Uzasadnienie
Z. Ś. (dalej skarżący) w złożonym w Sądzie w dniu 20 maja 2016 r. na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
We wniosku tym skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami, zamieszkuje w "norze", nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubrykach urzędowego formularza "PPF" "Dochody – dochód miesięczny netto" skarżący wpisał "50 groszy na dzień", a w rubryce "z jakiego tytułu" wpisał "mops." Uzasadnienie swoich starań ograniczył do lakonicznej wzmianki "art. 108 kpa zatuszowane przez te organy."
Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony.
Skarżący, w ocenie Referendarza Sądowego, "we wszystkich wnioskach swoją sytuację materialną przedstawia w sposób tak niekompletny, jak wyżej opisany. Nie wykonuje także kierowanych do niego wezwań. Skarżący wie przy tym, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należy przedstawić. (...) Skoro jednak po raz kolejny taka była decyzja skarżącego, to w konsekwencji nie było obecnie potrzeby wzywania strony o dodatkowe wyjaśnienia."
Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 lipca 2016 r.
Skarżący wniósł pismem z dnia 4 lipca 2016 r. skutecznie sprzeciw od ww. postanowienia Referendarza Sądowego (pismo nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 6 lipca 2016 r.), wskazując, że wydatki związane z utrzymaniem rodziny znacząco wzrosły, podczas gdy nie uzyskuje żadnego dochodu.
Sąd wezwał skarżącego pismem z dnia 26 lipca 2016 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 25 lipca 2016 r., do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie do 7 dni od odbioru wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez:
- - udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur obrazujących wysokość czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz lub innych opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy, jak również stałych opłat innego rodzaju (np. związanych z leczeniem),
- - wskazanie źródeł utrzymania skarżącego oraz jego rodziny, w tym przedłożenie stosownych zaświadczeń lub oświadczeń o wysokości dochodu,
- - przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej,
- - przedłożenie kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub innych świadczeń dla skarżącego lub członków jego rodziny,
- - przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego obrazującego historię transakcji w ciągu trzech ostatnich miesięcy.
Skarżący w terminie (w piśmie nadanym w dniu 11 sierpnia 2016 r.) odpowiedział, że nie jest zarejestrowany w PUP, odmówiono przyznania mu zasiłków z pomocy społecznej, jest zagłodzony, a odnośnie dokumentacji wydatków odesłał Sąd do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej dodając, że "brak faktur za gaz, prąd na rozkaz MOPS(...)."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Z. Ś. zainicjował postępowanie w niniejszej sprawie skargą wniesioną w dniu 24 czerwca 2014 r. (data przekazania przez Sąd skargi Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu).
Zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Oznacza to, że niniejsze postępowanie (o przyznanie skarżącemu prawa pomocy) podlega rozpoznaniu według przepisów obowiązujących przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (data wejścia w życie ww. ustawy).
Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej P.p.s.a (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) w brzmieniu obowiązującym dla rozpatrzenia niniejszego wniosku, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Strona może domagać się prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na podstawie art. 243 P.p.s.a. a zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 P.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu w zakresie całkowitym.
Przepis art. 245 § 2 pkt 2 P.p.s.a. definiując całkowity zakres prawa pomocy stwierdza, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie natomiast z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skarżący utrzymuje, że pozostaje osobą ubogą, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zdaniem Sądu skarżący nie zrealizował jednak obowiązku wskazanego w cytowanym wyżej przepisie, uniemożliwiając Sądowi realną ocenę sytuacji materialnej jego samego i rodziny.
Skarżący, zgodnie z treścią przepisu art. 255 P.p.s.a. został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w terminie do 7 dni od otrzymania wezwania. Co prawda w terminie przedstawił wyjaśnienia, niemniej nadal nie spełniają one roli oświadczenia wystarczającego do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny. Sąd nie może zastąpić w tym zakresie wnioskodawcy, występując do innych organów o przedłożenie stosownych dokumentów.
Należy zwrócić uwagę, że nie jest rolą Sądu uzupełnianie braków wniosku, gdyż ciężar dowodzenia, że zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. spoczywa na skarżącym, a nie na organie administracji publicznej czy Sądzie, co wynika explicite ze sformułowania "wykaże" użytego w ww. przepisie, stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (FZ 165/04, I FZ 63/05), a które Sąd podziela.
Zgodzić należy się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który stwierdził, że: "Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 P.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z Sądem, co może stanowić podstawę do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy." (sygn. akt III SA/Kr 977/15)
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), orzekł, jak w sentencji postanowienia.