Uzasadnienie
W skardze z dnia 3 kwietnia 2019 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Y. A. K. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżąca) zarzuciła Wojewodzie D. przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Formułując zarzuty skargi skarżąca wskazała na naruszenie następujących przepisów prawa: art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a.
W rozwinięciu tych zarzutów podniesiono, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony w dniu 27 grudnia 2017 r. W dniu 28 sierpnia 2018 r., Wojewoda S. przekazał ten wniosek Wojewodzie D. zgodnie z właściwością. W dniu 3 kwietnia 2019 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Wskazując na powyższe strona wniosła o:
- 1. stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania;
- 2. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku;
- 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w kwocie 15.000 zł;
- 5. skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym;
- 6. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Wniesiona przez stronę skarga na przewlekłość Wojewody D. w rozpoznaniu jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP okazała się uzasadniona.
Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie, które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia m.in. w sytuacji, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Postępowanie noszące cechę przewlekłości to zatem takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to, narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, CBOSA). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA).
Warto również w tym miejscu dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. A zatem, fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie konkretnego postępowania.
W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej związanej ze złożonym przez stronę wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o udzielenie zezwolenia strona złożyła w S. Urzędzie Wojewódzkim w K. w dniu 27 grudnia 2017 r. Do dokumentacji dołączyła m.in. odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] z obywatelem Polski. Postępowanie jakie w sprawie prowadził Wojewoda S. ukierunkowane było przede wszystkim na zweryfikowanie tego, czy małżeństwo strony z obywatelem Polski nie miała charakteru fikcyjnego. Ustaleniu tej przesłanki służyło m.in. przesłuchanie strony, jej małżonka oraz przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu deklarowanym jako miejsce zamieszkania. Na skutek czynności podjętych w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990; dalej: ustawa o cudzoziemcach) Wojewoda S. dysponował informacją, że pobyt strony na terenie RP nie będzie stanowić zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, albo, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Oczywiście, Wojewody D. nie może obciążać kwestią oceny sprawności postępowania prowadzonego w sprawie przez inny organ (Wojewodę S.), niemniej, trzeba zauważyć, że Wojewoda D. jest odpowiedzialny za sprawność załatwienia sprawy z wniosku strony po tym, jak wniosek został przekazany temu organowi do rozpoznania przez Wojewodę S. W odpowiedzi na skargę organ przyznaje, że wniosek strony został przekazany Wojewodzie D. do rozpoznania w dniu 31 sierpnia 2018 r. Od tej zatem daty należy dokonywać oceny sprawności prowadzenia przez Wojewodę D. postępowania zainicjowanego wnioskiem. W tym kontekście należy podnieść, że, jak wynika z akt sprawy, od momentu przekazania wniosku, Wojewoda D. nie podjął żadnej czynności procesowej w sprawie. Nie zakończył postępowania, ani też, nie wezwał strony do ewentualnego przedłożenia dodatkowej dokumentacji. Wypada zauważyć, że większość zgromadzonych dowodów w sprawie została przeprowadzona przez Wojewodę S., a zatem powinnością Wojewody D. była ocena zebranego materiału dowodowego oraz podjęcie na tym tle określonych czynności procesowych. Tymczasem, akta sprawy wskazują na całkowitą bierność organu w tym zakresie.
Wskazane okoliczności uzasadniały przyjęcie, że w kontrolowanej sprawie Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej, a przewlekłość ta miała charakter rażący. Świadczy bowiem o zupełnym ignorowaniu przez organ jego obowiązków i zasad wynikających z art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. Wskazując na powyższe, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt I i II wyroku.
Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od dłuższego już czasu nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku).
Działając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł, o czym orzekł w pkt IV wyroku. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2104/17, CBOSA). Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznała strona na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. W ocenie Sądu, żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł było żądaniem zbyt wygórowanym.
O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej (tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego) sumę 597 zł składają się – kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.