Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 219/09 zwolniono J. J. od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niego radcę prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wyznaczyła pełnomocnika w osobie radcy prawnego B. B., któremu skarżący udzielił pełnomocnictwa do jego reprezentowania. Przyznane wnioskodawcy w powyższej sprawie prawo pomocy nie zostało cofnięte.
Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2009 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 30 grudnia 2009 r., J. J. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu celem wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt III SA/Gd 219/09.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem (art. 39 pkt 1 P.p.s.a.). Skoro w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 219/09 prawomocnie ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego z urzędu, a prawa pomocy nie cofnięto, to biorąc pod uwagę treść żądania wnioskodawcy (wniesienia skargi o wznowienie postępowania), przysługuje mu uprawnienie do korzystania z pomocy uprzednio wyznaczonego radcy prawnego. Pełnomocnik ten jest umocowany do reprezentowania wnioskodawcy w żądanym przez niego zakresie. Z tych względów wniosek w części dotyczącej żądania ustanowienia radcy prawnego z urzędu ocenić należało jako bezprzedmiotowy.
We wniosku o prawo pomocy wniesiono także o zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się do tego żądania podkreślić należy, iż w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 219/09 zwolniono wnioskodawcę od kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy zaś tego postępowania, w ramach którego zostało przyznane. Tym samym prawomocne zakończenie tego postępowania powoduje, że tak przyznane prawo pomocy wygasa. Dlatego też strona rozważając złożenie skargi o wznowienie postępowania, z uwagi na nadzwyczajny charakter tego postępowania, a także z uwagi na rozpoczęcie nowego toku postępowania ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie może powoływać się na przyznane w postępowaniu zwykłym zwolnienie od kosztów sądowych (tak NSA w postanowieniu z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt II FZ 321/08, niepubl.).
Wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego wiąże się z możliwością powstania kosztów z nim związanych, jak choćby wpisu, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.), co w konsekwencji powoduje konieczność merytorycznej oceny złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonego do sprawy o sygn. akt III SA/Gd 220/09 zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia 5 lutego 2009 r., wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Skarżący przebywa obecnie w areszcie śledczym, posiada w depozycie finansowym środki pieniężne w wysokości 442,23 zł, które zostaną mu przekazane w chwili zwolnienia. Ponadto zdeponował na książeczce [...] kwotę 149,58 zł. Podczas osadzenia wnioskodawca nie pracuje.
Biorąc pod uwagę dane zawarte w przedmiotowym wniosku oraz zaświadczeniu Dyrektora Aresztu Śledczego w [...], obrazujące sytuację majątkową skarżącego, uznać należy, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych jakie mogą powstać w przypadku wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
Z tych względów, postępowanie w przedmiocie udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 258 § 1 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rozstrzygniecie zawarte w punkcie II sentencji podjęto na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a.