Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 18 września 2023 r., sygn. akt III SAB/Kr 66/23

Uzasadnienie

W skardze, której przedmiot został sprecyzowany pismem pełnomocnika skarżącej z dnia 17 lipca 2023 r., skarżąca D. R. zarzuciła Prezydentowi Miasta Krakowa bezczynność w zakresie niewłaściwych odpowiedzi na: a) żądanie wydania dokumentów (m.in. wniosku z dnia 22.03.2022 r. oraz pisma KCS do ZUS z dnia 6.07.2022 r. w sprawie potrąceń niezależnie pobranych świadczeń); b) żądanie złożenia wyjaśnień co do prowadzonych czynności (m.in potrąceń dokonywanych przez ZUS) oraz wskazania podstaw wyliczenia potrącanych kwot nienależnego świadczenia; c) żądanie wskazania podstaw prawnych poszczególnych czynności dokonywanych w toku postępowania SO-04.8251.499.2022-2/22; d) żądanie udostępnienia prywatnego adresu Kierownik Referatu ds. Świadczeń Opiekuńczych; e) odniesienia się do kwestionowanych okoliczności wskazanych w piśmie z dnia 26 lipca 2022 r. podpisanym przez Zastępcę Prezydenta Miasta Krakowa.

Skarżąca jednocześnie wskazała, że odpowiedzi organów na wskazane pisma, tj.: a) pismo z dnia 26 lipca 2022 r. (znak [...], karta 104), b) pismo z dnia 1 września 2022 r. (znak [...], k. 44), c) pismo z dnia 1 września 2022 r. (znak [...], k. 50), d) pismo z dnia 5 października 2022 r. (znak [...], k.

23) – były całkowicie niewystarczające, uzasadniające bezczynność organu w tym zakresie (odpowiedzi na podnoszone przez skarżącą kwestie). Organy unikały jasnej i klarownej odpowiedzi na zastrzeżenia i wnioski skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność względnie o oddalenie skargi. Organ wskazał, że skarga do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. Wynika to z faktu, że przedmiotem skargi jest rzekoma bezczynność w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa na podstawie Działu VIII k.p.a. Jak wynika z załączonych akt sprawy SO-04.8251.499.2022-1/22 jurysdykcyjne postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezydenta Miasta Krakowa zakończyło się wydaniem w dniu 4 lipca 2022 r. decyzji w przedmiocie uchylenia wcześniejszej decyzji PMK z dnia 21 kwietnia 2022 r. D. R. skorzystała z możliwości zaskarżenia wymienionego orzeczenia i w dniu 14 lipca 2022 r. wniosła za pośrednictwem Krakowskiego Centrum Świadczeń odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Postępowanie przed organem II instancji zakończyło się wydaniem w dniu 29 sierpnia 2022 r. decyzji utrzymującej w mocy zaskarżone orzeczenie Prezydenta Miasta Krakowa. Organ nie ma informacji czy skarżąca zdecydowała się na wniesienie skargi na decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Organ zaznaczył dalej, że przedmiotowa skarga na bezczynność dotyczy niepodjęcia oczekiwanych przez skarżącą działań, będących odpowiedzią na żądania sformułowane przez skarżącą w wiadomościach elektronicznych wysyłanych w dniach 27 czerwca, 26 i 28 lipca, 4 i 5 sierpnia oraz 8 września 2022 r. (wiadomości były wysyłane z adresu e-mail skarżącej na różne skrzynki należące do jednostek organizacyjnych bądź konkretnych pracowników Urzędu Miasta Krakowa). Treść przesyłanych wiadomości przesądziła o tym, że każda z nich została zakwalifikowana jako skarga w rozumieniu art. 227 k.p.a., bowiem charakter zawartych w nich żądań nie pozwalał na uczynienie im zadość w drodze decyzji administracyjnej lub jakiegokolwiek aktu bądź czynności mieszczących się w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") określa art. 3 tej ustawy. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;

1. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
2. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
3. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
5. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
6. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
7. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
8. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Zdaniem Sądu, zarzucana organowi bezczynność nie jest objęta zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Zakres ten – gdy idzie o bezczynność – determinowany jest zasadniczo przepisami art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., bowiem do nich odsyła art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Tymczasem przedmiotowe pisma skarżącej, co też prawidłowo skonstatował organ, miały charakter pism złożonych w trybie skargowym (dział VIII k.p.a.) – a zatem działania organu zainicjowane nimi nie miały zmierzać do wydania żadnego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Działania te nie miały też być podejmowane w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ani też nie miały dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Również reakcja organu na żądanie udostępnienia prywatnego adresu określonego pracownika organu nie mogła przybrać postaci żadnego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.

Stanowisko, że ani sposób załatwienia skargi z działu VIII k.p.a., ani ewentualna bezczynność organu w przedmiocie takiej skargi nie są zaskarżalne do sądu administracyjnego – jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych. "W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego (uregulowanych w dziale VIII k.p.a.) nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W razie nierozpatrzenia skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a. stronie nie służy skarga na bezczynność organu" (zob. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2021 r., II SAB/Lu 71/21, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 listopada 2021 r. (III OSK 6749/21, CBOSA): "Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego.

Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w zakresie skarg i wniosków, normowanym przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 20 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 2783/13, LEX nr 1440514, z 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2621/13, LEX nr 1440263 oraz z 24 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 960/13, LEX nr 1432371).

Skarga na bezczynność nie została też poprzedzona ponagleniem zrelatywizowanym do przedmiotowych pism, przeto nie został spełniony warunek dopuszczalności skargi opisany w art. 53 § 2b p.p.s.a.

Z tych względów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu (punkt drugi sentencji postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).