Uzasadnienie
W dniu 19 czerwca 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej) A. S. (dalej także jako: "wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o wymierzenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni (dalej również jako: "Odwoławcza Komisja Stypendialna WSAiB" lub "organ") grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") za nieprzekazanie w terminie trzydziestu dni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na decyzję z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 57/2022/23) w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego wraz kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że złożył, za pośrednictwem organu, skargę dotyczącą decyzji z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 57/2022/23), poprzez nadanie jej w dniu 11 maja 2023 r. w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Organ skargę odebrał i przekazał jej oryginał do tutejszego Sądu w dniu 19 maja 2023 r., uchybiając przy tym obowiązkowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., albowiem w ustawowym terminie nie przekazał skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę.
Odpowiadając na przedmiotowy wniosek, Rektor WSAiB w Gdyni wniósł o jego oddalenie, wskazując, że nie neguje, iż na adres Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni wpłynęła skarga A. S. Wyjaśnił, że organ nie udzielił w terminie odpowiedzi na tę skargę z uwagi na to, że pracownik Uczelni (nie będący prawnikiem) przez pomyłkę odesłał dwa odpisy skargi nie pozostawiając organowi tego dokumentu, co uniemożliwiło ustosunkowanie się do jej treści. Organ zaznaczył, że wprawdzie pracownik winien, po odebraniu przesyłki, w której znajdowała się skarga, skonsultować się z osobami posiadającymi stosowne kompetencje, niemniej taka zwykła pomyłka zasługuje na usprawiedliwienie, bowiem był to pierwszy jego kontakt z tego typu sprawą.
W swojej replice z dnia 12 lipca 2023 r. na odpowiedź na wniosek wnioskodawca m.in. zakwestionował legitymację procesową Rektora Uczelni do podpisania ww. odpowiedzi na wniosek w miejsce Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Stypendialnej, a w konsekwencji wskazał, że pismo to powinno zostać odrzucone, jako obarczone błędem formalnym pisma procesowego. Wnioskodawca powołał się w tym zakresie na art. 177 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działalnie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a).
Stosownie do postanowień art. 55 § 1 p.p.s.a w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Należy zauważyć, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Nie ma przy tym znaczenia, czy wypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło, czy też nie, do czasu nałożenia grzywny. Sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi i właśnie to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt I OZ 850/08).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, co wynika z akt sprawy o sygn. akt III SA/Gd 259/23 (pod tą sygnaturą zarejestrowano skargę A. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej WSAiB z dnia 6 lutego 2023 r., nr 57/2022/23), że w dniu 16 maja 2023 r. do organu wpłynęła skarga A. S., która następnie w dniu 19 maja 2023 r. została przesłana wraz z jej odpisem do tutejszego Sądu. Przekazując skargę organ, jak wskazywał wnioskodawca w swoim wniosku, nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., bowiem nie przekazał wraz ze skargą, w ustawowym terminie, akt sprawy i odpowiedzi na skargę. Uczynił to, na wezwanie Sądu, w dniu 23 czerwca 2023 r., a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., który upływał w dniu 15 czerwca 2023 r.
Jednakże należy zwrócić uwagę, że po otrzymaniu wezwania o nadesłanie w terminie siedmiu dni odpowiedzi na skargę wraz z aktami administracyjnymi sprawy (organ odebrał to wezwanie w dniu 2 czerwca 2023 r. – vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 23 akt sądowych) Odwoławcza Komisja Stypendialna WSAiB w dniu 5 czerwca 2023 r. wystosowała wniosek o wyznaczenie nowego terminu. We wniosku tym wyjaśniono, że pracownik Uczelni przez pomyłkę odesłał do Sądu dwa odpisy skargi nie pozostawiając nawet kserokopii tego dokumentu, zatem niemożliwe jest ustosunkowanie się do jej treści. Przewodniczący Wydziału III tutejszego Sądu, przychylając się do wniosku organu zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2023 r. wydłużył termin do nadesłania akt administracyjnych wraz z odpowiedzią na skargę o kolejne 14 dni. Informację o przedłużeniu terminu organ otrzymał 19 czerwca 2023 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 27 akt sądowych). Organ w dniu 23 czerwca 2023 r. (data stempla pocztowego), przesłał do Sądu odpowiedź na skargę w dwóch egzemplarzach oraz akta administracyjne.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, pomimo zaistnienia materialnoprawnej przesłanki do wymierzenia grzywny, nie jest zasadne zastosowanie wskazanego środka dyscyplinująco-represyjnego.
Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, iż organ przekazał w ustawowym terminie skargę skarżącego. Jednocześnie przekazanie tylko skargi skarżącego bez akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę, aczkolwiek naganne w ocenie Sądu, nastąpiło w wyniku omyłki organu, a nie zamiaru utrudniania postępowania czy złej woli, biorąc szczególnie pod uwagę fakt, że organ po otrzymaniu wezwania wyjaśnił przyczyny braku wywiązania się z obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., a następnie w zakreślonym w zarządzeniu z dnia 12 czerwca 2023 r. terminie przesłał do Sądu odpowiedź na skargę w dwóch egzemplarzach wraz z aktami administracyjnymi. Dodatkowo opóźnienie w przekazaniu odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych, wynoszące osiem dni, nie było, w związku ze wskazanymi wyżej okolicznościami, na tyle znaczące, by uzasadniało wymierzenie grzywny.
Reasumując, skoro ustawodawca nie nałożył na Sąd obowiązku każdorazowego wymierzenia grzywny w przypadku wystąpienia przesłanek z art. 55 § 1 p.p.s.a. i kwestię tą pozostawił uznaniu Sądu, to ze wskazanych wyżej powodów Sąd postanowił grzywny nie wymierzać.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
W odniesieniu do twierdzeń wnioskodawcy o braku legitymacji procesowej Rektora WSAiB w Gdyni do podpisania w niniejszej sprawie odpowiedzi na wniosek, Sąd pragnie przede wszystkim zauważyć, że przywołany przez wnioskodawcę art. 177 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) został uchylony z dniem 1 października 2018 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm. – dalej jako "p.s.w.n."). Stosownie natomiast do art. 86 ust. 3 p.s.w.n., na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 (m.in. stypendium socjalne), są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną; większość członków komisji stanowią studenci, a decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji.
W ocenie Sądu samo powołanie do życia na danej uczelni wskazanych komisji stypendialnych i zbycie na ich rzecz przysługujących rektorowi kompetencji w omawianym zakresie nie oznacza, że rektor będący organem uczelni (zob. art. 17 ust. 1 p.s.w.n.) wyzbywa się tym samym kompetencji do reprezentacji uczelni w tym zakresie (zob. art. 23 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n.). Zaznaczenia w tym kontekście wymaga także, że pomimo powołania wskazanych komisji stypendialnych nadal przy rektorze pozostają uprawnienia nadzorcze w sprawach dotyczących przyznawania pomocy materialnej studentom, gdyż – zgodnie z art. 86 ust. 4 p.s.w.n. – rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa. Przyjąć zatem należy, że powoływane przez rektora na wniosek samorządu studenckiego komisje stypendialne posiadają ściśle wyznaczoną granicami ustawy kompetencję, polegającą na orzekaniu w drodze decyzji administracyjnej w sprawach świadczeń pomocy materialnej studentom, która to kompetencja jest wykonywana niejako w zastępstwie rektora, w ramach przekazanego im przez ten organ uprawnienia w tym konkretnie zakresie, i nie jest to – jak podkreślono powyżej - kompetencja w tym zakresie wyłączna, skoro równocześnie przy rektorze pozostaje uprawnienie nadzorcze w przekazanych komisjom stypendialnym sprawach.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Rektor WSAiB w Gdyni, będąc organem uczelni, do którego zadań należy reprezentacja uczelni, a dodatkowo też będąc organem nadzoru nad efektami działalności komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej tejże Uczelni, pozostawał organem uprawnionym do przedstawienia stanowiska i złożenia odpowiedzi na wniosek o ukaranie Odwoławczej Komisji Stypendialnej WSAiB w Gdyni grzywną.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).