Uzasadnienie
Pismem z 16 maja 2022 r. K. R. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w C w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji nr [...]. W skardze powołał się na ponaglenie jakie w sprawie składał i fakt nieotrzymania jakiejkolwiek informacji o przebiegu i terminie załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Wskazał przy tym, że sprawa ma związek z wnioskiem skarżącego o przyznanie świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Początkowo skarżący wniósł z uchybieniem terminu odwołanie z 18 marca 2021 r. od decyzji lekarza orzecznika, który ustalił, że skarżący nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. ZUS poinformował skarżącego o przekroczeniu terminu i możliwości jego przywrócenia (pismami z 26 marca 2021 r. i 13 kwietnia 2021 r.). Pismem z 18 czerwca 2021 r. termin na wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego został przywrócony, a następnie Komisja Lekarska orzeczeniem z 5 lipca 2021 r. uznała, że skarżący nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Decyzją z 8 lipca 2021 r. organ odmówił przyznania świadczenia uzupełniającego. Skarżący 27 lipca 2021 r. wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego, który to sąd oddalił odwołanie wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r., [...].
Organ zapewnił, że skarżący był informowany o przebiegu załatwiania jego wniosku, a sprawa została rozstrzygnięta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skargę należało odrzucić ponieważ sądy administracyjne nie rozpoznają skarg na bezczynność dotyczącą rozstrzygnięć organów, które są zaskarżane do sądów powszechnych.
Co więcej z akt wynika, że sprawa, w której skarżący zaskarżył bezczynność ZUS, w istocie została już rozstrzygnięta wyrokiem sądu powszechnego tj. Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 13 kwietnia 2022 r., [...] oddalającym skargę na decyzje organu.
Z akt wynika, że rację miał organ wskazując, że skarga dotyczy sprawy wniosku skarżącego o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Numer "decyzji" wymieniony w skardze jest tożsamy z numerem sprawy nadanym przez organ (por. pismo ZUS z 12 marca 2021 r. informujące skarżącego o konieczności wypełnienia strony trzeciej wniosku – k. 10).
Właściwość sądów administracyjnych została określona w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.". Powołane przepisy stanowią, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W myśl z kolei art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W praktyce więc, skarga na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu administracji publicznej, jest dopuszczalna tylko wtedy gdy sąd administracyjny może rozpatrywać skargi na wydane w sprawie decyzje. Jak już Sąd podkreślał powyżej, w niniejszej sprawie decyzje ZUS zaskarżane są do sądu powszechnego, a nie do sądu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia przewidzianego przez ustawę z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1842 ze zm.; dalej powoływana również jako "ustawa").
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczenia uzupełniającego następuje na wniosek osoby uprawnionej składany odpowiednio do organu wypłacającego świadczenie emerytalno-rentowe albo rentę socjalną, a w przypadku pozostałych osób uprawnionych - do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy, przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego, odmowa prawa do świadczenia uzupełniającego, zmiana wysokości świadczenia uzupełniającego oraz stwierdzenie ustania prawa do świadczenia uzupełniającego następuje w drodze decyzji.
Mocą natomiast art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, dotyczących m.in. postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego i wypłaty tego świadczenia stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkiem art. 136 tej ustawy.
Jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tej ustawy, powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Stosownie natomiast do treści art. 476 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: ubezpieczeń społecznych (pkt 1), emerytur i rent (pkt 2), a także innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pkt 4).
W świetle zaś art. 476 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także m.in. sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że świadczenie uzupełniające, którego wypłaty domaga się skarżący, jest innym świadczeniem, o którym mowa w art. 476 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawie, której przedmiotem jest to świadczenie właściwy jest zatem sąd powszechny. Jak zresztą wynika z akt sprawy skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa i wniósł do Sądu Okręgowego odwołanie od decyzji ZUS, którą odmówiono mu prawa do świadczenia uzupełniającego.
W świetle powołanego wyżej art. 476 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, także w razie niewydania prze ZUS decyzji w odpowiednim terminie (tj. w przypadku jego bezczynności) właściwy jest sąd powszechny.
Sprawa, w której skarżący wniósł skargę nie należy zatem w żadnym przypadku do właściwości sądu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.