Uzasadnienie
Skarżący (małoletni N. R.) – reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego A. R. (ojca), wniósł skargę na przewlekłość postępowania Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ), w związku ze sprawą z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, złożonego 23.03.2018 r.
Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1, art. 52 § 2 i art. 54 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Na tej podstawie wniósł o:
- 1. zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;
- 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;
- 3. przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od Wojewody sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 k.p.a.
- 3. zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Reprezentując skarżącego profesjonalny pełnomocnik uzasadnił wnioski i zaprezentował stanowisko procesowe w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, opisując podejmowane w sprawie czynności oraz wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga na przewlekłość postępowania organu w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 23.03.2018 r. do Wojewody wpłynął wniosek małoletniego skarżącego w sprawie. Wobec bezczynności organu pełnomocnik skarżącego zwrócił się pismami z 19.11.2018 r., 28.11.2018 r. i 02.01.2019 r. o udzielenie informacji na temat etapu prowadzonego w sprawie postępowania. Pisma pozostały bez odpowiedzi. Dopiero pismem z 15.04.2019 r. organ wezwał przedstawiciela ustawowego skarżącego do uzupełnienia braków formalnoprawnych wniosku poprzez uzupełnienie brakującego podpisu na wniosku. Przedstawiciel ustawowy uzupełnił wniosek zgodnie z wezwaniem w wyznaczonym terminie. Pomimo uzupełnienia wniosku organ pozostał bierny i nie podjął żadnych dalszych czynności w sprawie. Wezwane z 15.04.2019 r. pozostało jedyną czynnością urzędową, którą organ podjął w niniejszej sprawie przed złożeniem niniejszej skargi, i to pomimo tego, że pełnomocnik skarżącego kolejnymi pismami zwracał się o zakończenie postępowania i wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem oraz przedkładał kolejne dokumenty w sprawie.
Należnej aktywności ze strony organu nie wymusiło również złożenia ponaglenia. Istotną pozostaje również okoliczność, że ojcu skarżącego – A. R., mocą decyzji z 5.08.2019 r., udzielono zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Dopiero pismem z 25.11.2019 r. organ poinformował o przewidywanym terminie zakończenia postępowania (24.01.2020 r.) oraz wezwał o dostarczenie aktualnej legitymacji szkolnej małoletniego skarżącego, przetłumaczonego aktu urodzenia oraz potwierdzenie posiadania aktualnego, opłaconego ubezpieczenia zdrowotnego.
Powyższe okoliczności wskazują, że - na dzień wniesienia skargi – Wojewoda dopuścił się przewlekłość postępowania. Dodatkowo należy wskazać, że także ponaglenie do organu wyższego stopnia organ administracji publicznej przesłał z oczywistym uchybieniem terminu wskazanego art. 37 § 4 k.p.a.
Przedstawiona charakterystyka prowadzonego w sprawie postępowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w jego przebiegu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 i art. 36 k.p.a.
Nie podejmując żadnej czynności procesowej przez przeszło rok od dnia złożenia wniosku, a nadto, nie załatwiając sprawy do dnia wydania wyroku, organ administracji publicznej w sposób oczywisty i rażący naruszył treść art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., a także treść art. 12 k.p.a. Skutkiem tych naruszeń jest naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także, wyrażonej w treści art. 6 k.p.a. zasady praworządności. Jako uzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi co do przewlekłego sposobu prowadzenia postępowania w sprawie. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd stwierdził przewlekłość Wojewody D. w prowadzeniu postępowania z wniosku strony, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I wyroku.
Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w pkt II wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, Sąd wziął pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Wskazać również należy za poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z 24.05.2019r., sygn. akt I OSK 2553/17, że pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., w odniesieniu do przewlekłości postępowania, należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, nie znajduje usprawiedliwienia tak długotrwała – jak w okolicznościach analizowanej sprawy – zwłoka organu w dokonaniu oceny samej tylko kompletności wniosku. Problemy kadrowe, powoływane przez organ od wielu lat, nie mogą stanowić uzasadnienia dla oczywistych przypadków naruszenia przez organ zasady szybkości postępowania.
Ponadto zdaniem Sądu, sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego nie należała do spraw skomplikowanych wymagających szerokiego postępowania dowodowego. Nadto akta sprawy nie dają żadnej podstawy do stwierdzenia, że do tak znaczącej zwłoki przyczynił się skarżący. Przeciwnie, to skarżący, był aktywnym uczestnikiem postępowania, co jednak nie zostało odwzajemnione ze strony organu.
Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie czternastu dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku).
Działając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł (pkt IV wyroku) uznając, że kwota ta w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku. Na wysokość przyznanej sumy pieniężnej wpłynął czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku, a także, utrwalona w Sądzie praktyka przyznawania wysokości sum pieniężnych w podobnych sprawach. Należy dodać, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27.11.2019 r., sygn. akt II SAB/Go 188/19). Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13.11.2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19). Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że o przyznaniu sumy pieniężnej Sąd może orzec z urzędu lub na wniosek strony.
O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).