Uzasadnienie
S. L. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym są żona oraz dwójka uczących się dzieci, a nadto że posiada gospodarstwo rolne o pow. 4,15 ha, z którego dochód wynosi ok. 100 zł miesięcznie, natomiast z tytułu pełnienia funkcji radnego otrzymuje zryczałtowany zwrot kosztów w kwocie ok. 550 zł miesięcznie, żona otrzymuje wynagrodzenie z ½ etatu w wysokości ok. 550 zł miesięcznie.
S. L. oświadczył też, że jest właścicielem domu o powierzchni 74 m kw p.u. oraz współwłaścicielem w 3/32 nieruchomości w B. Odnośnie ponoszonych wydatków skarżący oświadczył, że na opłacenie niezbędnych opłat związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego wydaje ok. 800 zł miesięcznie, a nadto posiada zadłużenie w Banku Spółdzielczym na kwotę ok. 4000 zł.
Wezwany o przedstawienie dodatkowych wyjaśnień, skarżący oświadczył, że jest właścicielem dwóch samochodów, a to marki Ford [...] z 1996 r. i marki [...] z 1996 r. oraz podstawowych narzędzi rolniczych, a ponadto jego syn A. L. otrzymuje stypendium w kwocie 250 zł miesięcznie, co daje w sumie rodzinie dochód miesięczny rzędu 1450 zł.
Skarżący przedstawił również pismo z Banku [...] z 17.01.2013r. świadczące o tym, że zadłużenie skarżącego wynosi 3.400 zł i pozostaje do zapłaty jedna rata w tej wysokości, a także wydruk z rachunku bankowego z okresu od 10.2012 r. do 12.2012 r., który potwierdza wysokość diety otrzymywanej przez skarżącego a także wskazuje, że w miesiącu listopadzie 2012r. na rachunek wpłynęła kwota 500 zł tytułem stypendium z Uniwersytetu.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2013r. sygn. akt III SO/Kr 23/12 Referendarz Sądowy zwolnił skarżącego od wpisu sądowego należnego od zażalenia złożonego przez skarżącego na postanowienie tut. Sądu z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt III SO/Kr 23/12, w pozostałym zakresie oddalając wniosek. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł m.in., że skarżący osiąga dochody z gospodarstwa rolnego, pobiera również dopłaty z Unii Europejskiej i ma możliwość opłacenia częściowo kosztów sądowych, innych niż opłacenie wpisu sądowego, z którego został zwolniony.
Skarżący wniósł skutecznie sprzeciw od ww postanowienia podnosząc, że Referendarz nie podjął wymaganych czynności wyjaśniających, zwłaszcza nie zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przedstawienie dokumentacji w sprawie dopłat, które skarżący pobiera jako rolnik. W związku z tym, zdaniem skarżącego, dokonana w sprawie ocena sytuacji majątkowej jest niepełna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Wobec tego wniosek S. L. o zwolnienie od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu od nowa. Wniosek został oparty na przepisie art. 245 § 1 pkt 3 ww. ustawy stanowiącym, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W związku z tym rozpoznanie wniosku opiera się na ustaleniu czy, wystąpiły przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy, to jest czy strona wykazała, ze nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania,bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy jest zatem, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Inaczej rzecz ujmując, to na stronie spoczywa inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że nieuzasadnione są zarzuty skarżącego kierowane do Sądu, by ten we własnym zakresie zwracał się do organów administracyjnych w celu uzyskania dowodów dotyczących sytuacji finansowej skarżącego. Podnieść należy, że jedynie w sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, o którym mowa w art. 252 ww. ustawy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana – na wezwanie - złożyć w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W tym zakresie referendarz sądowy może podjąć inicjatywę, co w niniejszej sprawie uczynił wzywając skarżącego pismem z dnia 20 grudnia 2012r. o przedstawienie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w sprawie zadłużenia skarżącego i ewentualnych dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu całościowa ocena "wykazania" przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny prowadzi do wniosku, że nie nastąpiło wymagane prawem owo wykazanie znajdowania się przez skarżącego w na tyle trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, by konieczne było udzielenie pomocy Państwa we wnioskowanym zakresie. W szczególności należy podnieść, że oświadczenie skarżącego, w tym dosłane dokumenty, przedstawiają stan rzeczy, który budzi wątpliwości co do rzetelności ujawnionych informacji.
Po pierwsze, wykazana kwota dochodu rodziny 1450 zł w stosunku do zadeklarowanych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego (ok. 800) oraz obciążenia kredytowego skarżącego, w świetle zasad doświadczenia życiowego nie jest wiarygodna. Wskazać należy, że według informacji bezpośrednio z banku na skarżącym ciąży do zapłaty jednorazowa rata w wysokości 3400 zł. Brak jest danych z jakiego źródła spłata tak wysokiej raty – w stosunku do zadeklarowanych dochodów i wydatków - miałaby nastąpić. Zauważyć należy, że w rodzinie skarżącego jest dwoje uczących się dzieci, w tym starsze studiuje poza miejscem zamieszkania, co musi generować określone koszty związane chociażby z zakupem podręczników, czy biletów na dojazdy na studia. Z oświadczenia skarżącego co prawda wynika, że syn otrzymuje stypendium w wysokości 250 zł miesięcznie, jednak z wydruku z rachunku bankowego wynika, że przelana z Uniwersytetu kwota stypendium wynosi 500 zł.
W ocenie Sądu powyższe nieścisłości rzutują na ogólną ocenę wiarygodności stanu majątkowego skarżącego. Ponadto, jak wskazano wyżej, nie została wyjaśniona kwestia wysokości otrzymywanych dopłat z Unii Europejskiej przez skarżącego w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Wyjaśnienie wysokości dopłat spoczywało na skarżącym, tym bardziej, iż dopłaty przydzielane są w formie decyzji administracyjnej, które zgodnie z zasadami wyrażonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000.98.1071 ze zm.) podlegają doręczeniu stronie. Oświadczenie o wysokości tych dopłat nie wymagało od skarżącego jakiś uciążliwych działań.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy.