Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. B. B. wniosła zażalenie na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta L. w sprawie zwrotu wniesionej na rachunek gminy opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1356 z późn. zm.). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., poprzez zaniechanie zawiadomienia skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art.
- 35. Skarżąca zarzuciła, że organ nie podał przyczyny zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.
Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta Miasta do kontynuowania postępowania i zwrotu pieniędzy.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że żądanie zwrotu opłaty uiszczonej na rachunek gminy za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie czynności, którą można poddać kontroli sądu administracyjnego. Skarżącej uchylono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i odmówiono udzielenia nowych zezwoleń. Organ zwrócił się do skarżącej o przesłanie numeru konta w celu zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży przy ulicy [...]. Skarżąca podkreśliła, że wniosek o wydanie zezwolenia zawiera również numer konta, którego skarżąca nie zmieniła. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że organ działa opieszale i nieefektywnie, co doprowadziło do nieuzasadnionego wydłużenia terminu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] uznało zażalenie za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu organ podniósł, że w piśmie z dnia [...] września 2013 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych Urzędu Miasta L. zwrócił się do skarżącej o podanie numeru konta bankowego w celu zwrotu opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Skarżąca mogła wskazać numer konta, ewentualnie potwierdzić numer konta wskazany we wniosku dotyczącym sprzedaży napojów alkoholowych.
B. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Prezydenta Miasta L. w sprawie zwrotu opłaty za rok 2011, 2012, 2013, 2014 za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w lokalu gastronomicznym przy ulicy [...] w L. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 111 oraz art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu narkomanii. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta Miasta L. do kontynuowania postępowania i wydania merytorycznej decyzji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku z aktami.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zwrot opłaty powinien nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Brak numeru konta skarżącej nie uzasadnia bierności organu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wyjaśnił, że skarżąca do chwili obecnej nie wskazała numeru rachunku, na który miałby zostać dokonany zwrot nienależnie wpłaconych kwot. Skarżąca nie występowała do organu z żądaniem zwrotu wyżej wymienionych opłat. Organ wskazał, że skarżąca uiściła również opłatę za 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2015 r., poz. 658).
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła skargę na przewlekle prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu wniesionej na rachunek gminy opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1356 z późn. zm.).
Podkreślić należy, że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, wymaganą zasadą szybkości postępowania lub mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zachodzi więc wtedy, gdy można skutecznie postawić organowi zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie lub też zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario nie można przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadku, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednak z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego (vide wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II SAB/Łd 2/12).
Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 k.p.a., który stanowi, że sprawy nie wymagające postępowania wyjaśniającego winny być załatwiane niezwłocznie (§ 1 i § 2), sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego – nie później niż w ciągu miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowane – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z akt sprawy wynika, że ostatecznymi decyzjami z dnia [...] października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło wydane B. B. z upoważnienia Prezydenta Miasta L. zezwolenia z dnia [...] kwietnia 2011 r. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży Winiarnia, ul. [...] w L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednocześnie odmówiło skarżącej udzielenia nowych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.
W piśmie z dnia [...] września 2013 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych Urzędu Miasta L. zwrócił się do skarżącej z prośbą o przesłanie numeru konta bankowego celem zwrotu nienależnie wpłaconych opłat z tytułu korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży przy ul. [...] w L. Skarżąca zarzuciła Prezydentowi Miasta L. przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych za rok 2011, 2012, 2013, 2014. Zdaniem skarżącej zwrot opłaty powinien nastąpić w formie decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pobranie i zwrot nienależnej opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest czynnością materialno-techniczną.
W uchwale z dnia 23 czerwca 1997 r., sygn. akt OPK 1/97 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że załatwienie sprawy przez wydanie decyzji odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy prawa materialnego lub innych przepisów załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej formie. Dokonując analizy przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi NSA przyjął ostatecznie, że ustalanie opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, dokonywaną w trybie pozaprocesowym przez właściwy organ lub w drodze samoobliczenia, a zatem decyzyjny tryb ustalania opłaty narusza prawo.
W postanowieniu z dnia 11 grudnia 1997 r., sygn. akt II SA 1060/97 NSA wyraził pogląd, że przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ani inne przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nienależnej opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. NSA stwierdził, że ochrona interesów podmiotu spełniającego nienależne świadczenie publicznoprawne polega na możliwości żądania od organu właściwego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej zajęcia stanowiska w sprawie. Będzie ono polegało na zarządzeniu zwrotu nienależnej opłaty albo odmowie zwrotu, a więc będzie czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, czyli czynnością, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA.
Sąd wskazał jednocześnie, że czynność taka podjęta poza trybem postępowania administracyjnego podlega kontroli sądu administracyjnego na warunkach określonych w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA. Sąd przypomniał także, że w takiej sytuacji przed wniesieniem skargi do sądu należy zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca przewlekłe prowadzenie postępowania. Organ pierwszej instancji nie miał bowiem obowiązku orzeczenia o zwrocie nienależnej opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w formie decyzji administracyjnej. Zwrot wyżej wymienionej opłaty jest czynnością materialno-techniczną. Podkreślić należy, że organ wezwał skarżącą do wskazania numeru konta bankowego, na które powinien nastąpić zwrot nienależnie uiszczonych opłat za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. W interesie skarżącej było potwierdzenie lub wskazanie właściwego rachunku bankowego, tak by organ mógł dokonać zwrotu. Skarżąca jednak tego nie uczyniła. Nie może zatem czynić organowi zarzutu, że opłata nie została zwrócona, ani oczekiwać wydania decyzji w tej sprawie.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.