Uzasadnienie
R. B. złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o przydzieleniu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "D". W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że Wojskowa Komisja Uzupełnień przyznała mu wojskową kategorię "E", przy czym nie został on przez nikogo poinformowany, że może się odwołać od wydanej decyzji. Posiadanie kategorii "E" trwale wyklucza natomiast możliwość skutecznego ubiegania się o przyjęcie do Wojsk Obrony Terytorialnej, z którymi wnioskodawca chciałby współpracować w zakresie usuwania skutków klęsk żywiołowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.). W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 3 § 3 wskazanej ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Ponadto, zgodnie z art. 63 ustawy p.p.s.a., jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 ustawy p.p.s.a.).
Z wyżej przedstawionych przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą tzw. klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Co istotne, z przepisów rangi ustawowej musi również wynikać możliwość przeprowadzenia postępowania przez sąd administracyjny w sprawie inicjowanej nie skargą a wnioskiem.
W niniejszej sprawie R. B. złożył wniosek o przydzielenie mu przez sąd administracyjny kategorii zdolności do służby wojskowej "D", gdyż posiadana przez niego kategoria "E" (trwała i całkowita niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny) uniemożliwia mu wstąpienie do Wojsk Obrony Terytorialnej.
Biorąc pod uwagę normatywnie określony zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych oraz okoliczności podane przez wnioskodawcę w złożonym do sądu wniosku stwierdzić należy, że merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o zmianę kategorii wojskowej nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powołane wyżej przepisy dostrzec należy podstawową różnicę pomiędzy sprawowaniem kontroli nad działalnością administracji publicznej przez sądy administracyjne, a załatwianiem danej konkretnej sprawy administracyjnej, do czego Sąd nie jest w żaden sposób uprawniony.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 28 ust. 4d ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1541 ze zm.) wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E", przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę, wobec której orzeczona została kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E".
Z mocy tego przepisu tylko przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej, o której mowa w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej uprawniony jest do wszczęcia z urzędu postępowania nadzwyczajnego zmierzającego do weryfikacji orzeczenia o stopniu zdolności do służby wojskowej ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E", jeżeli wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa. Postępowanie w tym przedmiocie może być zatem uruchamiane tylko z urzędu i tylko przez przewodniczącego takiej komisji. Nie wyklucza to złożenia wniosku przez samego zainteresowanego - wniosek taki może być jednak kierowany wyłącznie do przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej, a nie do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe zasadnym jest wskazanie, że w rozpatrywanym przypadku wnioskodawca zainicjował sprawę, która nie należy do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Wystąpienie takiej okoliczności skutkować musi odrzuceniem wniosku na podstawie art. 64 § 3 w związku ze stosowanym odpowiednio art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli zainicjowaną nią sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 64 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.