Uzasadnienie
Pismem nadanym 25 lutego 2022 r. Ł.W. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków skarżącego z 8 kwietnia 2019 r. i 27 stycznia 2020 r. dotyczących warunków samokształcenia. W toku postepowania sądowego skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej odrzucenie, wskazując, że sprawy objęte wnioskami skarżącego reguluje ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2021 r. poz. 53 ze zm., dalej: K.k.w.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. (Dz.U. z 2013 r. poz. 647, dalej: rozporządzenie).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ sprawa nią objęta nie podlega właściwości sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (O.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Jak z powyższego wynika, skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko wtedy, jeśli przysługuje skarga do sądu administracyjnego na określone formy działania, względem których bezczynności miał dopuścić się organ.
Treść wniesionej w niniejszej sprawie skargi wskazuje, że stanowi ona wyraz niezadowolenia skarżącego z działalności administracji Aresztu Śledczego w [...], a w szczególności z tego, że skarżący nie uzyskał odpowiedzi na złożone – jak podał – w dniach 8 kwietnia 2019 r. i 27 stycznia 2020 r. wnioski dotyczące wyrażenia zgody na samokształcenie i posiadanie do tego celu sprzętu komputerowego. Należy zauważyć, że art. 32 K.k.w. stanowi, iż nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny. Zgodnie z art. 34 K.k.w. sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję m.in. dyrektora aresztu śledczego, o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolności.
Z kolei art. 7 § 1 i 2 oraz art. 34 § 2 K.k.w. precyzują, że sądem właściwym do rozpoznania skarg skazanego jest sąd penitencjarny (sąd okręgowy). Zgodnie z art. 6 § 2 K.k.w. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza lub pracownika Służby Więziennej, załatwiają w zależności od treści skargi i zarzutów w niej podniesionych odpowiednio: kierownik danej jednostki organizacyjnej, dyrektor okręgowy Służby Więziennej, Dyrektor Generalny Służby Więziennej i Minister Sprawiedliwości. Organy te nie są jednak organami administracji publicznej, lecz organami postępowania wykonawczego, a zatem rozpoznawana przez nie sprawa - nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej.
Z uwagi na przytoczone uregulowania stwierdzić należy, że jeżeli - według skarżącego - doszło do naruszenia sposobu rozpatrzenia jego wniosków, to właściwy tryb dla ochrony praw skarżącego jest uregulowany w przepisach karnych wykonawczych. Bezczynność odnosząca się do braku podjęcia wymaganego działania dotyczącego złożonego przez osadzonego pisma dotyczy bowiem sfery regulowanej przepisami prawa karnego wykonawczego, która nie mieści się w przedstawionym na wstępie katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych (art. 3 § 2 P.p.s.a.). Sfera, której dotyczy wniesiona skarga, jest kształtowana czynnościami z zakresu administracji penitencjarnej, a sprawy takie są wyłączone spod właściwości sądów administracyjnych. Sądy administracyjne nie sprawują bowiem kontroli nad sposobem załatwiania wnoszonych przez osoby osadzone skarg i wniosków do administracji zakładów karnych i aresztów śledczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OZ 393/17, postanowienie NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4453/21, postanowienie WSA w Warszawie z 17 stycznia 2022 r. sygn. akt VII SAB/Wa 290/21, postanowienie WSA we Wrocławiu z 23 lutego 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 117/21).
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wg zaś art. 58 § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym. Z tych względów, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., skargę odrzucił (pkt I sentencji niniejszego postanowienia).
Zajmując stanowisko co do wniosku o przyznanie prawa pomocy zauważyć trzeba, że w myśl art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 152/13). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi podlegającej odrzuceniu z uwagi na wskazaną wyżej niewłaściwość sądów administracyjnych, a to z kolei stanowi o oczywistej bezzasadności skargi. Obligowało to Sąd do odmowy przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 247 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia.