Uzasadnienie
W skardze z dnia 22 marca 2019 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, A. M. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżąca) zarzuciła Wojewodzie D. przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (wraz z dokumentacją) strona złożyła w D. Urzędzie Wojewódzkim we W. w dniu 29 czerwca 2018 r.
Pismem z dnia 24 września 2018 r. strona wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Pismem z dnia 16 stycznia 2019 r. Wojewoda D. działając na podstawie art. 37 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: k.p.a.) przesłał ponaglenie do organu wyższego stopnia.
Pismem z dnia 27 marca 2019 r., realizując obowiązek z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r., poz. 2094, dalej: ustawa o cudzoziemcach), organ wystąpił do służb mundurowych o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z tego samego dnia poinformowano również stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania administracyjnego, który został wyznaczony na dzień 26 maja 2019 r. Przedłużenie terminu załatwienia sprawy uzasadniono koniecznością zrealizowania obowiązku zasięgnięcia opinii i uzyskania informacji od innych organów na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach.
Składając skargę na przewlekłość postępowania w sprawie skarżąca zarzuciła naruszenie – art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy.
Wskazując na powyższe strona wniosła o:
- 1. zobowiązanie Wojewody D. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;
- 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;
- 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a.;
- 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W rozwinięciu zarzutów skargi skarżąca podniosła, że postępowanie w sprawie z jej wniosku trwa już dziewięć miesięcy. W toku tego postępowania doszło do naruszenia art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a, art. 10 k.p.a. oraz wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania do organów podatkowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej skarżąca zwróciła uwagę, że przewlekłość postępowania w sprawie narusza jego dobra osobiste, tj. prawo do zamieszkania, prawo do pracy, prawo do swobodnego poruszania się na terytorium RP (i poza nim), a także, uniemożliwia dysponowanie dokumentami potwierdzającymi fakt legalnego pobytu w Polsce.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D.wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Wniesiona przez stronę skarga na przewlekłość Wojewody D. w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 29 czerwca 2018 r. okazała się uzasadniona.
Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia w sytuacji gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Postępowanie noszące cechę przewlekłości to zatem takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to, narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, CBOSA). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA).
Warto również w tym miejscu dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. A zatem, fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie konkretnego postępowania.
W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej związanej ze złożonym przez stronę wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, przez okres znacząco przekraczający ramy czasowe z art. 35 k.p.a. organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia tego wniosku. Dopiero po dziewięciu miesiącach od dnia złożenia wniosku, a przy tym, dopiero w następstwie wniesionego przez stronę ponaglenia (bo w dniu 27 marca 2019 r.) organ podjął pierwszą czynność procesową w sprawie tj.: skierował do służb mundurowych zapytanie odnośnie do tego, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Na tym też dopiero etapie organ zrealizował obowiązek z art. 36 k.p.a., tj. poinformował stronę o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, wyznaczył przewidywany termin załatwienia sprawy (ustalając go na dzień 26 maja 2019 r.), a także poinformował o możliwości i sposobie uzyskania stempla do paszportu (strona zwracała się do organu z prośbą o informację na temat możliwości wbicia stempla do paszportu już w piśmie z dnia 26 lipca 2018 r.). Wypada też dodać, że wszystkie te czynności procesowe zostały podjęte w sprawie dopiero po upływie pięciu miesięcy od wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie.
Przedstawiona chronologia czynności organu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w kontrolowanym postępowaniu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12 k.p.a. Niewątpliwie, podejmując czynności procesowe w tak odległym czasie od daty złożenia wniosku organ dopuścił się przewlekłości w postępowaniu wszczętym żądaniem strony albowiem podjęte przez organ czynności zmierzające do załatwienia sprawy powinny były zostać podjęte niezwłocznie po złożeniu wniosku. Procedura wystąpienia z zapytaniem do służb mundurowych stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawach tego rodzaju, a zainicjowanie tej procedury w sprawie dopiero w dniu 27 marca 2019 r. nie może stanowić uzasadnienia dla przedłużenia terminu zakończenia postępowania, które z tego właśnie powodu organ wydłużył do dnia 26 maja 2019 r. Podkreślić należy, że wskazane wyżej czynności procesowe organu były dotychczas jedynymi czynnościami zmierzającymi do merytorycznego rozpoznania wniosku, a sprawa wciąż jest w toku.
Jako zatem zupełnie uzasadniony ocenić należy zarzut skargi co do tego, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie z wniosku strony, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.
Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w pkt II wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.
W nawiązaniu do stanowiska organu prezentowanego w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa.
Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku).
Na wniosek strony Sąd przyznał jej sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt IV wyroku) uznając, że przyznana kwota 1.000 zł w sposób dostateczny zrekompensuje stronie krzywdy moralne związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie jej wniosku. W ocenie Sądu, żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości maksymalnej było żądaniem zbyt wygórowanym.
O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej (tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego) sumę 597 zł składają się – kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.