Uzasadnienie
W dniu 13 października 2006 r. A.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego trojgu dzieciom skarżącego. Prezydent Miasta nie wyjaśnił, dlaczego zwleka z wydaniem decyzji mimo upływu ponad 36 dni.
W odpowiedzi na skargę Wiceprezydent Miasta wyjaśnił, że A.J. wniosek o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów złożył w dniu 31 sierpnia 2006 r. W dniu 4 września 2006 r. wysłana została do A. J. informacja, że wniosek rozpatrywany będzie w terminie 30 dni od daty określonej w ust. 3 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Miasto, tj. od dnia 15 września. W związku z tym, że na dzień 15 października 2006 r. nie otrzymano środków finansowych pochodzących z budżetu Państwa przeznaczonych na dofinansowanie świadczeń realizowanych w ramach systemu pomocy materialnej o charakterze socjalnym, wszystkie osoby, które złożyły wniosek o przyznanie pomocy materialnej – w tym A.J. – otrzymały informację, że decyzje dotyczące przyznania stypendiów zostaną wydane w terminie do 15 listopada 2006 r. A.J. otrzymał ww. pismo w dniu 16 października 2006 r.
W dniu 23 października 2006 r. organ otrzymał decyzję budżetową Wojewody nr [...] zwiększającą plan dotacji celowej przeznaczonej na dofinansowanie świadczeń realizowanych w ramach systemu pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym. W związku z tym decyzje dotyczące przyznania stypendiów socjalnych zostaną wydane do 15 listopada 2006 r.
Ponadto organ załączył do skargi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 r. dotyczące zażalenia A.J. na niezałatwienie w terminie sprawy wniosku z dnia 31 sierpnia 2006 r., w którym SKO postanawia uznać zażalenie za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jako zasadna zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w wydaniu decyzji w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego trojgu dzieciom A.J. na jego wniosek z dnia 31 sierpnia 2006 r.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego paragrafu. Zatem sąd rozpatruje skargi na bezczynność organu w sprawach dotyczących wydania decyzji administracyjnej, postanowienia wydawanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W przypadku skarg na bezczynność organów kontrola sprawowana przez sądy administracyjne ogranicza się do zbadania, czy postępowanie organu zaskarżane jako bezczynność nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zatem w przedmiotowej sprawie sąd obowiązany był zbadać, czy po złożeniu przez A.J. wniosku z dnia 31 sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta prowadził postępowania administracyjne w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego dzieciom A.J. zgodnie z prawem.
Stosownie do art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., organy administracji załatwiają sprawę przez wydanie decyzji (chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej), ale tylko w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych (art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a.), co oznacza, że forma działania organów ma wynikać z prawa materialnego. Inaczej mówiąc wydanie decyzji administracyjnej uzależnione jest od ustalenia, czy istnieje sprawa administracyjna i czy organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia.
Należy stąd wnioskować, że do bezczynności organów dochodzi wówczas, gdy z przepisu prawa materialnego z zakresu administracji publicznej wynika zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w przewidzianym w przepisach ogólnych (art. 35 k.p.a.) lub szczególnych – terminie. Zaskarżoną bezczynność organu należy zatem analizować pod względem istnienia w porządku prawnym zobowiązania organu do działania.
Stwierdzić należy, że w świetle art. 90m oraz art. 90n ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) na wniosek A.J. z dnia 31 sierpnia 2006 r. w sprawie przyznania stypendium szkolnego jego trojgu dzieciom, Prezydent Miasta był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej.
Zagadnienie bezczynności organu administracji publicznej wypływa ze sformułowanej w art. 12 k.p.a., zasady szybkości działania. Jako uszczegółowienie tej zasady i celem wzmocnienia sytuacji strony postępowania administracyjnego wprowadzono maksymalne terminy załatwiania spraw (art. 35 § 3 k.p.a.) oraz instytucję zawiadamiania stron o przypadkach niezałatwienia spraw w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.).
W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.).
Stwierdzić należy, że organ, którego bezczynność zaskarżył A.J., nie postąpił w przewidziany w powyżej przytoczonych przepisach sposób. Wprawdzie nie załatwiwszy sprawy w terminie, zawiadomił stronę pismem z dnia 12 października 2006 r. o tym fakcie i podał nowy termin załatwienia sprawy – 15 listopada 2006 r., jednakże rozprawa sądowa w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej odbyła się w dniu 28 listopada 2006 r. i na ten dzień nie można stwierdzić, by wydana została decyzja Prezydenta Miasta w przedmiocie stypendium szkolnego. Organ zawiadomił stronę, że taka decyzja zostanie wydana do dnia 15 listopada 2006 r., natomiast skarżący na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. oświadczył, że dotąd zarówno decyzji, jak również należnego dzieciom stypendium szkolnego nie otrzymał. Na rozprawie nie stawił się nikt w imieniu Prezydenta Miasta, kto udzieliłby informacji na ten temat.
Ustaliwszy zatem, że do dnia 28 listopada 2006 r. brak jest dowodu na wydanie przez Prezydenta Miasta w spornej sprawie decyzji, sąd stwierdził, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w świetle art. 37 k.p.a. w związku z art. 90m i art. 90n ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).
Ubocznie należy dodać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając postanowienie nr [...], orzekało według stanu na dzień 23 października 2006 r., kiedy to Prezydent Miasta rzeczywiście nie pozostawał jeszcze w bezczynności, po dniu 15 listopada 2006 r. stan ten uległ zmianie.
Uznawszy zatem, że Prezydent Miasta naruszając przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a., pozostaje w bezczynności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie przepisu art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.