Uzasadnienie
Skarżący w dniu 2 kwietnia 2020 r. wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego do przesłania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi z 13 listopada 2019 r. na przewlekłość postępowania i wymierzenie organowi grzywny.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że skarga została złożona za pośrednictwem e-PUAP w związku z bezczynnością i przewlekłością postępowania w przedmiocie wpisu na listę mediatorów. Po wniesieniu ponaglenia (9 września 2019 r.) skarżący złożył skargę, ale z niewiadomych przyczyn – nie została ona przesłana do sądu administracyjnego w terminie 30 dni. Termin na przekazanie skargi upłynął 14 grudnia 2019 r. Skarżący wskazał, że opóźnienie wynosiło prawie 5 miesięcy.
Dalej skarżący wniósł o wymierzenie organowi "surowej" grzywny argumentując, że: "Prezes Sądu musi być krystaliczny. Nie może naruszać prawa, ponieważ w ten sposób znacząco narusza zaufanie do Wymiaru Sprawiedliwości, sądownictwa i sędziów. Tego typu zachowania prowadzą do powszechniejszych już sytuacji lekceważenia obywateli i prawa w Sejmie, Trybunale Konstytucyjnym czy Krajowej Radzie Sądownictwa. Tego typu zachowania rozpoczynają się na poziomie także sądów. Dlatego też prosiłbym o odpowiednie miarkowanie wysokości grzywny w ten sposób, aby była ona dotkliwa dla Prezesa Sądu Okręgowego".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł m.in. o niewymierzanie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w jego ocenie, skarżący pismem z 5 grudnia 2019 r. cofnął skargę i dlatego organ nie był zobowiązany do jej przesłania do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Organ zaznaczył, że wymierzenie grzywny powinno być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności sprawy. Skarżący bowiem nie poniósł negatywnych skutków, a wymierzenie grzywny nie było obligatoryjne.
W rozpatrywanej sprawie, organ podkreślał, decyzja z 15 listopada 2019 r. o wpisie na listę mediatorów została wydana w tym samym dniu gdy organ otrzymał niezbędne dokumenty do wydania decyzji, przy czym skarga (datowana na 10 listopada 2019 r., a wniesiona 13 listopada 2019 r.) została faktycznie zarejestrowana "przed zarejestrowaniem przez Organ pisma datowanego na 10 listopada 2019 r".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
W ocenie Sądu zasługiwał na uwzględnienie wniosek o ukaranie grzywną za nieprzekazanie skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od jej otrzymania przez organ. Kwota 1 000 zł, przy opóźnieniu prawie sześciomiesięcznym w przekazywaniu skargi, zdaniem Sądu, jest adekwatna do celu grzywny.
Z akt niezbicie wynika, że 13 listopada 2019 r. (w godzinach późnowieczornych) skarżący (za pośrednictwem e-PUAP) przesłał swoją skargę "na przewlekłość postępowania Prezesa Sądu Okręgowego". Skarga ta została wydrukowana w sądzie 15 listopada 2019 r. i zarejestrowana.
Prezes Sądu Okręgowego w postępowaniu dotyczącym wpisu na listę mediatorów działa w trybie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 365 z późn. zm.). Zgodnie z art. 157b §1a powołanej ustawy do wpisu na listę stałych mediatorów stosuje się przepisy działu II rozdziału 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730 i 1133). Wprawdzie przepis ten obowiązuje dopiero od 1 stycznia 2020 r., ale stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przed 1 stycznia 2020 r. nie budziło wątpliwości. Nowelizacja sprecyzowała jedynie, w jakim trybie (tj. w trybie uproszczonym) postępowanie powinno się toczyć.
Zgodnie z art. 54 § 1a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. Wniesiona więc 13 listopada 2019 r. skarga rozpoczęła bieg 30 - dniowego terminu na jej przekazanie do sądu administracyjnego – zgodnie z art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ (Prezes Sądu Okręgowego) miał obowiązek przekazać skargę do sądu administracyjnego wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej.
Termin na przekazanie skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy upływał 14 grudnia 2019 r. Pismo, na które powołał się organ, jako, jego zdaniem "cofające skargę" – w żadnym razie nie może być tak interpretowane.
W piśmie tym (z 5 grudnia 2019 r.) skarżący wskazał, że w powodu przewlekłości postępowania o wpis, nie mógł wziąć udziału w studiach podyplomowych finansowanych przez Unię Europejską, a organizowanych "dla stałych mediatorów sądowych wpisanych na listę Sądu Okręgowego". Dodatkowo, pismo to przedstawiało propozycje na "kompromisowe rozwiązanie (...) sytuacji" poprzez przyjęcie na trzymiesięczny staż i zapewnienie w tym czasie zakwaterowania i wyżywienia w pokoju Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. W ocenie Sądu, w żadnej części tego pisma, skarżący nie sformułował oświadczenia o "wycofaniu skargi" na przewlekłość postępowania. Co więcej, z pisma wyraźnie wynika, że skarżący skarżył się na negatywne skutki sposobu załatwiania sprawy.
Dodatkowo Sąd zauważa, że nawet gdyby skarżący cofnął skargę przed upływem terminu na jej przekazanie do sądu administracyjnego, to w literaturze przedmiotu podkreśla się, że: "Również na tym etapie postępowania cofnięcie skargi powoduje konieczność wydania rozstrzygnięcia przez sąd" (por. Dauter Bogusław. Art.
- 60. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. System Informacji Prawnej LEX, 2019).
Rozważając wymiar grzywny Sąd wziął pod uwagę wnioski skarżącego. Zwłoka organu wyniosła ponad 5 miesięcy (od 14 grudnia 2019 r. do 8 czerwca 2020 r.).
Zgodnie z art. 54 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Maksymalny wymiar grzywny wynosi więc dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przepisy nie przewidują przy tym minimalnego wymiaru grzywny.
Obecnie Sąd nie dysponuje jakimikolwiek badaniami statystycznymi dotyczącymi średniej grzywny wymierzanej w trybie art. 55 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analiza bazy orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje na to, że grzywny za nieprzekazanie skargi i akt sprawy najczęściej pozostają w przedziale 500 – 1 000 zł. W przypadku opóźnienia w przekazywaniu skargi przez organ za okres ponad 5 miesięcy – wartość grzywny wynosi więc między 100, a 200 zł za każdy zakończony miesiąc.
Sąd wziął również pod uwagę, że skarżący nie złożył wniosku ani o ukaranie grzywną za przewlekłość postępowania, ani o przyznanie sumy pieniężnej od organu (art. 149§2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie eskalował więc swoich roszczeń. Sąd dodatkowo podkreśla, że wniosek o wymierzenie grzywny i przekazanie akt został doręczony organowi 1 czerwca 2020 r. (k. 17 akt sądowych), a skarga wraz z aktami i odpowiedzią na skargę została przesłana przez e-PUAP – dnia 8 czerwca 2020 r.
Sąd nie umorzył przy tym postępowania sądowoadministracyjnego ponieważ wniosek o wymierzenie grzywny został złożony 2 kwietnia 2002 r., a więc przed przekazaniem akt sądowi administracyjnemu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09: "Przepis artykułu 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę".
Sąd przyjął, że skarżący uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych (sygnatura akt III SPP/Kr 301/19) zarówno w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność i przewlekłość jak i wniosku o wymierzenie grzywny i dlatego nie zasądził od Prezesa Sądu Okręgowego dodatkowych kosztów na rzecz skarżącego.