Uzasadnienie
E.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury. Skarżąca wskazała, że pomimo złożenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury organ nie podjął żadnych merytorycznych czynności w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność, ewentualnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności, tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca 7 sierpnia 2020 r. złożyła w organie wniosek w przedmiocie ponownego ustalenia kwoty emerytury i wypłaty wyrównania.
Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie z urzędu ustalił wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej od 20 listopada 2013 r. Podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 ze zm.) i ustawy z 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2020 r. poz. 1222). Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości wniesienia od niej odwołania do sądu okręgowego (k. 91-93 akt adm.).
Analiza akt sprawy i przepisów mających zastosowanie w sprawie prowadzi do wniosku, ze przedmiotowa sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, w związku z czym podlega ona odrzuceniu.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim dotyczy niewykonywania kompetencji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. (tj. wydawania decyzji administracyjnych, określonego rodzaju postanowień oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub czynności wynikających z przepisów prawa) lub w przepisach szczególnych, do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i art. 3 § 3 p.p.s.a.
Należy przy tym podkreślić, że w przypadku niektórych spraw kończących się wydaniem decyzji, z woli ustawodawcy ich kontrola należy do właściwości innych sądów niż sądy administracyjne.
Jak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.); dalej: "s.u.s.", Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 s.u.s.). Zgodnie natomiast z art. 477⁸ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Co więcej, odwołanie do sądu powszechnego przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.(art. 83 ust. 3 s.u.s.). Stosownie do art. 477⁹ § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. W myśl natomiast art. 477 ze zn. 14 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Jedynie w wypadku spraw dotyczących decyzji przyznających świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, art. 83 ust. 4 s.u.s. wyłącza możliwość wniesienia odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, co w konsekwencji otwiera również możliwość wnoszenia stosownych skarg do sądu administracyjnego.
Jak wynika zatem z powyższych przepisów, rozpoznanie środków zaskarżenia zarówno na decyzję w zakresie przeliczenia wysokości emerytury, jak i na fakt niewydania decyzji (czyli de facto bezczynność organu w tym zakresie) nie należą do właściwości sądów administracyjnych, albowiem do rozpoznania środka odwoławczego od takiej decyzji, jak i faktu jej niewydania w terminie 2 miesięcy (bezczynności w tym zakresie) właściwy jest sąd powszechny nie zaś sąd administracyjny.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
d.cz.