Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z 20 lutego 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 26.02.2019 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. (dalej także: organ administracji) postępowania w sprawie z wniosku A. T. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Jak wynika z akt sprawy 1 kwietnia 2019 r. do D. Urzędu Wojewódzkiego we W. wpłynął wniosek z 17 stycznia 2019 r. A. T. (dalej: Strona, Skarżący), obywatela Ukrainy, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski w celu podjęcia pracy w A (załącznik nr 1 do wniosku). Do wniosku Strona dołączyła ponadto: kserokopię paszportu, informację Starosty, potwierdzenie ubezpieczenia, potwierdzenie opłaty za wniosek.
Pismem z 12 lipca 2019 r. pełnomocnik Strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i bezczynność organu administracji. Wskazał, że Strona wniosek złożyła 3 marca 2019 r. i mimo upływu 4 miesięcy Wojewoda nie wydał decyzji, ani nie wykonał żadnej czynności w sprawie. Ponaglenie organ administracji przekazał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z 22 lipca 2019 r., wskazując na duży napływ tego rodzaju wniosków i konieczność procedowania w wielu sprawach jednocześnie.
Pismem z 22 lipca 2019 r. organ administracji wezwał Stronę do osobistego stawiennictwa oraz do uzupełnienia wniosku o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w części A pkt 5 i pkt 20, dostarczenie 4 fotografii oraz przedstawienie ważnego dokumentu podróży, wyznaczając 7 dniowy termin pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 30 lipca 2019 r. Strona stawiła się w siedzibie organu administracji i uzupełniała wskazane w piśmie z 22 lipca 2019 r. braki wniosku.
Pimenem z 26 wrześnie 2019 r. organ administracji, działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.), wystąpił do: Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we W. oraz do Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w Krośnie O. o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ponadto także pismem z 26 września 2019 r. wezwał Stronę ponownie do uzupełnienia dokumentów, tym razem o uzupełnienie dokumentów dotyczących potwierdzenia posiadania zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium Polski, potwierdzenia posiadania ubezpieczenia zdrowotnego, potwierdzenia spełnienia wymagań stawianych kandydatom, zawartych w informacji Starosty, tj. potwierdzenia posiadania wykształcenia wyższego teatralnego, doświadczenia zawodowego oraz znajomości w stopniu bardzo dobrym j. polskiego.
Na uzupełnienie dokumentów organ wyznaczył 14 dniowy termin pod rygorem podjęcia decyzji pobytowej niezgodnej z żądaniem na podstawie posiadanych dokumentów. Poinformowano też Stronę, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 20 grudnia 2019 r.
Strona 17 października 2019 r. uzupełniła dokumenty, składając: umowę najmu lokalu mieszkalnego, oświadczenie do umowy najmu oraz dokumenty dotyczące ubezpieczenia i wyjaśniła, że informacja Starosty jest w trakcie wyrabiania i po jej uzyskaniu zostanie przedłożona. Pismem z dnia 29 października 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 1.11.2019 r.) Strona uzupełniła dokumenty o informację Starosty, potwierdzenie zatrudnienia, oświadczenie o przedłużeniu umowy najmu lokalu mieszkalnego.
Pismem z 8 listopada 2019 r. organ administracji wezwał ponownie Stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie przez Stronę wymagań stawianych kandydatom, zawartych w informacji Starosty, tj. potwierdzenie posiadania wykształcenia wyższego teatralnego, doświadczenia zawodowego oraz znajomości w stopniu bardzo dobrym j. polskiego. Wyznaczono termin 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie posiadanych dokumentów.
Pełnomocnik Strony pismem z 19 listopada 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 21.11.2019 r.) poinformował Wojewodę D., że zgodnie z aktualną informacją Starosty, którą Strona przesłała pismem z 29 października 2019 r., Strona spełnia wszystkie zawarte w niej wymogi, nie ma zatem potrzeby uzupełniania wniosku o dokumenty wskazane w wezwaniu z 8 listopada 2019 r. (doręczone w dniu 13.11.2019 r.). Kolejnymi pismami z 20 listopada 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 22.11.2019 r.) oraz z 2 stycznia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 7.01.2020 r.) pełnomocnik Strony wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., która wpłynęła od Wojewody D. 26 lutego 2020 r., Skarżący, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym, wniósł o:
- – stwierdzenie, przewlekłości prowadzonego postępowania, skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku Skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy;
- – stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- – zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie;
- – przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 15.000 zł, na podstawie art. 149 §1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.);
- – skierowanie sprawy do rozpozna w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy;
- – zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że od momentu złożenie wniosku przez Stronę upłynęło prawie 12 miesięcy, a nadal Strona nie otrzymała decyzji. W sprawie nie podejmowano czynności wystarczająco szybko, a sama sprawa prowadzona była w sposób przewlekły. Organ rażąco przekraczał terminy, nie informował Strony o przyczynach przekroczenia terminów. Strona od wielu miesięcy była ignorowana przez Wojewodę D. Naruszenie norm prawnych dotyczących terminów rozpoznania sprawy przez organ winno się wiązać, zdaniem Strony, z nałożeniem na organ obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, która z jednej strony będzie stanowiła swoistą "karę" dla organu, a z drugiej strony będzie rekompensatą dla Skarżącego za naruszenie jego praw w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę. Fakt znacznej ilości spraw jakie prowadzi Wojewoda nie może być usprawiedliwieniem tak poważnego opóźnienia w załatwieniu sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, nie przedstawiając uzasadnienie swego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Wyjaśnić też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Niniejsza sprawa, ze względu na jej przedmiot (przelękłość) i wniosek Skarżącego o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym, została rozpoznana przez Sąd w tym trybie.
W rozpatrywanej sprawie Skarżący przed wniesieniem skargi z 20 lutego 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 26.02.2020 r.) wniósł ponaglenie – pisma z 12 lipca i 20 listopada 2019 r. oraz 2 stycznia 2020 r. Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc, stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 §1 K.p.a., dopuszczalna i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.
Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.
Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).
W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).
Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania.
Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z przewlekłością postępowania.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że 1 kwietnia 2019 r. wpłynął do organu administracji wniosek Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1 i sprawa nie została zakończona do dnia wniesienia skargi do Sądu, tj. do 20 lutego 2020 r. Wniosek Strony w zakresie spełnienia wymogów formalnych został oceniony dopiero w lipca 2019 r. Dopiero bowiem, po wniesieniu przez Stronę pierwszego ponaglenia (pismo z dnia 12.07.2019 r.) organ administracji pismem z 22 lipca 2019 r. wezwał Stronę do uzupełnienia braków wniosku i przekazał ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Oznacza to, że przez ponad trzy miesięcy od dnia złożenia wniosku Organ administracji nie podejmował żadnych czynności w sprawie, a Strona nie miała informacji, czy w sprawie toczy się postępowanie i kiedy się zakończy. Dopiero wniesienie ponaglenie spowodowało podjęcie przez Wojewodę D. pierwszych wstępnych czynności w sprawie.
Już 30 lipca 2019 r. Skarżący uzupełnił braki wniosku wskazane w piśmie z 22 lipca 2-019 r. Po kolejnych 2 miesiącach, pismem z 26 września 2019 r., organu administracji podjął dalsze czynności w sprawie, tj. wystąpił o informacje o Stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Należy podkreślić, że czynności te winny być podejmowane niezwłocznie po wniesieniu przez Stronę wniosku o pobyt czasowy. Celem tych czynności jest bowiem uzyskanie informacji o cudzoziemcu przebywającym w Polsce. Pismem 26 września 2019 r., a następnie pismem z 8 listopada 209 r. organ wyzywał ponownie Stronę do uzupełnię braków wniosku. Analiza wezwań wskazuje, że organ administracji nie dokonał kompleksowej weryfikacji dokumentów złożonych przez Stronę wraz z wnioskiem i nie ustalił jakie jeszcze dokumenty są konieczne do zakończenia postępowania. Kolejne dokumenty składane przez Stronę, na wezwanie organu administracji, także nie były szczegółowo analizowane, co świadczy o braku koncentracji czynności w ramach prowadzonego postępowania, w konsekwencji takie działanie organu było przyczyną nieuzasadnionego wydłużenia postępowania.
Mimo dostarczenia przez Stronę dokumentów 29 października 2019 r. organ administracji ponownie w listopadzie wzywał do ich przedłożenia. Wyjaśnienia Strony w piśmie z 8 listopada 2019 r., a także ponaglenia z listopada 2019 r. i stycznia 2020 r. doprowadziły ani do zakończenia postępowania w sprawie, ani do wyjaśnienia Stronie przyczyn ponownego żądania dokumentów, które wg Strony okazały się nieaktualne i nie mają znaczenia w sprawie. Należy też wskazać, że wyznaczony przez organ administracji na 20 grudnia 2019 r. (pismo z dnia 26.09.2019 r.) termin zakończenia postępowania nie został dochowany, nie został też wyznaczony nowy termin zakończenia postępowanie.
Organ administracji, nie podejmując żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania najpierw przez ponad 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku do 22 lipca 2019 r., a następnie przez kolejne 2 miesiące od uzupełnieniu wniosku po pierwszym z wezwań (tj. od 30 lipca 2019 r.) do dnia podjęcia dalszych czynności w sprawie (tj. do 26 września 2019 r.) oraz przez kolejne 3 miesiące po uzupełnieniu wniosku po następnych wezwaniach (tj. od 29 października 2019 r.) do dnia wniesienia skargi do Sądu (tj. do 20 lutego 2020 r.), w ocenie Sądu naruszył przepisy art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. Sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych zatem postępowanie winno być zakończone, uwzględniając konieczność pozyskania informacji o Stronie stosownie do przepisów art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w terminie trzech miesięcy. Prowadząc to postępowanie przez okres od dnia 1 kwietnia 2019 r. (od wniesienia wnioski) do 20 lutego 2020 r. (do wniesienia skargi do Sądu), tj. ponad 10 miesięcy Wojewoda D. naruszył wskazane wyżej przepisy K.p.a..
Organ administracji naruszył też przepisy art. 36 K.p.a., bowiem pierwszą informację o przewidywanym, terminie zakończenia postępowania zamieścił dopiero w piśmie z 26 sierpnie 2019 r., (tj. 2 miesiące po upływie trzymiesięcznego terminu załatwienia sprawy), a następnie nie wywiązując się z wyznaczonego przez siebie na 20 grudnia 2019 r. terminu zakończenia postępowania i nie wyznaczając nowego terminu, a także nie informując Strony o przyczynach takiego stanu. Uwzględniając powyżej opisane uchybienia Sąd stwierdził, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W ocenie Sądu tak rozumiane rażące naruszenie prawa wystąpiło w niniejszej sprawie. Wojewoda D. po wpływie wniosku Strony nie podejmował żadnych czynności w sprawie przez ponad 3 miesięcy, w wzywając Stronę do uzupełniania wniosku nie analizował posiadanych już dokumentów, co skutkowało kolejnymi wezwaniami, nie zawsze uzasadnionymi. Takie działanie organu skutkowało przewlekłością postępowania. W ustawowym terminie organ nie podjął nawet czynności w zakresie pozyskania informacji o Stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, te czynności podjął dopiero 26 września 2019 r., tj. po wniesieniu przez Stronę ponaglenia i uzupełnieniu braków wniosku o dokumenty wymienione w pierwszym wezwaniu. Wojewoda nie informował też Strony we właściwym czasie o terminie zakończenia postępowania i przyczynach zwłoki.
Jednocześnie należy przypomnieć, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowi okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji.
Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. W niniejszej sprawie występuje także całkowity brak koncentracji podejmowanych przez organ administracji działań. Wojewoda wzywa Stronę do dokonania określonych czynności w ramach postępowania, ale po dokonaniu tych czynności niezwłocznie i wnikliwie nie bada czy zostały wykonane prawidłowo i czy możliwe jest zakończenie postępowania. Zakres uzupełnienia wniosku, jaki wynika za wezwania z 8 listopada 2019 r., wskazuje, że organ nie przeprowadził kompleksowej analizy dokumentów złożonych przez Stronę w związku z wcześniejszym wezwaniem. Wskazane okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że organ administracji w sposób rażący naruszył przepisy, art. 8 § 1 art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 K.p.a. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z ww. przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło się w pkt II sentencji wyroku.
Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy mając na uwadze trudności w prowadzeniu postępowania w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i epidemii z powodu COVID -19 (pkt III sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu.
Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej), w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu na terytorium Polski.
Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazał, że przyznana kwota będzie stanowić rekompensatę za naruszenie jego prawa w postępowaniu przez Wojewodę. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że rekompensata taka jest Stronie należna. Tak długi okres rozpoznawanie wniosku Strony o zezwolenia na pobyt czasowy, brak reakcji organu administracji na składane przez Stronę dokumenty, w tym dokumenty składane na wezwanie organu, niewątpliwie były dla Strony przyczyną stresu i przekonania, że mimo podejmowania wszelkich wymaganych przez prawo działań nie jest możliwe uzyskanie stanowiska organu administracji w wymaganej prawem formie w rozsądnym czasie. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (500 zł), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy, co znalazło wyraz w pkt IV sentencji wyroku.
Końcowo należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) okres objęty badaniem Sądu nie obejmuje bowiem okresu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę 597 zł składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.