Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2005 r. K. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie wyłączenia organu. W uzasadnieniu wskazał, że złożył do Ministra Finansów wniosek, w trybie art. 130 § 3 i art. 131 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz.
60) - dalej powoływanej jako ord. pod., o wyłączenie ze sprawy [...] s.c. Izby Skarbowej w Z.. Następnie przedstawił zarzuty skierowane do Izby Skarbowej i uzasadniające ten wniosek. Jego zdaniem Minister Finansów naruszając art. 139 § 1, art. 207 § 1, art. 210 § 1 pkt 1 - 8, art. 210 § 4 ord. pod. nie wydał do momentu złożenia skargi nie wydał żadnej decyzji. Strona zwróciła także uwagę, że Minister Finansów nie przedstawił wyników kontroli przeprowadzonej w Izbie Skarbowej pod kątem powiązań osobowych i majątkowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej powoływanej jako u.p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu, zatem zastosowanie do niej mógłby mieć art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. Jednakże warunkiem uznania, że przedmiotowa kwestia mieść się w kognicji sądów administracyjnych jest stwierdzenie, że Minister Finansów miałby obowiązek wydania aktów lub dokonania czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 u.p.p.s.a. Co więcej - w tych warunkach skarga na bezczynność organu jest jednak dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo Zakamycze 2005, str. 28).
Rozważania przedstawione wyżej prowadzą do wniosku, że konieczne jest ustalenie, czy Minister Finansów ma obowiązek wydać jeden z aktów lub dokonać czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 u.p.p.s.a. W tym celu należy przeprowadzić analizę przepisów art. 130 - 132 ord. pod. regulujących kwestie wyłączenia pracownika organu podatkowego oraz organu podatkowego mając na uwadze, że wniosek złożony do Ministra Finansów dotyczył organu podatkowego - Izby Skarbowej.
Przede wszystkim należy wskazać, że przepisy art. 130 - 132 ord. pod. nie przewidują możliwości wyłączenia Izby Skarbowej (po zmianach organizacyjnoprawnych Dyrektora Izby Skarbowej). Organami podatkowymi, które mogą podlegać wyłączeniu są m. in. Naczelnik Urzędu Skarbowego, Naczelnik Urzędu Celnego, Wójt, Burmistrz (Prezydent Miast). Ustawa nie zawiera jednakże przepisu, który by nakazywał wyłączyć Izbę Skarbową, czy Dyrektora Izby Skarbowej. Nie ma zatem podstaw do wydania w takiej sytuacji postanowienia w przedmiocie wyłączenia lub dokonania takiego wyłączenia w formie czynności organu administracji publicznej. Brak takiego obowiązku skutkuje brakiem kognicji sądu administracyjnego w tego typu sprawie. Nawet gdyby przyjąć, że Minister Finansów miał obowiązek wydać postanowienie odmawiające to na takiego postanowienie nie przysługiwałoby zażalenia (ustawa go nie przewiduje), zatem również nie zmieściłoby się w przedstawionym wyżej katalogu.
Brak kognicji sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie oznacza dla strony braku ochrony w przypadku, gdyby jej prawo do bezstronnego rozpoznania sprawy zostało naruszone. Ta ochrona musi być jednak realizowana w inny sposób. Takim sposobem jest podnoszenie stosownych zarzutów w odwołaniach od decyzji organów, których dotyczyły wnioski i pisma strony. Także na etapie postępowania sądowoadministracyjnego można i trzeba zgłosić stosowny zarzut, tak aby sąd administracyjny mógł go wziąć pod uwagę oceniając legalność zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie podkreśla się, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana przez pracownika lub przez organ podatkowy podlegający wyłączeniu stosownie do art. 130-132 Ordynacji podatkowej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 125/03, publ. LEX OMEGA nr 108619).
Na marginesie konieczna jest wzmianka, iż w związku z niedopuszczalnością skargi wniosek o przyznanie prawa pomocy nie będzie rozpoznawany. Odrzucenie skargi z powyższej przyczyny jest rozstrzygnięciem formalnym kończącym postępowanie przed Sądem I instancji. W tych stanie rzeczy rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bezprzedmiotowe bowiem skutkowałoby prowadzeniem postępowania incydentalnego w sytuacji gdy postępowanie główne zostało zakończone. Taka sytuacja nie może mieć miejsca.
Z tych względów Sąd, na podstawie wyżej powołanych przepisów u.p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.