Uzasadnienie
R. L. i K. K. (zwani dalej skarżącymi), działając przez profesjonalnego pełnomocnika złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym.
Jako podstawę skargi wskazali przepis art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40, zwanej dalej w skrócie ustawą o samorządzie gminnym).
Wyjaśnili, że interes prawny skarżących wynika z braku przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego do Przedszkola Samorządowego nr [...] w Myślenicach na wolne miejsca w przedszkolu publicznym, co stanowi naruszenia art. 153 § 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r., poz. 900, zwanej dalej Prawem oświatowym) czego skutkiem jest niemożność korzystania z wychowania przedszkolnego w rejonie miejsca zamieszkania. Podnieśli, że w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że interes prawny ma zawsze wynikać z normy prawnej, przy czym w doktrynie postuluje się szerokie rozumienie pojęcia interesu prawnego. W konsekwencji każdy przepis z zakresu prawa materialnego, prawa procesowego i prawa ustrojowego może kształtować uprawnienia i obowiązki jednostki w szerokim rozumieniu tego pojęcia.
Skarżący dodali, że w niniejszej sprawie brak naboru do przedszkola samorządowego pozbawia ich możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego w rejonie swojego miejsca zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie wobec braku spełnienia przesłanek z art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jako że skarżący nie posiadają interesu prawnego we wniesieniu skargi.
Z ostrożności procesowej wniesiono o oddalenie skargi.
Zdaniem organu skarżący nie wykazali, że brak przeprowadzenia rekrutacji w Przedszkolu Samorządowym Nr [...] w Myślenicach (abstrahując, że nie ma już w tym przedszkolu wolnych miejsc) pozbawia ich możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego w rejonie swojego miejsca zamieszkania. Nie wskazano nawet normy materialnoprawnej, która by takie prawo indywidualne przyznawała (art. 153 Prawa oświatowego, jest przepisem formalnym co do procedury naboru, nie zaś nadającym materialnoprawne uprawnienie).
Skarżący nie posiadają nawet interesu faktycznego we wniesieniu przedmiotowej skargi. Dziecko skarżącego R. L. zostało przyjęte do oddziału przedszkolnego przy Szkole Podstawowej Nr [...] w Myślenicach, a sam skarżący właśnie to przedszkole wybrał jako miejsce "pierwszego wyboru". Skarżąca K. K. nie złożyła wniosku o przyjęcie jej dziecka do Przedszkola Samorządowego Nr [...], a według ustaleń organu dziecko skarżącej obecnie jest już zrekrutowane do szkoły.
Tym samym oboje skarżący nie posiadają żadnego realnego, bezpośredniego, osobistego, aktualnego interesu - ani prawnego, ani faktycznego - do wniesienia niniejszej skargi. W istocie brak dodatkowej rekrutacji w Przedszkolu Samorządowym Nr [...] w Myślenicach nie ma dla skarżących żadnego realnego znaczenia.
Niezależnie od powyższego organ podniósł, że wbrew przekonaniu skarżących nie istnieje podstawa prawna, która nakazuje organowi prowadzącemu do prowadzenia rekrutacji na określoną, konkretną liczbowo, ilość miejsc w danym przedszkolu. Obecnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz. U. z 2019 r., poz. 502 ze zm.) - gdzie w § 5 jest wskazane wprost, że liczba dzieci w oddziale przedszkola wynosi nie więcej niż 25. Oddział przedszkola obejmuje dzieci w zbliżonym wieku, z uwzględnieniem ich potrzeb, zainteresowań, uzdolnień oraz rodzaju niepełnosprawności. Tym samym ustawodawca wskazał, że dany oddział przedszkolny nie może mieć więcej niż 25 dzieci, ale w żadnym wypadku nie wskazano, że musi tyle mieć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., zwanej dalej w skrócie - P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia skarżący uczynili bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice polegającą na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego do Przedszkola Samorządowego nr [...] w Myślenicach na wolne miejsca w przedszkolu publicznym, co stanowi w ich ocenie naruszenie art. 153 § 1 Prawa oświatowego.
Przepis art. 101a ustawy o samorządzie gminnym, na który powołują się skarżący, znajduje zastosowanie do dwóch różnych sytuacji. Pierwsza z nich to bezczynność organu gminy polegająca na niewykonywaniu czynności nakazanych przez prawo. Druga zaś dotyczy podejmowania przez organ gminy czynności prawnych lub faktycznych naruszających prawa osób trzecich. Zauważyć również należy, że przepis art. 101a ustawy o samorządzie gminnym poszerza (w stosunku do art. 3 § 2 P.p.s.a.) zakres sądowej kontroli działań organów gminy o czynności fatyczne i prawne podejmowane w sprawach ze sfery administracji publicznej oraz bezczynność związaną z niewykonywaniem czynności nakazanych prawem. Kontroli sadowej zostają poddane te czynności prawne podejmowane przez organy gminy, które nie mieszczą się w ramach aktów objętych zakresem postanowień pkt 5 i 6 art. 3 § 2 P.p.s.a. oraz czynności faktyczne inne niż wymienione w pkt 4 art. 3 § 2 P.p.s.a. Nie budzi także większych wątpliwości, że przepis ten ustanawia odrębną kompetencję sądu do kontroli bezczynności organów wobec przypadków określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a. (por. Dolnicki Bogdan (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III).
Ww. przepis art. 101a wskazuje również na odpowiednie stosowanie przepisów art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Oznacza to, że skarga wnoszona w trybie art. 101a ustawy o samorządzie gminnym powinna odpowiadać warunkom określonym w przepisie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Naruszenie interesu prawnego oznacza istnienie związku pomiędzy prawnie gwarantowaną, konkretną i indywidualną sytuacją prawną skarżącego, a zaskarżonym aktem, polegającego na tym, że zaskarżany akt narusza jego interes prawny, a więc że poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego, np. nakłada na niego pewne obowiązki lub pozbawia go pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, skarżący nie wykazali przesłanek naruszenia ich indywidualnego interesu prawnego poprzez brak przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego. Warunkiem skutecznego zaskarżenia bezczynności organu w niniejszej sprawie, jest więc wykazanie, poprzez wskazanie takich dokumentów, które by potwierdzały istnienie bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną bezczynnością, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją.
Tymczasem skarżący nie wykazali, aby ewentualna bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice naruszała ich interes prawny, tzn. by negatywnie wpływała na ich sferę prawnomaterialną wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego. By pozbawiła ich pewnych uprawnień albo uniemożliwiła ich realizację.
Jak ustalono, dziecko skarżącego R. L. zostało przyjęte do oddziału przedszkolnego przy Szkole Podstawowej Nr [...] w Myślenicach, a sam skarżący właśnie to przedszkole wybrał jako miejsce "pierwszego wyboru". Skarżąca K. K. nie złożyła wniosku o przyjęcie jej dziecka do Przedszkola Samorządowego Nr [...] w Myślenicach, a według ustaleń organu dziecko skarżącej obecnie jest już zrekrutowane do szkoły. Okoliczności te znajdują swoje odzwierciedlenie w przedłożonej przez organ stosownej dokumentacji, stanowiącej załącznik do odpowiedzi na skargę (k. 26 – 28 akt sądowych).
Wobec powyższego, skoro wnoszących skargę nie zdołali wykazać by ich interes prawny został naruszony skarga skarżących jest niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i jako tak podlega odrzuceniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), orzekł, jak w sentencji postanowienia.
O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) orzekł, jak w sentencji postanowienia.