Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2022 r. J.M. (dalej: strona skarżąca, skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w C. (dale: organ) grzywny za nieprzekazanie tutejszemu Sądowi skargi z dnia 13 stycznia 2022 r. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w C. z dnia 8 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania.
Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazał, iż pomimo upływu piętnastodniowego terminu przewidzianego w art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ nie przekazał Sądowi przedmiotowej skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę na co wskazuje data nadania skargi oraz data odpowiedzi na skargę.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2022 r., pismem z dnia 4 maja 2022 r., wezwano organ do udzielenia odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny w terminie 15 dni od daty otrzymania wezwania, doręczając odpis wniosku z dnia 15 kwietnia 2022 r.
Pismem z dnia 9 maja 2022 r. organ udzielił odpowiedzi na wniosek o wymierzenie kary grzywny i wniósł o nieuwzględnienie wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotową skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy przekazał do Sądu w dniu 21 lutego 2022 r. Uzasadniając przekroczenie terminu dokonania powyższej czynności, organ wskazał, iż 20 stycznia 2022 r. wystąpił do Prezydenta Miasta C. o nadesłanie kompletnych akt sprawy, ułożonych w porządku chronologicznym w oryginałach lub potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopiach. Akta sprawy wpłynęły do organu 1 lutego 2022 r., co oznaczało, iż dopiero od tego dnia możliwym stało się przygotowanie kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, które wraz z odpowiedzią na skargę przekazano do WSA w Gliwicach. W argumentacji wskazano również, iż w omawianym okresie istotnym czynnikiem. który miał wpływ na opóźnienie, było zagrożenie wynikające z szerzenia się epidemii korona wirusa SARS-CoV-2. Wskazano również, iż Prezes Kolegium Odwoławczego w C., stosując się do komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, wydał zarządzenie z 20 stycznia 2022 r. w sprawie minimalizacji ryzyka zarażenia pracowników korona wirusem SARS-CoV-2. Wskazanym zarządzeniem wprowadzono w okresie od 24 stycznia do 28 lutego 2022 r. tzw. pracę zdalną, co w powiązaniu ze znacznym wpływem spraw, skutkowało wystąpieniem niewielkich opóźnień w pewnych obszarach działalności organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Termin ten ulega jednak skróceniu do 15 dni w przypadku skarg składanych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 – dalej zwana udip). Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Co istotne, naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest jedyną materialnoprawną przesłanką wymierzenia organowi grzywny. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21). Wskazuje na to NSA w uzasadnieniu uchwały z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl), że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a.
Sąd podziela również i to stanowisko, że nałożenie grzywny za przekroczenie terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. wiąże się z funkcją represyjną, albowiem możliwość nałożenia grzywny na organ realizuje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Wymierzenie grzywny pełni także funkcję prewencyjną, ponieważ służy również zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, tak przez ukarany organ, jak i przez pozostałe organy.
Przyczyny i okres naruszenia obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. może natomiast mieć wpływ na ocenę, czy nałożenie grzywny w określonej wysokości znajduje w danej sytuacji uzasadnienie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że orzeczenie sądu w przedmiocie nałożenia grzywny na organ ma charakter uznaniowy, a sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym także przyczyny niewypełnienia obowiązku (powołana wyżej uchwała NSA w sprawie II GPS 3/09, ponadto postanowienie NSA z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14).
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze również charakter, pozycję i sytuację organu administracji, przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów, a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej. Nie bez znaczenia pozostają również okoliczności faktyczne, które legły u podstaw uchybienia przez organ ciążącemu na nim obowiązkowi.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd stanął na stanowisku, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarga została przekazana do Sądu z naruszeniem ustawowego terminu. Taka sytuacja nie może być akceptowana, bowiem prowadzi do pozbawienia strony wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483 – dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego był zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. Na realizację prawa do sądu nie może również wpływać organizacja pracy w organie.
W konsekwencji w ocenie Sądu zaszły przesłanki do nałożenia grzywny.
Ustalając wysokość nałożonej grzywny Sąd uznał, że kwota 200 zł będzie wystarczająca do realizacji celów grzywny, w niniejszej sprawie przede wszystkim celu prewencyjnego i represyjnego. Skarga została przekazana do Sądu jeszcze przed złożeniem wniosku o wymierzenie grzywny. Prawo do Sądu skarżącego w momencie składania przez niego wniosku o wymierzenie grzywny było już realizowane.
Nadto uchybienie terminowi do przekazania skargi wraz z aktami postępowania i odpowiedzią na skargę nie było znaczne. Skarga miała zostać przekazana do Sądu 3 lutego 2022 r., a została przesłana 21 lutego 2021 r. Grzywna w wysokości określonej w sentencji wystarczająco zmotywuje organ do troski o właściwą obsługę pism. Zrealizowana zostanie zatem funkcja prewencyjna grzywny. Wskazana wyżej kwota będzie stanowiła również wystarczającą dolegliwość dla organu i spełni funkcję represyjną.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zawarte w punkcie II sentencji postanowienia, wynika z art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.