Uzasadnienie
III SAB/Łd 17/11
Pismem z dnia 17 marca 2011 r. T. O. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo (skargę) "na bezczynność organu i zaniechanie czynności urzędowych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.". W treści pisma (skargi) sprecyzował, iż zarzuty bezczynności i zaniechania czynności urzędowych dotyczą niezasadnego oddalenia jego wniosku z dnia 2 lutego 2011 r. oraz zaniechania czynności urzędowej w związku ze złożonym wnioskiem do Urzędu Gminy R. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o wyłączenie Wójta Gminy R. od rozpoznawania spraw prowadzonych z jego wniosku. Do skargi załączył m.in. kserokopie swoich pism z dnia 2 lutego 2011 r. i z dnia 3 grudnia 2010 r. oraz odpowiedzi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia z dnia 9 lutego 2011 r. (znak[...]) oraz z dnia 16 lutego 2011 r. (znak [...]).
Ponieważ wskazana skarga została złożona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Sąd przekazał ją organowi, którego dotyczyła, tj. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P., celem złożenia odpowiedzi na skargę (k. 13).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej (k. 16).
Organ przedstawiając stan faktyczny sprawy wyjaśnił, że skarżący złożył w Kolegium "zażalenie na bezczynność organu gminy w R.". Kolegium wezwało skarżącego do uzupełnienia braków podania, poprzez wskazanie organu, który pozostaje w bezczynności oraz określenia, w jakiej sprawie organ pozostaje w bezczynności. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, w związku z czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. pismem z dnia 9 lutego 2011 r. pozostawiło powyższe bez rozpoznania.
Odnośnie drugiego "zarzutu" organ wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 2 lutego 2011 r. skarżący wystąpił "o wyłączenie pracownika Urzędu Gminy R. od prowadzenia sprawy (...) - Wójta Gminy w R. J. J." wskazując na przepisy art. 24 k.p.a. Odpowiadając na powyższe pismo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. poinformowało skarżącego w piśmie z dnia 16 lutego 2011 r., że przywołane przez niego przepisy k.p.a. nie mają zastosowania do postępowań w sprawach podatkowych.
Jak wyjaśnił dalej organ, w tych okolicznościach T. O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę – jak to określił – na bezczynność organu i zaniechanie czynności urzędowych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. W tej sytuacji faktycznej zasadne było uznanie, iż sformułowane w skardze T. O. zarzuty bezczynności dotyczą w praktyce niezadowalających skarżącego odpowiedzi na jego pisma z dnia 2 lutego 2011 r. i 3 grudnia 2010 r., a zawartych w pismach Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. z dnia 9 lutego 2011 r. (znak [...]) oraz z dnia 16 lutego 2011 r. (znak [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga jest niedopuszczalna.
Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.)[dalej ustawa p.p.s.a]. Z treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 - 8 tej ustawy wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, które mogą dotyczyć aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu administracyjnym (decyzje administracyjne – pkt 1, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie - pkt 2) oraz w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (postanowienia, na które służy zażalenie - pkt 3).
Ponadto zaskarżalne są inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - pkt 4, akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - pkt 5, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - pkt 6, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego - pkt 7, bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 wskazanego przepisu - pkt 8.
Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają też przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie są pisma (odpowiedzi) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na wniesione przez skarżącego pisma z dnia 2 lutego 2011 r. (dotyczące "wyłączenia pracownika Urzędu Gminy R. od prowadzenia sprawy (...) - Wójta Gminy w R. J. J.") i z dnia 3 grudnia 2010 r. (dotyczące "zażalenie na bezczynność organu gminy w R."). Takie określenie przedmiotu skargi wynika z treści skargi, odpowiedzi na skargę oraz załączonej dokumentacji.
Nie budzi wątpliwości, że pisma stanowiące przedmiot skargi w rozpoznawanej sprawie nie są ani decyzją ani postanowieniem (art. 3 § 2 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ustawy p.p.s.a). Nie są one także innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W doktrynie prawa administracyjnego wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. formy działania administracji charakteryzuje się jako niemające charakteru decyzji lub postanowienia, podejmowane w sprawach indywidualnych, o charakterze publicznoprawnym (a tylko w tym zakresie działalność administracji publicznej została poddana sądowej kontroli) oraz dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (podobnie J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 22; por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1996 roku, sygn. akt I SA 1326/96, nie publikowane). W konsekwencji, jedynie możność przypisania wszystkich powyższych cech działaniu (lub bezczynności) organu administracji, skutkować będzie otwarciem drogi do wniesienia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W badanym przypadku organ nie ustalał, nie stwierdzał, czy też nie potwierdzał jakiegokolwiek uprawnienia (obowiązku) strony wynikającego z przepisu prawa. Czynności jakie organ podjął, były czynnościami z zakresu nadzoru, w ramach których została poddana ocenie prawidłowość działania organu I instancji w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie Wójta Gminy R. od prowadzenia spraw skarżącego. Nie znajdując podstaw prawnych i wskazując następnie na braki formalne wniosków skarżącego, nie znajdując tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia, organ wskazał stronie na obowiązujące przepisy prawa i zasady składania wniosków o wyłączenie pracownika (organu administracji) od rozpoznawania spraw.
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Zażalenie to ma szczególny charakter, gdyż kwestionuje jedynie pewien stan faktyczny i prawny wywołany, zdaniem strony, opieszałością organu. Organ wyższego stopnia jest władny rozpatrzyć zażalenie tylko w granicach wyznaczonych treścią art. 37 § 2 k.p.a., czyli w przypadku zasadności zażalenia ma on obowiązek: a/ wyznaczenia terminu dodatkowego załatwienia sprawy, b/ wyjaśnienia przyczyn opieszałości we własnym zakresie lub z pomocą organu niższego stopnia, c/ ustalenia osób winnych przewlekłości w działaniu, d/ stwierdzenia potrzeby wprowadzenia środków zaradczych na przyszłość. W żadnym razie takie zażalenie nie daje podstaw organowi wyższego stopnia do podjęcia w sprawie decyzji merytorycznej (patrz B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wyd. 8 str. 152).
Rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. nie następuje zatem w formie decyzji administracyjnej, ale w drodze czynności nadzorczej, która gdyby nawet została ujęta w formę postanowienia, nie mogłaby być zaskarżona do Sądu, gdyż nie została wymieniona w art. 3 § 2 pkt 1-8 (patrz postanowienie NSA z 27. 09.2001 r. I SAB 177/01 oraz postanowienie NSA z 13.03.2001 r. I SAB 246/00, które zachowały aktualność również w obecnym stanie prawnym).
Tym bardziej brak jest podstaw do uznania, iż przedmiotem rozstrzygania przed sadem administracyjnym mogły być pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wskazujące stronie na braki formalne złożonych "zażaleń". Niewątpliwie tego typu "rozstrzygnięcia" nie mieszczą się w katalogu z art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a.
Reasumując, w świetle omówionego stanu prawnego należało uznać, że wskazywane pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 9 lutego 2011 r. (znak[...]) oraz z dnia 16 lutego 2011 r. (znak [...]). nie są aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. W konsekwencji, przedmiot niniejszej sprawy, jak i powyższa skarga nie mieszczą się w katalogu określonym w art. 3 § 2 tej ustawy.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.
r.a.