Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ utrzymuje czteroosobową rodzinę tylko z wynagrodzenia za pracę ([...] zł). Skarżący zaznaczył, że w 2000 r. kiedy prowadził działalność gospodarczą, do jego firmy dokonano włamania i skradziono [...]. Wskutek wstrzymania dostaw przez firmę [...] zmuszony został do zwolnienia pracowników i zaniechania dalszej działalności. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną oraz dwojgiem kształcących się dzieci. Zaznaczył, że w skład jego majątku wchodzi działka o pow. [...] ha zabudowana budynkiem mieszkalno-gospodarczym, poza tym nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Jako źródło dochodów rodziny skarżący wskazał swoje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto oraz stypendium córki (w czasie roku akademickiego) w kwocie [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 (1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. W związku z powyższym, pismem z dnia 17 lipca 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, w tym: zaświadczenia zakładu pracy o wysokości miesięcznego wynagrodzenia skarżącego w kwocie brutto i netto z okresu ostatnich trzech miesięcy; wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich braku złożenie stosownego oświadczenia; zaświadczenia właściwego urzędu pracy o rejestracji żony skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku /od jakiej daty/; oświadczenia skarżącego wskazującego rodzaj i wysokość miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego oraz oświadczenia wykazującego powierzchnię budynku mieszkalnego i gospodarczego /każdego z nich odrębnie/ w m2.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał zaświadczenie pracodawcy ([...]) z dnia 8 sierpnia 2013 r., poświadczające że jest zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu spółki od dnia [...] r. na umowę o pracę i otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w kwocie [...] zł brutto. Nadesłał również pismo z dnia 8 sierpnia 2013 r., w którym on i jego żona złożyli oświadczenie, że nie posiadają żadnych oszczędności w domu, ani w banku.
Podnieść w tym miejscu należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym.
W świetle informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikających z nadesłanych dokumentów stwierdzić należy, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny (w szczególności odnośnie stanu majątkowego, wysokości realnych dochodów osiąganych z tytułu pracy, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne i źródeł ich finansowania, statusu żony skarżącego). Skarżący wykonał jedynie częściowo wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń.
Skarżący nie nadesłał zaświadczenia urzędu pracy o uznaniu jego żony za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, jak również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Złożone przez skarżącego i jego żonę oświadczenie, że nie posiadają oszczędności, nie jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia, że nie posiadają rachunków bankowych. Skarżący nie wyjawił również wielkości swego majątku, nie wskazał bowiem jaką ma powierzchnię należący do niego budynek mieszkalny i gospodarczy, nie podał również jakie są miesięczne stałe koszty utrzymania koniecznego jego gospodarstwa domowego.
Ponadto, mimo wezwania o nadesłanie zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy w kwocie brutto i netto, nadesłał zaświadczenie o wynagrodzeniu za jeden miesiąc tylko w kwocie brutto.
Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając wszystkich żądanych dokumentów, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa.
Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.