Uzasadnienie
A. B. (dalej również jako "skarżący") skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnioskiem z dnia 6 lutego 2023 r. wystąpił o ukaranie przez tutejszy sąd Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku.
Uzasadniając wniosek o nałożenie grzywny, A. B. wskazał, że w dniu 6 lutego 2023 r. przybył do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w celu własnoręcznego podpisania korespondencji wysłanej w wiadomościach e-mail. Pism nie udostępniono mu jednak do podpisu, ze wskazaniem, że na tę czynność nie została wyrażona zgoda przez przełożonego osoby, z którą rozmawiał skarżący. Z tego względu, w ocenie skarżącego, Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku powinien zostać ukarany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku grzywną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Wniosek podlega odrzuceniu, jako nie należący do właściwości sądów administracyjnych.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.:Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".
Stosownie do art. 63 p.p.s.a. jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek.
Jednocześnie stosownie do art. 64 § 3 p.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z tych względów wniosek, którego rozpoznanie nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., - który ma w przedmiotowej sprawie odpowiednie zastosowanie - sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z powołanych przepisów wynika, że poza skargą inicjującą postępowania sądowe, poprzez które zaskarża się konkretne akty i czynności organów administracji wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz bezczynność i przewlekłość postępowania, oraz poza sprzeciwem od decyzji kasatoryjnych, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym może być także zainicjowane innymi wnioskami strony. Sądy administracyjne orzekają bowiem także w innych sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Powyższe uregulowania wyznaczają zatem obszar, w zakresie którego sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej. Innymi słowy sądy administracyjne orzekają w sprawach ściśle przez ustawę określonych.
Zatem podstawowym warunkiem skuteczności wniesienia wniosku, który nie jest ani skargą ani sprzeciwem, do których odnosi się art. 3 § 2 i 2 a ustawy p.p.s.a., i rozpoznania go przez sąd administracyjny - jako wszczynającego odrębne postpowanie sądowoadministracyjne - jest zatem ustalenie, czy wniosek ten dotyczy kategorii spraw zastrzeżonych z mocy ustaw do właściwości sądu administracyjnego. Z powołanej wyżej treści art. 63 p.p.s.a. jednoznacznie wynika bowiem, że kompetencja do rozpoznania określonego wniosku musi wynikać wprost z ustawy.
W przedmiotowej sprawie jest zatem istotne, że ani w ustawie p.p.s.a., ani w żadnej innej ustawie szczególnej nie ma przepisów upoważniających sąd administracyjny do wszczęcia postępowania z wniosku o nałożenie kary grzywny na organy czy sędziów sądów powszechnych za niewykonanie lub niewłaściwe wykonywanie obowiązków służbowych - czego w istocie domaga się skarżący. Wniosek skarżącego z dnia 6 lutego 2023 r nie ma tym samym w ocenie Sądu podstawy prawnej.
W p.p.s.a. przewidziano tylko dwa rodzaje wniosków o nałożenie kary grzywny, które wszczynają postępowanie przed sądem administracyjnym.
Po pierwsze, jest to wniosek, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. którym można domagać się nałożenia kary grzywny na organ administracji publicznej, zarzucając mu niezastosowanie się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., to jest w sytuacji nieprzekazania skargi wraz z kompletem akt i odpowiedzią na skargę w ustalonym w ustawie terminie.
Po drugie, jest to skarga, o której mowa w 154 § 1 p.p.s.a. którą można się domagać nałożenia kary grzywny na organ, zarzucając mu niewykonanie wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania.
Pismo skarżącego z dnia 6 lutego 2023 r. nie należy do żadnej z dwóch wskazanych wyżej kategorii wniosków wszczynających przed sądem administracyjnym odrębne postępowanie w przedmiocie nałożenia kary grzywny. Świadczy o tym wprost treść wskazanego pisma. Poprzez złożony wniosek skarżący domaga się bowiem co prawda nałożenia przez sąd administracyjny kary grzywny, lecz za uniemożliwienie podjęcia mu określonych czynności w sprawie skarżącego zawisłej przed sądem powszechnym. Przedmiotowy wniosek nie dotyczy zatem ani obowiązków organów z art. 54 § 2 p.p.s.a., ani też nie jest związany z niewykonaniem określonego wyroku sądu administracyjnego.
W szerszej perspektywie należy wskazać, że przedmiot wniosku skarżącego o ukaranie grzywną Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w związku z niewłaściwym, w ocenie skarżącego, wykonywaniem obowiązków służbowych nie mieści się w żadnej z kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. W ustawie p.p.s.a. ani innych ustawach nie został bowiem nigdzie przewidziany tryb kontroli sądowoadministracyjnej działalności prezesów sądów powszechnych.
Sądy administracyjne nie sprawują kontroli nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych, jak i nadzorem administracyjnym sprawowanym przez ich prezesów, o którym jest mowa w art. 9a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2023 r poz. 217), dalej jako "u.s.p". Wskazany przepis stanowi, że nadzór administracyjny nad działalnością sądów w zakresie zapewnienia właściwego toku ich wewnętrznego urzędowania zapewniają prezesi tych sądów (nadzór wewnętrzny) oraz Minister Sprawiedliwości (nadzór zewnętrzny). Przy czym zewnętrzny nadzór administracyjny – w myśl art. 37f § 1 i 2 u.s.p. – obejmuje analizę i ocenę prawidłowości oraz skuteczności wykonywania przez prezesów sądów wewnętrznego nadzoru administracyjnego, a ponadto wykonywanie czynności niezbędnych ze względu na wystąpienie uchybień w działalności administracyjnej sądów.
Wskazać jednocześnie należy, że w myśl art. 41b § 3 u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu apelacyjnego jest Krajowa Rada Sądownictwa. Skarga na działalność prezesa sądu apelacyjnego podlega zatem rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy u.s.p. oraz wydanego na podstawie art. 41e tej ustawy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 524).
Reasumując, ponieważ wniosek skarżącego nie dotyczył wykonywania zadań administracji publicznej, w formach prawnych poddanych przez ustawodawcę kontroli sądu administracyjnego, Sąd stwierdził, że wniosek ten podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.