzegana jest jako: a) niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym przewidzianym dla danego rodzaju sprawy, np. sprawa nie jest załatwiana niezwłocznie; b) nieuzasadnione wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy; c) niepodjęcie czynności niezbędnej do rozpoznania i załatwienia sprawy, np. stwierdzenia swojej niewłaściwości w sprawie i nieprzekazaniu jej organowi właściwemu; d) podjęcie czynności zbędnej, nawet jeżeli ma ona postać postanowienia, np. wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania mimo braku przesłanek; e) niezastosowanie się do wskazań organu odwoławczego w kwestii okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, towarzyszących decyzji kasacyjnej; f) niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.
Podkreślenia wymaga, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie, organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności.
W okolicznościach faktycznych badanej sprawy skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W tym miejscu wskazać należy, że bezczynność zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w przedmiocie rozpoznawania wniosków dotyczących wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, podlega kognicji sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Ke 75/24 i przywołane w nim orzeczenia sądów administracyjnych). Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność jest wniesienie ponaglenia na zwłokę organu.
Sąd uznał, że warunek ten w przedmiotowej sprawie spełnia pismo skarżącego z dnia 1 czerwca 2026r., zatytułowane: "Ponaglenie", jako że skarżący domagał się w nim podjęcia procedowania wniosku z dnia 16 marca 2026r. w sprawie przedłużenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Z przedstawionych Sądowi akt wynika, że w dniu 24 czerwca 2026 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie wydał postanowienie o nr [...], w którym uznał ponaglenie na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie za uzasadnione, bowiem organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu. W uzasadnieniu podano, że postępowanie Miejskiego Zespołu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego budzi zastrzeżenia w zakresie stosowania przepisów dotyczących terminów określonych w k.p.a. Analiza nadesłanych odpisów akt sprawy wykazała, że Przewodniczący Miejskiego Zespołu nie zawiadomił strony postępowania o niezałatwieniu jej sprawy w terminie określonym w art. 36 k.p.a. Wojewódzki Zespół zobowiązał Przewodniczącego Miejskiego Zespołu, jako kierownika organu administracji publicznej do podjęcia czynności organizacyjnych oraz dyscyplinujących, mających na celu zapobieżenie sytuacjom bezczynności w prowadzonym postępowaniu, w tym przestrzegania terminów załatwiania sprawy, wynikających z przepisów k.p.a.
Mając zatem na względzie powyższe rozważania tut. Sąd szczegółowo przeanalizował akta niniejszej sprawy pod kątem terminowości oraz zasadności czynności podejmowanych przez organ.
W wyniku tej analizy Sąd ustalił, że w dniu 16 marca 2026r. skarżący złożył w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w celu korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zasiłku pielęgnacyjnego oraz korzystania z karty parkingowej. We wniosku skarżący zaznaczył pole, że składany wniosek związany jest z upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz pole, że składany wniosek jest związany ze zmianą stanu zdrowia skarżącego. W dniu 20 marca 2026r. Przewodniczący Miejskiego Zespołu wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez uzupełnienie wniosku o czytelny własnoręczny podpis skarżącego, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Braki formalne zostały uzupełnione 31 marca 2026 r. W dniu 10 czerwca 2026 r. Miejski Zespół wydał zawiadomienie o konieczności uzupełnienia dokumentacji medycznej o: aktualny wyniki badania EKG, aktualne wyniki badań analitycznych krwi - cukier, kartotekę z Poradni Kardiologicznej i Diabetologicznej z ostatnich dwóch lat, zakreślając skarżącemu termin do dnia 10 lipca 2026 r., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 1 czerwca 2026r. skarżący wniósł ponaglenie dotyczące rozpatrzenia jego wniosku z dnia 16 marca 2026r. w sprawie przedłużenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jak już wyżej wskazano, w dniu 24 czerwca 2026 r. Wojewódzki Zespół wydał postanowienie o nr [...], w którym uznał ponaglenie na bezczynność Miejskiego Zespołu za uzasadnione, uznając, że Miejski Zespół, rozpatrując sprawę dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu.
Natomiast dopiero w dniu 14 lipca 2026r. Miejski Zespół, działając na podstawie art. 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2026r., poz. 677) – wydał zawiadomienie o nr [...] o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W świetle powyższych okoliczności faktycznych oraz korelacji dat, na które Sąd zwrócił uwagę wskazać należy, że z art. 12 k.p.a. wynika zasada szybkości i prostoty postępowania.
Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Art. 12 § 2 k.p.a. stanowi, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.
Z kolei z treści art. 35 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§2).
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§3 k.p.a.).
Wojewódzki Zespół, który uznał ponaglenie skarżącego za zasadne podał, że organ I instancji nie zawiadomił skarżącego o treści art. 36 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§2).
W aktach sprawy trudno dopatrzyć się, aby organ wypełnił ww. obowiązek.
Ponadto organ II instancji, rozpatrując ponaglenie skarżącego uznał, że działanie Miejskiego Zespołu w przedmiocie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku budzi zastrzeżenia w zakresie stosowania przepisów dotyczących terminów określonych w k.p.a. Analiza nadesłanych odpisów akt sprawy wykazała, że Przewodniczący Miejskiego Zespołu nie zawiadomił strony postępowania o niezałatwieniu jej sprawy w terminie określonym w art. 36 k.p.a. Akta sprawy wskazują, że Wojewódzki Zespół zobowiązał Przewodniczącego Miejskiego Zespołu, jako kierownika organu administracji publicznej do podjęcia czynności organizacyjnych oraz dyscyplinujących, mających na celu zapobieżenie sytuacjom bezczynności w prowadzonych postępowaniach, w tym przestrzegania terminów załatwiania spraw, wynikających z przepisów k.p.a.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie zakończył postępowania z wniosku z dnia 16 marca 2026r. wydaniem orzeczenia, lecz pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania dopiero w dniu 14 lipca 2026r., wydając zawiadomienie o nr [...].
W związku z tym, iż w przedmiotowej sprawie organ pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania na postawie § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 677, dalej: "rozporządzenie") wskazać należy, że na gruncie przewidzianej w art. 64 § 2 k.p.a. analogicznej instytucji prawnej (tj. pozostawienie podania bez rozpoznania) przyjmuje się, że bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. m.in. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13). Na pozostawienie wniosku bez rozpoznania, będące czynnością materialno-techniczną i stanowiące formę zakończenia postępowania administracyjnego, przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu (por. też wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 września 2024r., sygn. akt II SAB/Bd 145/23).
Niezałatwienie sprawy w terminie może być wynikiem zwykłego niedochowania terminów załatwienia sprawy, ale także sytuacji, gdy organ odmawia rozpoznania lub załatwienia sprawy, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem stosownego aktu lub podjęcia stosownej czynności.
Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej, to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia merytorycznego rozpatrzenia sprawy i w konsekwencji wydania stosownego orzeczenia.
Zauważenia w tym miejscu wymaga, że zawiadomienie Miejskiego Zespołu z dnia 14 lipca 2026r. zostało wydane po złożeniu przez skarżącego ponaglenia z dnia 1 czerwca 2026r., po wydaniu postanowienia Wojewódzkiego Zespołu z dnia 24 czerwca 2026r. o uznaniu ponaglenia za uzasadnione oraz po złożeniu skargi przez skarżącego z dnia 28 czerwca 2026r. Zatem na dzień złożenia skargi organ był bezczynny w sprawie. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że do dnia złożenia skargi, pomimo wniesienia ponaglenia, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Sprawa dotycząca rozpoznania przedłużenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie należy do kategorii spraw szczególnie skomplikowanych w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a. Postępowanie w tego rodzaju sprawach opiera się co do zasady na weryfikacji danych wynikających z wniosku oraz informacji pozostających w dyspozycji organu lub możliwych do pozyskania z właściwych rejestrów, albo od wnioskodawców bez konieczności prowadzenia rozbudowanego postępowania dowodowego. Tym samym brak jest podstaw do kwalifikowania sprawy jako "szczególnie skomplikowanej", uzasadniającej dwumiesięczny termin jej załatwienia. W konsekwencji zastosowanie znajduje ogólna zasada wynikająca z art. 35 § 3 k.p.a.
Bezspornym pozostaje, że przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w tym terminie. Organ nie poinformował jednocześnie na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie, co uzasadnia podniesiony w skardze zarzut bezczynności.
Mając to uwadze, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uznał, że niewydając rozstrzygnięcia w sprawie wniosku skarżącego z dnia 16 marca 2026r., w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., przy jednoczesnym braku zawiadomieniu, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie, organ dopuścił się bezczynności.
W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, jednakże przyjął, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Opóźnienie organu musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W realiach badanej sprawy, zwłoka organu w załatwieniu sprawy nie miała charakteru kwalifikowanego. W sprawie tej bezprzedmiotowym stało się zobowiązywanie organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), skoro organ załatwił już sprawę wydając skarżącemu zawiadomienie dnia 14 lipca 2026r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Tym samym postępowanie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należało umorzyć w części dotyczącej zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Sąd oddalił skargę w zakresie zasądzenia sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd wziął pod uwagę to, że w kontrolowanej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego. W orzecznictwie wyraża się pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak: NSA w wyroku z dnia 23 maja 2017r., I OSK 1662/16).
W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. W ocenie Sądu niekwalifikowany charakter stwierdzonej bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Dlatego też skarga w tym zakresie została oddalona. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie. Skarżący był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Sąd odnosząc się końcowo do wniosku organu o zasądzenie od strony skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania stwierdził, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują prawnej możliwości zasądzenia organowi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym kosztów postępowania od strony skarżącej. Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji.