Uzasadnienie
W skardze z dnia 27 marca 2019 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Y. D. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) zarzucił Wojewodzie D. przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę strona złożyła w D. Urzędzie Wojewódzkim we W. w dniu 30 stycznia 2017 r.
Pismem z dnia 17 marca 2017 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, informując jednocześnie o przewidywanym terminie zakończenia postępowania wyznaczonym na dzień 30 maja 2017 r. W tym też dniu, realizując obowiązek z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach), organ wystąpił do właściwych organów o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W dniu 10 grudnia 2018 r. strona wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Składając skargę na przewlekłość postępowania w sprawie skarżący zarzucił naruszenie – art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.) poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy.
Wskazując na powyższe strona wniosła o:
- 1. zobowiązanie Wojewody D. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;
- 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;
- 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a.;
- 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W rozwinięciu zarzutów skargi skarżący podniósł, że postępowanie w sprawie toczy się przed Wojewodą D. już dwa lata. W toku tego postepowania skarżący został pozbawiony możliwości czynnego uczestniczenia w tym postępowaniu, jak również, prawa do uzyskania informacji o toczącym się postępowaniu. Poprzez opieszałość w rozpoznaniu wniosku strony organ naruszył art. 35 § 3 k.p.a.a, a także, zasadę zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a) oraz zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
Skarżący podniósł również, że przewlekłość w rozpoznaniu złożonego przez niego wniosku narusza dobra osobiste wnioskodawcy, tj. prawo do zamieszkania, prawo do swobodnego poruszania się na terytorium RP (i poza nim), a także, uniemożliwia dysponowanie dokumentami potwierdzającymi fakt legalnego pobytu w Polsce. Naruszenie tych dóbr osobistych uzasadnia żądanie skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej z art. 149 § 2 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Wniesiona przez stronę skarga na przewlekłość Wojewody D. w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 30 stycznia 2017 r. okazała się uzasadniona.
Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia w sytuacji gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Postępowanie noszące cechę przewlekłości to zatem takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to, narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, CBOSA). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA).
Warto również w tym miejscu dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. A zatem, fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie konkretnego postępowania.
W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej związanej ze złożonym przez stronę wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Jak wynika z akt sprawy, wspomniany wniosek (wraz z dodatkową dokumentacją) wpłynął do organu w dniu 30 stycznia 2017 r. Organ dopiero po upływie półtora miesiąca od daty wpływu wniosku, bo w dniu 17 marca 2017 r. wystąpił do właściwych organów z zapytaniem, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Należy zaznaczyć, że procedura wystąpienia przez organ na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawach tego rodzaju a zatem, wdrożenie tej procedury z tak dużym opóźnieniem względem złożenia wniosku niewątpliwie nie było działaniem realizującym postulat szybkości postępowania.
Należy również dodać, że jakkolwiek przed upływem dwóch miesięcy od daty złożenia wniosku organ pismem z dnia 17 marca 2017 r. poinformował stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania (wyznaczając ten termin na dzień 30 maja 2017 r.), to jednocześnie, oprócz zawartego w tym piśmie wezwania do przedłożenia dodatkowej dokumentacji organ w istocie nie podejmował w sprawie żadnych innych czynności procesowych. W szczególności, nie ocenił kompletności dokumentów jakie zostały nadesłane przez stronę w następstwie skierowanego do niej pisma z dnia 17 marca 2017 r., ani też, nie podjął żadnych czynności procesowych związanych z formalnym zakończeniem sprawy. Jak wynika z akt sprawy, oprócz dokumentów nadesłanych w następstwie wezwania z dnia 17 marca 2017 r. strona z własnej inicjatywy przedłożyła dokumentację, którą uznała za istotną z punktu widzenia powodzenia jej wniosku. Pomimo wykazanych starań strony w skompletowaniu wniosku, a także, otrzymanej odpowiedzi z Komendy Wojewódzkiej Policji we W. (pismo z dnia 30 marca 2017 r.) o braku przesłanek wskazujących na to by pobyt wnioskodawcy na terytorium RP stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, organ nie wywiązał się ze wskazanego w piśmie z dnia 17 marca 2017 r. terminu załatwienia sprawy (do dnia 30 maja 2017 r,) ani też nie poinformował strony o przyczynach tego stanu rzeczy.
Z akt sprawy nie wynika również, by organ wykonał obowiązek przekazania ponaglenia z dnia 7 grudnia 2018 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 10 grudnia 2018 r.) do czego zobowiązuje treść art. 37 § 4 k.p.a.
Przedstawiona charakterystyka postępowania prowadzonego w sprawie nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w kontrolowanym postępowaniu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a.
Jako zatem uzasadniony ocenić należy zarzut skargi co do tego, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie z wniosku strony, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.
Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w pkt II wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od dłuższego już czasu nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa.
Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku).
Na wniosek strony Sąd przyznał jej sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt IV wyroku) uznając, że przyznana kwota 3.000 zł w sposób dostateczny zrekompensuje jej krzywdy moralne związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie jej wniosku. W ocenie Sądu, żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości maksymalnej było żądaniem zbyt wygórowanym.
O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej (tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego) sumę 597 zł składają się – kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.