Uzasadnienie
Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Rektora Akademii zarzucając nie rozpoznanie jego wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych studentów w roku akademickim 2014/2015.
W jej uzasadnieniu skarżący wskazał, że podanie o stypendium wniósł w dniu 22 październiku 2014 r. i do daty wniesienia skargi (tj. do dnia 1 czerwca 2015 r.) Rektor nie załatwił sprawy, nie wydał decyzja w przedmiocie przyznania stypendium. Wskazał także, że w dniu 24 kwietnia 2015 r. wniósł do organu, "...w trybie 37 K.p.a. " wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy jego stypendium.
Biorąc pod uwagę niezałatwienie sprawy przez Rektora "w przeciągu ponad 7 miesięcy", skarżący wniósł o stwierdzenie zaistnienia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Rektora do wydania decyzji w tej sprawie i przyznania kosztów.
W odpowiedzi na tę skargę Rektor Akademii wniósł o umorzenie postępowania. Wyjaśnił, że skarżący był informowany przez pracowników Dziekanatu o braku uprawnień do otrzymania stypendium, a w dniu 3 czerwca 2015 r. wydana została decyzja o odmowie przyznania skarżącemu stypendium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne;
- 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4. inne niż określone w pkt 1- 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego;
- 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu.
Natomiast w myśl art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie - K.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§2).
Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§3).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, z drugiej zaś strony w sposób jednoznaczny określono w nich terminy i sposób działania. Wobec powyższego bezczynność w prowadzeniu postępowania, wskazana już wyżej w art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczyć będzie okresu do upływu terminu załatwienia sprawy.
Podkreślić również trzeba, że w świetle treści art. 149 P.p.s.a., uznanie przez Sąd skargi na bezczynność organu za uzasadnioną powoduje zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Celem skargi na bezczynność organu jest zatem doprowadzenie do wydania aktu, względnie dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Istotne jest również to, że w sprawach skarg na bezczynność organów administracji, wojewódzki sąd administracyjny orzeka biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili wydawania orzeczenia.
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że celem skargi było rozpatrzenie wniosku o przyznanie skarżącemu stypendium poprzez wydanie w tym przedmiocie decyzji administracyjnej.
Z akt niniejszej sprawy, przesłanych Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę wynika bezspornie, że po wpłynięciu skargi (w dniu 1 czerwca 2015 r.), Rektor wydał w dniu 3 czerwca 2015 r. decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium dla najlepszych studentów za wysoką średnią ocen (vide: odpis decyzji w aktach sądowych, k. 44.).
W tej sytuacji zobowiązywanie organu do wydania stosownej decyzji stało się zbędne, gdyż bezczynność organu, rozumiana jako stan nie rozpoznania wniosku skarżącego i jego nie załatwienia władczym objawem woli organu w postaci stosownej decyzji, z chwilą jej wydania została usunięta. Dodać jeszcze należy, że Sąd w sprawach na bezczynność organu nie ocenia prawidłowości wydania przez organ takiej, a nie innej decyzji. Oznacza to, że poza zakresem kognicji sądów administracyjnych pozostaje weryfikacja zgodności z prawem (prawidłowości) ustaleń poczynionych w toku danego postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 ust. 1 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), umorzył więc postępowanie sądowe.
Wskazać należy, że umorzenie postępowania przed sądem administracyjnym ma miejsce wtedy, gdy wystąpi zdarzenie prawne, które ze względu na jego trwałe, a nie przejściowe, skutki prawne powoduje, ze postępowanie sądowe nie może się dalej toczyć w celu rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej skargą na bezczynność.
W tym przypadku mamy do czynienia z tzw. bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn". Bezczynność organu w chwili wniesienia skargi istniała, ale przed wydaniem wyroku w tej sprawie przestała istnieć. Przestał więc istnieć przedmiot zaskarżenia (bezczynność organu). W sytuacji, gdy organ wydał decyzję w odniesieniu do wniosku skarżącego przed zamknięciem rozprawy, brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia skargi na bezczynność. Sąd w takim stanie rzeczy nie może zobowiązać organu do wydania stosownej decyzji, skoro została ona przed dniem orzekania wydana.
Sąd uznał jednakże, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ informował skarżącego o braku uprawnień do otrzymania stypendium. Mimo, że decyzja nie została wydana aż do momentu wniesienia przez skarżącego skargi, to nie sposób było dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego wprowadzania jego w błąd, bo taki stan rzeczy wyniknął też z niewłaściwej interpretacji przepisów Regulaminu przez pracowników Dziekanatu, czego nie można akceptować, oraz z okoliczności, iż skarżący nie znajdował się na liście najlepszych studentów w informatycznym systemie obsługi dydaktyki do którzy to są tylko uprawnieni do złożenia wniosków o stypendium. Złożenie przez skarżącego mimo tego wniosku mogło rzeczywiście sugerować, że wystarczająca formą reakcji na tego rodzaju podanie jest poinformowanie skarżącego o braku przesłanek do przyznania mu stypendium.
Z tych względów Sąd nie stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i nie orzekł grzywny wobec organu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 ust. 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.