Uzasadnienie
III SAB/Łd 31/07
W dniu 11 czerwca 2007r. Rada Gminy w T. przesłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę S. P. na bezczynność Rady Gminy w T. Zdaniem strony Rada od 1995 roku wspiera i toleruje nielegalne zameldowanie M. P. i jej dzieci w posesji w miejscowości W. 222. Dodatkowo skarżący wniósł o eksmisję rodziny M. P., o zawieszenie w czynnościach Rady Gminy T. z uwagi na uchybienia, jakich dopuszcza się w prowadzonych postępowaniach, chroniąc działania przestępcze i korupcyjne swych pracowników. Jak również o odwołanie Wójta Gminy I. N. i pracowników Urzędu Gminy Z. B. i A. S., którzy m.in. dokonywali nielegalnych meldunków, nie podejmowali działań prawnych, które skutecznie zakończyłyby obecny niezgodny z prawem stan faktyczny. Strona wskazała również, iż pomimo kilkukrotnych wniosków składanych do Rady Gminy, organ ten nie podejmował żadnych czynności zmierzających do ostatecznego załatwienia sprawy.
Wyjaśnił również, iż w przypadku, gdy organ wszczynał postępowanie to wówczas prowadził je nierzetelnie, przewlekle, naruszał przy tym interes skarżącego, działania poszczególnych pracowników organu były nienależycie wykonywane a przede wszystkim sprzecznie z obowiązującymi przepisami prawa.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy T. wniosła o stwierdzenie niedopuszczalności wniesionej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uzasadniając wyjaśniła, iż skarga złożona przez S. P., podobnie jak i dziesiątki składanych przez niego skarg do różnych organów w tej sprawie, jest następstwem konfliktu rodzinnego. Konfliktu pomiędzy skarżącym a nieżyjącym już bratem J. P., jego żoną M. P. i dziećmi, który sprowadza się do kwestii ustalenia, kto winien być właścicielem lub choćby użytkownikiem gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości W. 222 po śmierci rodziców Panów P. Organ wskazał, iż skarżący próbuje rozwiązać powstały spór zarówno przy udziale organów Gminy jak również innych instytucji, przy czym sugestie, iż konflikt ten winien znaleźć finał w sądzie powszechnym nie są akceptowane przez stronę.
Zaznaczył, iż S. P. kwestionuje przede wszystkim prawidłowość zameldowania w roku 1979 J. P. z rodziną w budynku w W. nr 222, natomiast sprawa ta nie może dotyczyć działalności organów Gminy, gdyż jednostka ta została powołana w 1990 r., ponadto brak jest jakichkolwiek podstaw merytorycznych, czy formalnych, aby móc zakwestionować prawidłowość dokonania zameldowania przez ówczesnego Naczelnika Gminy, gdyż nie zachowały się żadne dokumenty z tych lat. Zwrócił uwagę, iż również żądanie eksmisji nie może zostać wypełnione przez organy gminne, ponieważ w świetle obowiązujących przepisów regulujących zasady działania organów samorządowych nie są one kompetentne do podejmowania czynności w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Dz 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd administracyjny nie jest władny orzekać merytorycznie w danych sprawach, zatem nie ma uprawnienia by wydać orzeczenia przyznające stronie uprawnienia lub obciążające ją jakimś obowiązkiem opartym na obowiązujących przepisach prawa materialnego.
Z powołanych norm prawnych należy wywieść, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność administracji publicznej w przypadkach określonych w pkt 1-4 art. 3 p.p.s.a., zatem w odniesieniu do wydania decyzji administracyjnych, postanowień należących do zakresu kognicji tych sądów wydanych zarówno w postępowaniu administracyjnym, jaki i postępowaniu egzekucyjnym oraz w sprawach innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Przedmiotem złożonej przez S. P. skargi jest zarówno bezczynność Rady Gminy w zakresie braku działań zmierzających do wymeldowania, eksmisji M. P., a co za tym tolerowanie sprzecznego z prawem meldunku Pani P. Jednocześnie skarżący podniósł szereg żądań, które związane są z przewlekłym i biurokratycznym działaniem pracowników Rady Gminy i Wojewody [...], którzy nie podejmują czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy i przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Taki sposób postępowania praworządnych organów administracji stoi, zdaniem strony skarżącej, w sprzeczności z podstawowymi prawami, narusza interes strony i uzasadnia zawieszenie w czynnościach Rady Gminy T., odwołanie Wójta Gminy i pracowników Urzędu Gminy.
Z lektury przedmiotu skargi, zakresu żądań i wniosków strony, jak również argumentacji skarżącego należy wywieść, iż nie dotyczy ona sytuacji, w której wskazane przez stronę organy byłyby zobowiązane przepisami prawa do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej lub w drodze innego aktu prawnego. Badana skarga wypełnia natomiast przesłanki skargi powszechnej określone w przepisie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa". Przedmiotem takiej skargi mogą być bowiem zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
W tym miejscu należy wyjaśnić, iż postępowanie wszczynane w związku z wniesieniem takiej skargi cechuje jednoinstancyjność oraz brak stron postępowania, nie wydawane jest również żadne rozstrzygnięcie adresowane do skarżącego, a jedynie zawiadamia się go o czynnościach, które mają wyjaśnić okoliczności podnoszone w skardze. Konsekwencją takiego kształtu skargi określonej przepisami art. 227 i następne Kpa jest brak prawnej możliwości przeprowadzenia przez sądy administracyjne kontroli legalności takich działań organów administracji. Czynności organów administracji będące przedmiotem skargi powszechnej nie mieszczą się bowiem w zamkniętym katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu, a wymienionych w powoływanym powyżej przepisie art. 3 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Reasumując, w przypadku wniesienia skargi na podstawie art. 227 i nast. Kpa, dział VIII ustawy, stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego ani na bezczynność organu ani też na wynik przeprowadzonego postępowania. Zaskarżona w niniejszej sprawie bezczynność, jak również szereg nielegalnych działań organów i ich poszczególnych pracowników nie mieści się w zakresie kognicji sadów administracyjnych i nie może być rozpatrywana przez ten Sąd. Stanowisko to jest zgodne z wykształconym na tym gruncie stanowiskiem orzecznictwa sądowego. W wyroku z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn.akt III SAB 7/99, publ. ONSA 2001/1/27, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, a pogląd ten podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż ocena prawidłowości postępowania skargowego prowadzonego w trybie przepisów działu VIII Kpa "Skargi i wnioski" nie podlega kognicji sądownictwa administracyjnego. Kognicji tej nie podlega także ocena, czy organ prowadzący postępowanie skargowe załatwił skargę w zakreślonym w przepisach Kpa terminie, to znaczy czy w terminie udzielił odpowiedzi na tą skargę.
Okoliczność, iż sądy administracyjne nie są uprawnione do kontroli przedmiotowej skargi nie oznacza, iż strona pozbawiona została możliwości dochodzenia swych praw, zgodnie bowiem z art. 229 Kpa, jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności rady gminy jest wojewoda, w przypadku wójta organem właściwym jest rada gminy. Natomiast w przypadku skargi dotyczącej wojewody organem takim jest właściwy minister, w sprawach podlegających rozpatrzeniu według kodeksu, a w innych sprawach Prezes Rady Ministrów.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w postanowieniu.