Uzasadnienie
A.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie wykonania czynności materialno-technicznej udostępnienia akt sądowych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 51 ust. 3 Konstytucji, w myśl którego każdej osobie przysługuje prawo dostępu do dotyczących jej dokumentów i zbiorów danych oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym każdemu przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne przysługuje prawo do obrony. Skarżący wskazał także na naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a. A.M. wniósł m.in. o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do udostepnienia akt sądowych w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego, ukaranie dyscyplinarne pracownika Sądu Okręgowego za niezałatwienie sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niedopuszczalna.
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa przepis art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Zatem warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Nadto skarga na bezczynność organu ma zasadniczo dyscyplinować organ administracji publicznej do wydania indywidualnego aktu administracyjnego kończącego sprawę, otwierając drogę sądowoadministracyjną przez możliwość wniesienia skargi na ten indywidualny akt.
Wobec powyższego należy ustalić, czy Prezes Sądu Okręgowego w [...] zobowiązany był do wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie albo rozstrzygającego sprawę co do istoty lub też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wniosek skarżącego z dnia 1 lutego 2018 r., skierowany do Sądu Okręgowego w [...], zawierał żądanie udostępnienia akt postępowania toczącego się przeciwko jego osobie. Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek skarżącego nie został wniesiony w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 t.j. ze zm.).
Zdaniem Sądu, Prezes Sądu Okręgowego w [...] w rozpatrywanym przypadku nie był i nie jest zobowiązany do wydania władczego rozstrzygnięcia administracyjnego w zakresie wniosku złożonego przez skarżącego ani wydania aktu lub dokonania czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy działań organu, które nie podlegają kontroli sądów administracyjnych.
W rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., gdyż regulacja ta dotyczy postępowania administracyjnego i postępowania podatkowego, natomiast udostępnianie akt sądowych nie odbywa się w żadnym z tych trybów.
W świetle powyższego uznano, że skarga na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] nie wyczerpuje żadnego z kryteriów określonych w art. 3 p.p.s.a. (w szczególności określonych w § 2 pkt 1- 4 i 9 tegoż artykułu). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli z innych przyczyn – innych niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 – 5a – wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi sensu stricto należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i podmiotowe, tzn. określenie jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Na marginesie warto zaznaczyć, że w odpowiedzi na wniosek A.M. z dnia 1 lutego 2018 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] w piśmie z 6 lutego 2018 r. poinformował wnioskodawcę, że w Sądzie Okręgowym w Ł. nie toczy się postępowanie przeciwko skarżącemu.
Z uwagi na powyższe skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.
D.Cz.