Uzasadnienie
Z. Ś. (dalej skarżący) w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
We wniosku tym skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami i że należy do niego mieszkanie określone jako "nora". Stwierdził, że nie posiada żadnych zasobów ani przedmiotów wartościowych. Z kolei przy dochodach gospodarstwa domowego adnotował: "mops 0 zł"
Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2016 r. umorzono postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych ze względu na obowiązujące w zakresie spraw z pomocy społecznej ustawowe zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz oddalono wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący, w ocenie Referendarza Sądowego, "we wszystkich wnioskach swoją sytuację materialną przedstawia w sposób tak niekompletny jak wyżej opisany. Nie wykonuje także kierowanych do niego wezwań. Skarżący wie przy tym, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należy przedstawić. (...) Skoro jednak po raz kolejny taka była decyzja skarżącego to w konsekwencji nie było obecnie potrzeby wzywania strony o dodatkowe wyjaśnienia."
Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 czerwca 2016 r.
Skarżący wniósł pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. skutecznie sprzeciw od ww. postanowienia Referendarza Sądowego (pismo nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 15 czerwca 2016 r.), wskazując, że wydatki związane z utrzymaniem rodziny znacząco wzrosły, podczas gdy nie uzyskuje żadnego dochodu.
Sąd wezwał skarżącego pismem z dnia 30 czerwca 2016 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 29 czerwca 2016 r., do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie do 7 dni od odbioru wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez:
- - uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie faktów z których wynika, że nie jest w stanie skarżący ponieść m. in. kosztów ustanowienia adwokata,
- - udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym o wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu lub innych opłat,
- - przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadanie statusu osoby bezrobotnej,
- - przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny,
- - podanie czy uzyskuje skarżący dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości.
Skarżący w terminie (w piśmie nadanym w dniu 14 lipca 2016 r.) odpowiedział, że nie jest zarejestrowany w PUP, odmówiono przyznania mu zasiłków z pomocy społecznej, jest zagłodzony i z tegoż powodu zemdlał a odnośnie dokumentacji wydatków odesłał sąd do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej dodając, że "brak faktur za gaz, prąd na rozkaz MOPS (...)."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej "P.p.s.a."), od postanowień, które dotyczą prawa pomocy można wnieść środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu.
Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a sąd, który rozpoznaje taki sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zmienia lub utrzymuje w mocy orzeczenie, od którego złożono sprzeciw. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Strona może domagać się prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na podstawie art. 243 P.p.s.a., a zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 P.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu w zakresie częściowym.
Przepis art. 245 § 3 pkt 2 P.p.s.a. definiując częściowy zakres prawa pomocy stwierdza, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący w skutecznie wniesionym sprzeciwie zakwestionował rozstrzygnięcie Referendarza Sądowego, uznając, że pozostaje osobą ubogą, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zdaniem Sądu Referendarz Sądowy w sposób uprawniony okolicznościami sprawy przyjął, że skarżący nie zrealizował obowiązku wskazanego w cytowanym wyżej przepisie, uniemożliwiając Sądowi realną ocenę sytuacji materialnej jego samego i rodziny.
Skarżący, zgodnie z treścią przepisu art. 255 P.p.s.a. został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w terminie do 7 dni od otrzymania wezwania. Co prawda w terminie przedstawił wyjaśnienia, niemniej nadal nie spełniają one roli oświadczenia wystarczającego do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny. Sąd nie może zastąpić w tym zakresie wnioskodawcy, występując do innych organów o przedłożenie stosownych dokumentów.
Należy zwrócić uwagę, że nie jest rolą Sądu uzupełnianie braków wniosku, gdyż ciężar dowodzenia, że zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. spoczywa na skarżącym, a nie na organie administracji publicznej czy Sądzie, co wynika explicite ze sformułowania "wykaże" użytego w ww. przepisie, stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (FZ 165/04, I FZ 63/05), a które Sąd podziela.
Zgodzić należy się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który stwierdził, że: "Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 P.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z Sądem, co może stanowić podstawę do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy." (sygn. akt III SA/Kr 977/15)
Wobec powyższego, Sąd utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Referendarza Sądowego, uznając je za prawidłowe, również w części umarzającej postępowanie w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż sprawy dotyczące pomocy społecznej objęte są ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, co wynika z treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), orzekł, jak w sentencji postanowienia.