Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 czerwca 2012 r. W. K. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 15 marca 2012 r. złożył do ZUS. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Następnie pismem z dnia 4 czerwca 2012 r. wezwał Dyrektora ZUS do doręczenia odpisu decyzji w przedmiocie ustalenia bądź odmowy ustalenia prawa do zasiłku. Do chwili obecnej decyzja nie została doręczona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu, bowiem sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych.
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, tj. w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
W świetle przytoczonego przepisu skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania przysługuje tylko w tych sprawach, w których przysługiwałaby skarga na decyzję, postanowienie, inne czynności z zakresu administracji publicznej lub interpretacje podatkowe.
Dla stwierdzenia dopuszczalności skargi w sprawie niniejszej konieczne jest zatem ustalenie, czy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego.
Świadczenia przedemerytalne reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 120, poz. 1252 z późn. zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej powyżej ustawy decyzję w sprawie świadczenia przedemerytalnego wydaje i świadczenie to wypłaca organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego. Od decyzji organu rentowego przysługują środki odwoławcze przewidziane w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych dla decyzji w sprawach emerytur i rent (art. 8 ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (pkt 4) oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych (pkt 5).
Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3).
Wskazany przepis art. 83 ust. 2 o systemie ubezpieczeń społecznych ustanawia zatem podstawową zasadę weryfikacji decyzji administracyjnych w sprawach świadczeń z ubezpieczenia społecznego przez sąd powszechny, orzekający na skutek wniesionego odwołania. W wyniku wniesienia odwołania następuje przeniesienie sprawy na drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Zgodnie z art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy ubezpieczeniowe są sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym.
Stosownie do treści art. 83 ust. 4 o systemie ubezpieczeń społecznych odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje jedynie w przypadku decyzji ZUS przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Te sprawy bowiem, w drodze wyjątku, pozostają sprawami administracyjnymi w znaczeniu materialnym i formalnym, a w konsekwencji – decyzje w nich wydane podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tylko zatem w tak wąskim zakresie, jaki został ustalony w art. 83 ust. 4 ustawy dopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna.
Stwierdzić należy, że przepis art. 83 ust. 1 i 2 o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Zatem nie każda sprawa dotycząca działalności organów administracji publicznej, a takimi są sprawy ubezpieczeniowe, może być rozpoznana przez sąd administracyjny.
Powyższe wpływa na ocenę dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego.
Skoro zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącznie w sytuacji, gdy przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a w sprawie świadczenia przedemerytalnego przewidziane jest odwołanie do sądu powszechnego i rozpoznanie sprawy następuje zgodnie przepisami postępowania cywilnego, skarga na podstawie przepisów p.p.s.a. na bezczynność lub przewlekłość postępowania w sprawie o świadczenie przedemerytalne nie przysługuje.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.