Uzasadnienie
W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie z kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z niepracującą żoną oraz dwiema córkami w wieku [...] i [...] lat. Ich jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, która od 2015 r. nie przynosi dochodów tylko straty. Poza domem o pow. [...] m2, którego wartość oszacowana została na ok. 250.000,00 zł posiada jeszcze gospodarstwo rolne o pow. [...] ha (grunty klasy IV, V i VI) oraz dwa samochody marki Mercedes i Toyota rocznik 2007 o wartości ok. 60.000,00 zł i ok. 50.000,00 zł. Tymczasem poza ratami leasingowymi, które wynoszą 5x2.100,00 zł plus 10.700,00 zł spłaca też trzy kredyty, których raty wynoszą 14.500,00 zł.
Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono:
- wydruk z CEIDG;
- zeznanie podatkowe PIT-36L za 2016 r., gdzie wykazano przychód rzędu 1.674.727,83 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki w wysokości 2.008.680,26 zł, przyniósł stratę w kwocie 333.952,43 zł;
- zeznanie podatkowe PIT-36L za 2015 r., gdzie wykazano przychód rzędu 3.475.031,49 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki w wysokości 3.647.180,63 zł przyniósł stratę w kwocie 172.149,14 zł;
- zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r., gdzie wykazano przychód rzędu 1.438.990,58 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki w wysokości 1.648.170,76 zł przyniósł stratę w kwocie 209.180,18 zł;
- dowód uiszczenia składki KRUS, gdzie ubezpieczeniem objęto skarżącego, jego żonę oraz B. T.;
- dokumenty wskazujące na posiadanie zadłużenia względem A Sp. z o.o. w kwocie 2.842,62 zł i 131,12 zł oraz względem B w kwocie 1.275,10 zł i 694,69 zł;
- fakturę VAT z tytułu opłat za internet (57,99 zł);
- wezwanie do zapłaty należności sądowych w łącznej kwocie 600,00 zł;
- umowy kredytu hipotecznego, pożyczki oraz leasingu wraz z harmonogramem spłaty;
- wypowiedzenie umowy rachunku bankowego z tytułu braku spłaty zadłużenia przeterminowanego wynoszącego 332,00 zł.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że z treści złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych nie wynika skąd pochodzą środki na bieżące utrzymanie skarżącego i jego rodziny. Referendarz zwrócił uwagę, że działalność gospodarcza skarżącego od trzech lat zysku nie przynosi tylko straty. Mimo braku dochodu w jej ramach skarżący ponosił znaczne wydatki. Referendarz zaznaczył w tym miejscu, że pochodzenia tych środków nie wskazano, choć przekraczały one wypracowany przychód. Zaznaczono, że wydatki poniesione w bieżącym roku nie znalazły odzwierciedlenia w przedłożonym wyciągu z rachunku bankowego w C S.A. Referendarz przyjął na tej podstawie, że rachunek ten nie jest jedynym, którym skarżący dysponuje, tym bardziej, że skarżący w treści złożonego wniosku wymienił jeszcze dwa kredyty hipoteczne, które spłaca, zaciągnięte w D. Referendarz zaznaczył jednak, że posiadanego tam rachunku i jego salda nie przedłożył. Zwrócono uwagę także na brak informacji o ponoszonych wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem. Referendarz zauważył, że dokumenty wskazywały na posiadane z tego tytułu zadłużenie, niemniej jednak należy zauważyć, że to nie dotyczyło nieruchomości podanej w treści formularza, jako adres zamieszkania, to jest [...] w G. tylko nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. oraz [...] w G., które w treści urzędowego formularza nie zostały wymienione, choć mają istotne znaczenie przy ocenie sytuacji finansowej i stanu majątkowego wnioskodawcy. W końcowej części uzasadnienia zwrócono uwagę na niemożność ustalenia, czy B. T., któremu skarżący opłaca składki na ZUS, zamieszkuje ze skarżącym i jaki jest stopień pokrewieństwa między tymi osobami.
Nie zgadzając się powyższym rozstrzygnięciem skarżący, pismem z dnia 21 czerwca 2017 r., złożył sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie podniósł kwestię niemożliwości uiszczenia przezeń wpisu od skargi w sprawie a nadto zarzucił referendarzowi sądowemu, że w razie wątpliwości co do nadesłanych dokumentów winien był wezwać wnioskodawcę o wyjaśnienie tych kwestii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym.
Odnosząc się do wniosku skarżącego należy przywołać zasady sformułowane w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do ich brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W świetle powyższych okoliczności, uznać należy sprzeciw za niezasadny.
Jak wynika z cytowanego powyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę określonej w nim przesłanki, tj. niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że ciężar udowodnienia tej kwestii spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy, co wyklucza jakąkolwiek inicjatywę dowodową sądu lub referendarza sądowego w tym zakresie. Wnioskodawca musi przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób wykluczający jakiekolwiek wątpliwości czy domniemania.
Należy w tym miejscu zauważyć, że podniesione przez referendarza wątpliwości dotyczące sprzeczności nadesłanych dokumentów z oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu były słuszne i logiczne. Natomiast skarżący w sprzeciwie w ogóle nie odniósł się do tych kwestii i nie zawarł wyjaśnień ani co do źródeł utrzymania swojej rodziny ani co do posiadania innych rachunków bankowych niż podany ani co do tytułów prawnych co do nieruchomości wskazanych w nadesłanych dokumentach ani co do relacji z B. T., nie dołączył też do sprzeciwu kolejnych dokumentów.
Należy zauważyć, że wbrew zarzutowi skarżącego referendarz zastosował w sprawie art. 255 p.p.s.a., jednak przepis ten ma zastosowanie, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego lub budzi wątpliwości, natomiast nie w sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, tj, gdy stwierdzona zostanie sprzeczność między oświadczeniem a nadesłanymi dokumentami. Dlatego zasadnie referendarz uznał, że skarżący nie wykonał wezwania w stopniu pozwalającym na przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.